Dat de geschiedenis zich herhaalt, is toch vooral een mensending; hardleers lopen we elke keer weer in dezelfde val. Is het domheid of vasthouden aan wat we kennen? Laten we het maar op het tweede houden en dat zie je ook bij het gedrag van vele (energie)bedrijven.
Dat de ondoordachte bombardementen van Israël en het Witte Huis op Iran grote gevolgen kunnen hebben, is een open deur intrappen. Bij elke uitbraak van geweld is de straat van Hormuz weer hoofdnieuws. De tel zijn we toch stilaan wel kwijt waar de wereld gegijzeld wordt door een stel fanatici die geen enkele goede bedoeling hebben.
Dat Europa extra kwetsbaar is, wordt voldoende duidelijk gemaakt, aangezien wij voor zo’n 80 percent afhankelijk zijn van de import van aardgas en aardolie. De grondoorzaak blijft natuurlijk dat onze economie gebouwd is op fossiele grondstoffen en dit wijzigen is een titanenklus.
En toch heeft Europa er alle belang bij om de import drastisch naar beneden te brengen, zodat we uiteindelijk maar voor zo’n 20 percent afhankelijk zijn van import van aardolie om producten te maken. Het verbranden van fossiele brandstoffen moet gewoon verdwijnen tegen 2050.
Het is geen toeval dat de zoveelste energiecrisis wenkt; de wil om te veranderen is iedere keer weer in slaap gewiegd door het zwarte goud. Als een verslaafde smeken we om het spul tegen een goedkope prijs, want dat geeft economische groei.
Deze doodlopende straat wordt ook door vele bedrijven gevolgd in onze sector; zowat alle oliebedrijven zijn blind voor de ontwrichtende maatschappelijke gevolgen van hun daden. Dat 'drill baby drill' terug het motto is door het roekeloze gedrag van een groot kind in het Witte Huis is geen excuus.
Een andere energiereus uit Duitsland verkondigt trots dat ze massaal investeren in gascentrales in de Verenigde Staten onder het motto: de klant heeft meer stroom nodig. Tot zover enige maatschappelijke betrokkenheid. Het is gewoon de weg van de minste weerstand die hier bewandeld wordt; gascentrales zijn goedkoop om te bouwen en met het huidige goedkope gas in de Verenigde Staten ook goedkoop om te laten werken.
Natuurlijk is de klant belangrijk, alleen gedraagt deze zich ook soms als een klein kind. Neem de AI-sector, die zijn huidige onverzadigbare honger naar meer rekenkracht vertaalt in een grote honger naar stroom. Dat AI ook veel goeds kan bijdragen aan de economie is positief, alleen ontslaat dat je wederom niet van je verantwoordelijkheid om de impact die je hebt op de maatschappij.
Ketenverantwoordelijkheid blijft moeilijk in welke sector dan ook. “Cradle to cradle” is een mooie ambitie, alleen bestaat deze niet in het grootste deel van onze productieketen. De PET-flesfabrikanten brengen hun miljarden plastic flesjes jaarlijks op de markt, maar de gevolgen zijn niet voor hen. Dit is maar één voorbeeld; hetzelfde kun je voor het gros van de meeste fabrikanten neerschrijven.
Laatste dagen verscheen er een rapport over de vondsten van kristallen in het brein van dolfijnen die er natuurlijk niet thuishoren. Komende uit onze laptops en telefoons geraken deze toch in het milieu. Dit nieuws zou veel zwaarder moeten doorwegen, maar gaat haast geruisloos voorbij. Wat men niet snapt, is dat morgen ook in ons brein dergelijke vervuiling kan optreden.
Het principe van de vervuiler betaalt is al enige tijd algemeen aanvaard, alleen wordt het slechts zelden toegepast als de vervuiling doden maakt. Of het nu PFAS is of chroom-6, er moeten eerst aantoonbaar problemen zijn en dan handelen we.
De zoveelste oorlog in het Midden-Oosten is een kans voor Europa om definitief de richting te kiezen van een maatschappij die op groene(en/of zonder schadelijke broeikasgassen) elektriciteit werkt en waar fossiele grondstoffen alleen gebruikt worden voor noodzakelijke producten, op voorwaarde dat de fabrikanten daarvan dan wel verantwoordelijk zijn voor de volledige recyclage. Natuurlijk schets ik hier het ideale beeld, maar zijn wij niet verantwoordelijk voor de toekomstige generaties om hen een omgeving te gunnen waar het nog steeds goed leven is?