Als men de onlangs gepubliceerde statistieken mag geloven dan bengelt ons land nog steeds onderaan wat betreft de ontwikkeling van windenergie. Nu is de vergelijking met andere landen wel niet zo eenvoudig als de artikels van de Standaard ons willen doen geloven maar er is wel een grond van waarheid. Ons land vergelijken met landen zoals Duitsland, Frankrijk of Spanje is gewoon zinloos, wij hebben gewoonweg de plaats niet om de wedijveren met landen met een relatief lage bevolkingsdichtheid. Het enige land waar je België enigszins mee mage vergelijken is Nederland. Ook een klein land met een hoge bevolkingsdichtheid(nog hoger dan in België) Maar alvorens dat te doen moet je België eerst opdelen in Vlaanderen en Wallonie daar de ontwikkeling van duurzame energie een gewestelijke bevoegdheid is, behalve dan de windmolens op zee die wederom een federale bevoegdheid zijn. In Vlaanderen is er gewoon nog minder plaats dan in Nederland daar de bevolkingsdichtheid nog hoger is dan in Nederland. Betekent dit dat we aan ons maximum potentiële benutting zitten in Vlaanderen? Totaal niet, als je bijvoorbeeld door onze havens rijdt en je ziet hoe weinig windmolens er tot nu toe gebouwd zijn dan klopt er iets niet. Eén van de grootste problemen blijft de processie die je moet doormaken om een vergunning te krijgen. Je moet toch al snel een drie jaar rekenen voor een vergunning volledig in orde is(met voorstudies e.d.), dan moet je nog bestellen en dat betekent dus dat je in het beste geval een eerste wiekslag hoort na een kleine vijf jaar!. Dit is gewoon te lang om van een echte explosie van marktvraag te kunnen spreken. Welke onderneming heeft het geduld en de middelen om vijf jaar tijd, aandacht en geld te besteden. Ondertussen loop je ook het risico dat van de drie projecten die je ontwikkelt er één vergund wordt!. Het bekende” nimbya” syndroom is één van de grootste hinderpalen in Vlaanderen(en Wallonie) daar de overheid zeer voorzichtig blijft met de lokale bevolking van anders te overtuigen.
Het Belgische vermogen bedraagt nu 563 megawatt. Ondanks een groei van meer dan 30 percent vorig jaar vergroot onze achterstand dus nog op de meeste landen in Europa. Natuurlijk zullen de aangekondigde parken in zee ons land een beter doelsaldo geven, dit is als deze er allemaal komen…

Sowieso zullen landen als Duitsland en Spanje het leeuwenaandeel blijven nemen, toch ieder geval voor molens aan land.(ze hebben samen meer dan de helft van alle windenergie op land in Europa).

Voor Vlaanderen dat vandaag een 240 MW uit zijn windmolens haalt is de weg nog lang maar de bevoegde minister van den Bossche belooft beterschap en is bezig aan een plan om de procedure te versoepelen en investeringen te stimuleren. Hopelijk vergeet zij niet dat “lead by example” ook hier kan gelden en dat de Vlaamse overheid een inventaris maakt van zijn goede gronden(die dus geschikt zijn wind) en deze via een openbare procedure(lees aanbesteding) aanbied aan partijen met een limiet factor dat één partij niet meer dan x percent kan bekomen en dat deze gronden ook niet kunnen verworven worden door andere openbare bieders. Ook dienen dominante marktpartijen bij voorkeur beperkt te worden om er zo voor te zorgen dat er voldoende concurrentie blijft of komt.

Deze week had ik weer een aantal interessante gesprekken met verschillende bedrijven die overwegen om met ons bedrijf een overeenkomst te sluiten zodat wij op hun terrein installaties kunnen bouwen. De interesse van de gemiddelde ondernemer is de laatste vierentwintig maanden toch veel groter geworden voor groene stroom oplossingen en lokale productie. Velen zijn geïnteresseerd om deze lokaal opgewekte energie af te nemen om toch enigszins hun energiefactuur in de hand te kunnen houden. De ondernemingen stonden trouwens deze week weer terecht aan de klaagmuur betreffende hun hoge energiekost. De politiek ging direct volledig akkoord met de werkgeversorganizaties maar blijkbaar begrijpen ze niet dat de sleutel tot een correcte energieprijs deels(lees groot) in hun handen legt. Begin bij jezelf is altijd raadzaam, de vaste kosten zijn onredelijk hoog in België, de distributie- en transportkosten zijn gewoon niet meer gebaseerd op de reëele kosten, als men de leeftijd van ons netwerk(hoog- en laagspanning) in acht neemt en het feit dat dit ieder jaar ouder wordt en dus meer afgeschreven wordt is een daling niet meer dan normaal. Nu kunnen andere kosten zoals de subsidiering van groene stroom de prijs weer verhogen maar men zou kunnen beginnen door volledige inzage te geven en kost plus te gaan werken. Gereguleerde activiteiten zouden tevreden moeten zijn met een brutomarge van 6%.
Aan de andere kant hoe hoger de energiekost wordt hoe meer iedere onderneming en personen gaan overwegen om zelf energie op te wekken en minder te gaan verbruiken. Hiervoor heb ik deze week ook met twee partijen gesproken teneinde te kijken of een deel van de lokaal opgewekte energie ook lokaal kan worden opgeslagen. Zo kan de energie afgenomen worden wanneer men deze nodig heeft. Het koppelen van elektriciteitsproductie aan opslag is niet nieuw op zich(neem bijvoorbeeld meren die als grote batterij gebruikt worden door s’nachts de overschot aan kernenergie te gebruiken door water weer omhoog te pompen en zo reserve capaciteit te hebben) Het nieuwe is om dit lokaal te doen op de plaats waar de energie ook verbruikt wordt, men kan zich een toekomst voorstellen dat zelfs op huis niveau dit mogelijk zal worden. De opgewekte elektriciteit lokaal kunnen opslaan is één ding, de netbeheerder dient ook in staat te zijn om te zien hoeveel energie er lokaal op elk moment is opgeslagen. Zo kan de netbeheerder zelf berekenen hoeveel energie zij moet voorzien op welk moment. Men kan zelfs zo ver gaan door in het toekomstig slimme netwerk de netbeheerder in staat te stellen om deze energiestromen te gaan beheren zodat de kwaliteit gewaarborgd blijft. Indien men van enkele tientallen energiecentrales naar honderdduizenden lokale kleine centrales gaat zou dit de bevoorradingsgarantie zelfs moeten verbeteren en veiliger maken. De mogelijke ongelukken met micro installaties staat in geen verhouding met de mogelijke ongelukken die kunnen gebeuren met grote centrales. Ook wordt het verlies van transport zo weggewerkt waardoor de netto opwek versus gebruik beter wordt. Dat de oplossing vandaag niet gekend is weet iedereen maar dergelijke testen kunnen aantonen dat decentrale productie van elektriciteit wel degelijk kan bijdragen tot een efficienter energiegebruik.

De boodschap is duidelijk, onze federale minister Magnette vindt dat de liberalisering van de energiemarkt in België mislukt is. Positief dat de minister dit nog eens herhaald, vele ministers met en voor hem hebben dit de laatste jaren al meermaals gezegd. Het onvermogen uit deze woorden is deze te schrijnender daar hij in dezelfde zin de verantwoordelijkheid bij de leveranciers legt die volgens hem de enige zijn die geprofiteerd hebben van de liberalisering. Zelf vraag ik mij af waarom hij alle leveranciers over één kam scheert daar de weinige nieuwe leveranciers de laatste 8 jaar vooral bloed, zweet en tranen hebben gezien en gelaten. Men blijft bang om een onderscheid te maken tussen de historische monopolisten en de nieuwkomers. En toch blijf ik herhalen dat de verantwoordelijkheid voor het gebrek aan liberalisering volledig bij de beleidsmakers ligt. Waarom, het is vrij simpel, als men beslist om een markt te openen heeft men nieuwe spelregels nodig en moet men waar nodig de markt klaarmaken voor een opening. Een voorbeeld hier is bijvoorbeeld de US die in 1984 besloot om de telecom markt te openen en besloot om het nationale telecom bedrijf AT&T in negen delen op te delen. Dit had men ook moeten doen in België(en Frankrijk) daar deze landen maar één monopolist hadden die zo goed als heel de markt in handen hadden(hebben). Dit was zelfs in België mogelijk geweest daar Europa weinig in de weg zou leggen zelfs als men tijdelijk positieve discriminatie zou toepassen. Zonder het eigendomsrecht te schenden had men een wetgeving kunnen schrijven die zou bepalen dat geen één partij meer dan 35% van de markt mag bezitten(absolute maximum en eigenlijk al teveel, men zou eerder naar maximum 20% moeten streven). Dit principe dat beter bekend is als SMP(Significant Market Power) is iets beter bekend geweest in de telecom sector. Hierdoor kan je bijvoorbeeld aan bedrijven die meer dan het maximum percentage van een bepaalde markt hebben gedurende een bepaalde tijd extra regelgeving opleggen zodat ze automatisch marktaandeel verliezen. Verder kan men ook dominante marktpartijen verplichten om een deel van hun productie output te veilen aan hun concurrenten totdat hun marktaandeel onder dit percentage is gegaan. Dit werd trouwens in 2005 in Gembloux beslist door de toenmalige regering maar nooit uitgevoerd.
Dit maar om aan te geven dat het schrijnend is dat een toch wel intelligent man als dhr. Magnette zonder veel inspanning de handdoek in de ring gooit. Hiermee neemt hij een verpletterende verantwoordelijkheid op zich daar hij de dominante marktpartijen zo een vrijbrief geeft om het status quo te behouden. Wellicht is de afkoopsom voor het langer openhouden van de oudste kerncentrales niet helemaal los te zien van zijn opmerking. Positief is dan weer dat we na tien jaar strijdt een ombudsman hebben, dhr. Houtman is een capabel iemand en hij kan zo toch een aantal consumenten helpen. Nu lijkt me ook voor hem het geen leuk begin als je eigen minister(hij werkte op zijn kabinet) nu net zegt dat er niet veel liberalisering is.
Ook de Creg roert zich, Dhr. Possemiers beschuldigd de leveranciers ervan om de gasprijs gemanipuleerd te hebben. Zonder inhoudelijk te willen reageren vraag ik me toch af waarom ook hier weer geen namen genoemd worden daar er zo goed als geen gasleveranciers zijn in België. De meeste zogenaamde gasleveranciers zijn eigenlijk doorverkoper van een gasproduct dat ze verdelen voor de historische monopolisten. Ook weet ik niet of het veel zin heeft om dit soort beschuldigingen te vroeg in de media te sturen. Hopelijk heeft men nu al 100% onomstotelijk bewezen dat dit gebeurd is anders ondergraaft men zijn eigen geloofwaardigheid.

Vorige week heb ik weer vele meetings gehad met verschillende marktpartijen in de Benelux die allemaal ambities hebben om hun marktaandeel te laten groeien of het nu in duurzaam is of in aantal klanten. Hoewel er zeker veel interessante gesprekken bij waren voel ik mij enigszins geslagen door onze eigen kleine dagdagelijkse beslommeringen als men aan de andere kant van de oceaan zowat met de grond gelijk is gemaakt. Wat me vooral bijblijft, is de ongelofelijke broosheid van ons bestaan als zoiets als een aardbeving onze maatschappij raakt. Stel eens voor dat België geraakt wordt door een richter 7! Met onze dichte bevolkingsdichtheid en onze zware industrie zou de chaos nog een factor groter zijn, zijn onze installaties berekend op dit soort krachten? Zeggen dat het hier niet kan is niet juist, breuklijnen heb je op vele plaatsen en ook in België. De basisinfrastructuur in een land als het onze is nog belangrijker om op korte termijn te kunnen overleven daar wij geen temperaturen kennen waar je zonder hulpmiddelen in kan overleven. Hoe erg de aardbeving ook is men wordt ten minste nog gespaard van het klimaat(lees koude temperatuur). Een wellicht sarcastische opmerking maar op zo’n momenten moet je wel positief blijven voor wat je nog hebt. De goede initiatieven volgen elkaar nu op, de rijke landen zullen zeker de komende weken hun best doen om hun menselijkheid te laten zien en dat is maar goed ook. Waar men aan voorbijgaat is dat de armoede in Haiti al onbeschrijfelijk groot was en nu zeker nog groter wordt. Nu is het bouwen van steden op of dichtbij breuklijnen niet voor herhaling vatbaar dus zou men wellicht moeten denken aan het verplaatsen van de hoofdstad, anders loopt men het risico om iedere 200 jaar volledig met de grond gelijk gemaakt te worden. Het klinkt drastisch maar het is eigenlijk de enige echte oplossing, dit geldt trouwens voor vele andere steden die op de verkeerde plaats zijn gebouwd. Ook voor hun energiebehoeften zouden we ineens voor duurzame oplossingen kunnen kiezen door gebruik te maken van bijvoorbeeld zonnepanelen op grote schaal(en wind). Energie is trouwens één van de grote problemen op ieder eiland daar alles met de boot moet ingevoerd worden. Macro gezien is het dus eiland verlaten of gebruik maken van duurzame oplossingen. Het klinkt wellicht te eenvoudig daar wij geen betrokken partij zijn maar eigenlijk zouden we alle mensen die op een eiland wonen moeten helpen onder voorwaarde dat ze geholpen willen worden natuurlijk. De verontwaardiging die iedereen nu uit zal snel verstommen maar wellicht biedt dit ook de opportuniteit om echte oplossingen aan te brengen en niet alleen eerste nood hulp.

De recente koude koudegolf over West-Europa zorgt ervoor dat het energieverbruik ontploft, toch in ieder geval het gebruik van fossiele brandstoffen. Wat mij vooral opvalt dat niemand nog praat over CO2 of Kopenhagen maar overgaat tot het probleem van de dag, zout, veel zout. De mislukte top lijkt alweer begraven en iedereen praat vooral over de koude, wat mij toch opvalt is de contradictie tussen de 2020 doelstellingen om minder energie te verbruiken(minder CO2 uitstoot, meer groene stroom, etc…) en we minder dan 10 jaar voor 2020 meer aan het verbruiken zijn dan ooit. De goede voornemens beginnen altijd bij jezelf en dus gaan we dit jaar gewoon zoveel mogelijk duurzame projecten realiseren en dit in samenwerking met verschillende partijen. Sinds NPG afgelopen augustus 2009 tot een operationeel akkoord is gekomen met Delta zijn we begonnen met de uitbouw van het bedrijf om de ontwikkeling van meer projecten beter te kunnen ondersteunen. Eén van de beslissingen die ik heb genomen na het afsluiten van dit akkoord is dat ik mijn Deense vrienden heb moeten mededelen dat ik niet voor hun kan blijven optreden in strategische dossiers. De contacten zijn echter nog steeds uitstekend en zij hebben begrip hiervoor. De uitbouw van NPG kost de komende tijd mijn aandacht. Na meer dan twee en half jaar met Dong te hebben samengewerkt en regelmatig met de leden van de raad van bestuur van gedachte te hebben gewisseld en opportuniteiten te hebben besproken is een afscheid altijd een beetje dubbel. Dong is sowieso een beetje een a-typisch energiebedrijf daar ze oorspronkelijk olie- en gasvelden ontgonnen en uitbaten, sinds 2006 is dit bedrijf echter aktief in zowat alle delen van onze energieketen. Hun ambitie om binnen 20 jaar 85% van hun elektriciteitsproductie te halen uit groene stroom is uniek in onze industrie(toch zeker voor een bestaand energiebedrijf) en wellicht zullen zij in de toekomst hiervoor ook de Benelux gaan ontdekken. Als men naar Delta kijkt krijg ik ook de indruk dat ze enigszins a-typisch zijn voor de huidige energiebedrijven, als één van de weinige overgebleven echte nuts bedrijven hebben ze zeer veel verschillende activiteiten. Naast hun productieactiviteiten hebben ze bijvoorbeeld ook een goed ontwikkelde afvaltak(met. o.a. Indaver) en hebben ze ook zwaar ingezet op de productie van zonnecellen(o.a. eigen zonnecellen fabriek Solland in Heerlen) en toebehoren. Vooral dat laatste is zeker vooruitstrevend te noemen en heeft naar de toekomst toe nog veel potentie. Deze week sprak ik met een collega bij een ander energiebedrijf in de Benelux en zij wisten mij te vertellen dat ze in het kader van klantretentie(lees proberen de klanten te binden) overwegen om ook een combinatie aan te gaan met een installateur in zonne-energie. Op het eerste gezicht is dat nieuw in de Benelux maar dit heeft wel potentie. In Frankrijk doet Poweo dit al meer dan één jaar met succes in voornamelijk Zuid-Frankrijk. Zij hebben als energieleverancier een aparte tak uitgebreid binnen de groep van installatiebedrijven en bieden zo combinaties aan. Buiten hun klassieke aanbieding van zonnepanelen installaties bieden ze hun elektriciteits-en gas product aan als leverancier. Dit soort “koppelverkoop” zal zeker door de regulatoren onder de loep genomen worden maar mits de juiste insteek zal dit toegelaten kunnen worden. Zodra Nederland mee op de ontwikkeling van zonne-energie voor gezinnen gaat inspelen kan dit van belang worden voor leveranciers die in beide landen actief zijn. Door dit concept eerst in Vlaanderen te testen kan dit dus snel in andere aangrenzende gebieden aangeboden worden wanneer dit zou aanslaan.

Er is weer een boeiend jaar voorbij waarbij de Benelux energiesector weer grote veranderingen heeft ondergaan. De verkoop van onder andere SPE aan EDF, de “swapdeal” tussen Suez/GDF en Eon, de verkoop van Essent aan RWE, de verkoop van Nuon aan Vattenfall zijn zowat de voornaamste gebeurtenissen. Wat men wel terugziet in al deze verschuivingen als men ze tegelijkertijd bekijkt is een steeds grotere concentratie bij enkele spelers in Europa. Zeker voor landen als België is dit onrustwekkend daar wij sowieso al van een de facto monopolie komen. Maar ook in Nederland gaat het snel bergaf met het aantal marktspelers en kan men ze zowat op één hand tellen. Aan de andere kant is er de versnelde ontwikkeling van de duurzame sector(lees groene stroom) die een versnelling hoger gaat en dit ondanks de crisis. In Vlaanderen is duurzame energie opgewekt uit zonnepanelen zelfs wind en biomassa voorbijgegaan. Nu zegt dat meer voor de langzame ontwikkeling van wind en biomassa dan voor het succes van zonne-energie. De opgewekte energie blijft toch marginaal en zeker als men ze afzet op het objectief van 2020. Het succes van zonne-energie in Vlaanderen bewijst echter wel dat men een dynamiek kan creëren. Of de maatschappelijke kost hiervoor niet te hoog is gaan we binnen een aantal jaren weten. In ons eigen bedrijf NPG energy hebben we ook enkele belangrijke mijlpalen kunnen realiseren, het verkrijgen van de vergunning voor windmolenpark St. Vith, de afronding van onze overeenkomst met Delta energy voor de komende vijf jaar, de bouw van een 2.6 MW zonnepanelen project en de start van de uitbouw van NPG in zijn geheel. Bij deze wil ik een aantal mensen in het bijzonder bedanken voor hun vertrouwen, inzet en vriendschap, de eerste is Jacques Adam die nogmaals bewezen heeft dat hij onder zeer moeilijke omstandigheden op een waardige manier doorzet en onze partners en mijzelf het gevoel geeft dat hij ons blijft ondersteunen. Ook onze lokale partners zoals BMR(uit Duitsland), agenten uit Antwerpen en Limburg, onze mede-ontwikkelaars in de diverse biomassa projecten in ontwikkeling en de vele mensen bij Delta energy die met inzet en geloof samen veel geleerd hebben. Belangrijk is dat de fundering voor 2010 veelbelovend is daar we bijvoorbeeld alleen al in Vlaanderen voor meer 220 miljoen Euro aan potentiële projecten in ontwikkeling of onderhandeling hebben en wij volgend jaar onder andere het windmolenpark in St. Vith en minstens één biomassa zullen bestellen. Een andere zaak die onze interesse heeft is de ontwikkeling van een leveranciersactiviteit naast onze huidige bedrijvigheid. De opbouw van een leverancier heeft gezien onze ruime ervaring vooral als voordeel dat je weet wat je niet moet of wilt doen. Dit zijn slechts enkele van de speerpunten voor volgend jaar maar geven ons toch vleugels naar het nieuwe jaar toe.

De show is over, de fans kunnen naar huis, geen bisnummers van onze grote held deze keer. De 50.000 concertgangers kunnen met hun vliegtuigen terug naar af en zijn waarschijnlijk meer dan één illusie armer. Twee jaar zouden ze hier aan gewerkt hebben om een papier van drie bladzijden te schrijven met een deelakkoord dat niet afdwingbaar is. Gelukkig zijn er tal van initiatieven door bedrijven en landen die wel een aantal stappen zetten naar een duurzamere samenleving. Men moet ook niet met de vinger gaan wijzen naar landen als China die uiteindelijk onze fabrieken herbergen en wij zijn maar al te blij met de zondvloed aan goedkope producten die zij produceren. Ook investeren zij al meer in nieuwe duurzame projecten(dan zogenaamde veel meer ontwikkelde landen) en begrijpen zij beter dan wie ook dat hun groei snel aan een plafond zal komen. Het is ook onbegrijpelijk dat men dergelijk conferenties organiseert zonder op voorhand het akkoord al klaar te hebben. Belangrijker blijft volgens mij individuele initiatieven en nieuwe technologische ontwikkelingen. Onze wetenschappers en bedrijven zijn de belangrijkste sleutels in het vinden van werkbare oplossingen. De politiek dient zich te beperken tot het maken van akkoorden gebaseerd op haalbare doelen en niet op sprookjes. Hopelijk zullen de lidstaten dit mislukken niet aangrijpen om ook te gaan wachten om te zien wat de ander doet en vooral veel meer geld gaan vrijmaken voor R&D voor onze wetenschappelijke instellingen. In de geschiedenis zijn er tal van goede(en slechte) voorbeelden van hoe snel de mensheid oplossingen kan ontwerpen. Herinner Dr. Oppenheimer en zijn kornuiten die op minder dan vier jaar de atoombom bouwden en hiermee de oorlog direct tot een einde brachten(met Japan) en President Kennedy die begin jaren zestig besloot om een mens op de maan te zetten en in 1969 stond Armstrong in het zand van de maan.

The 50.000 fans of climate that participated at the longest concert in history over two weeks have just had the largest anti-climax possible. The audience has not asked for another song of their hero Obama. The 15000 “active” participants have worked very hard to produce a three page document after two years of preparation. The almost 180 climate ministers also proved that not one of them had one or at least a vision on which a common strategy could be build. It is strange that the media expected detailed results before even a common strategy has been agreed among all countries. Nobody understands the real baseline about the climate, a famous president in the nineties said it; “it’s the Economy, stupid”. If we want to achieve a real common goal than the best bet is an economical one, especially in light of the BRIC countries who will not accept a slower growth for their countries. If we can’t find a common formula for a sustainable economy and as such define the path towards this than we will not have a solution. It is fortunate that individuals and certain companies have taken the step to lead by example as I believe more in individual examples which the media will write about. We have to change the way we life and for this we don’ t a global agreement.
The prosperity we have known up to the present is the consequence of rapidly spending the planet’s irreplaceable capital. (Aldous Huxley)