Eind vorige week lanceerde Elia het verzoek om eigen productie te mogen gaan bouwen omdat het volgens hun steeds moeilijker wordt om reservecapaciteit te vinden (wat logisch is in een markt waar productiemiddelen onder druk staan door te weinig investeringen in nieuwbouw). Een terechte vraag wat betreft het hebben van beschikbare capaciteit, want dat is nodig om de kwaliteit van levering te verzekeren. Ook de tweede motivatie is terecht dat deze reservecapaciteit zo goedkoop mogelijk dient te zijn, alleen weet ik niet of je dit bereikt door een nieuwe centrale te bouwen die niet constant zal werken. Dit zal aan de Creg dienen aangetoond te worden.

Wat wellicht minder vanzelfsprekend is dat Elia zelf de investeerder of eigenaar wordt van een dergelijke centrale daar dit haaks staat op de regelgeving. Hun natuurlijk monopolie als onze hoogspanningsnetbeheerder maakt dat ze geen commerciële activiteiten mogen uitbaten en dat dient ook zo te blijven. Dat ze de centrale operationeel onder hun beheer zouden hebben onder controle van de Creg dat lijkt me logisch. Maar het juridisch (en dus financieel eigendom) lijkt me geen goede oplossing, de overheid zou hier aan tegemoet moeten komen, want de vraag blijft relevant en correct en dus zou de overheid de investering zelf dienen te doen of een aanbesteding uitschrijven aan derden. Derden die zich dan zouden inschrijven op deze aanbesteding zouden dan niet kunnen bestaan uit bestaande partijen die een marktaandeel hebben dat groter is dan 15% bijvoorbeeld of zelfs niet actief mogen zijn in de energiemarkt (lees dan worden het dus financiële investeerders in een soort publiek private samenwerking).

 Het tornen aan de spelregels, wat een natuurlijke monopolist mag en niet mag, lijkt me niet verstandig en men dient elke mogelijke verdachtmaking op voorhand uit te schakelen. Anders lopen we het risico dat enerzijds de bestaande producenten gaan zeggen dat ze oneerlijke concurrentie krijgen. Anderzijds zullen de verbruikersorganisaties zeggen dat de burger deze mogelijke extra winst voor Elia mag gaan betalen. Dat er extra betaalbare reservecapaciteit dient bij te komen is echter wel een terechte vraag en deze dient definitief opgelost te worden.

Dat wij niet de enigen zijn met verouderde infrastructuur bleek deze week wel uit een noodkreet over het Nederlandse gasnetwerk. Een belangrijk deel van het netwerk is nog gebouwd uit gietijzer en in sommige gevallen meer dan vijftig jaar oud. Ondanks eerdere rapporten van reeds jaren geleden heeft men gekozen om niks te doen. Deze tijdbom kan ieder moment afgaan en we zullen dienen te wachten tot de eerste slachtoffers vallen alvorens de overheid een positief investeringsbeleid gaat ondersteunen.

Wij ondervinden allemaal wat een uitstel van investeringen betekent voor een land, het fileleed in Vlaanderen heeft deze vakantie een bedenkelijke piek gekend met bijvoorbeeld afgelopen vrijdag meer dan 200 km files en dit in volle vakantie. De vele doden van het vorige verlengde weekend vindt zijn oorzaak in vele redenen, maar dat de staat van het wegdek er ook één van is wordt tevens bevestigd. Een schande is het voor zo’n ontwikkeld land om te rijden van kuil naar kuil.

Maar kijkende naar onze eigen sector zien we ook grote hiaten tussen het woord en de daad. Deze week kreeg ik ook weer van een andere buitenlandse energiemaatschappij te horen of er investeringsmogelijkheden zijn in België en tot mijn verdriet moest ik bekennen dat deze zeer beperkt zijn en ook gering van schaalgrootte. Er zijn natuurlijk enkele uitzonderingen zoals een grootschalige biomassa in de Antwerpse haven waar op dit ogenblik gesprekken over gevoerd worden, maar de vraag ging specifiek over gascentrales. Deze partij is bereid om investeringen te overwegen in ons land, maar er is gewoon op dit ogenblik geen ondersteunend beleid voor. Het verschil tussen de gasprijs (groothandel) en de elektriciteitsprijs is gewoonweg te klein om een rendabel project te kunnen voorstellen. Er zijn nu al minstens drie tot vier energiebedrijven die hun projecten of intenties in de diepvries hebben gezet wat betreft investeringen in nieuwe centrales in ons land en dit gaat ons allen pijn doen. 

Hoewel de grote windmolenparken op zee een zeer mooi experiment zijn vanuit de overheid, (lees hiervoor zijn grote sommen staatssteun voorzien) voldoen zij niet aan de huidige en toekomstige behoefte van onze energieprofielen. De sluiting van de oudste drie kerncentrales kan wellicht een positief eerste effect hebben op de nieuwe investeringen, maar het valt nog af te wachten of de nieuwe regering hiermee doorgaat.  Indien de huidige acht partijen erin slagen om een regering te vormen dan zal de voorziene kernuitstap wel gehandhaafd worden (toch voor de eerste drie oudste centrales per 2015). 

Sommige partijen hebben oor naar het stimuleren van nieuwe investeringen en wellicht zit de oplossing hier eerder in de gewesten dan op federaal niveau. Het probleem hier is dat grootschalige investeringen eerder een federale bevoegdheid zijn dan een regionale. Aansluiting krijgen bijvoorbeeld op het hoogspanningsnet van Elia voor een grote productiecentrale valt ook onder de federale bevoegdheid.    Het valt trouwens op dat de regulatoren wel hebben gecommuniceerd dat er behoefte is aan nieuwe capaciteit en investeringen op alle niveaus (netwerk, slimme oplossingen, betere isolatie), maar hier geen voorstellen doen aan de diverse overheden zodat men een idee krijgt wat er kan/moet gebeuren om onze energiehuishouding naar de 21^ste eeuw te krijgen. De vele uitgestelde of afgevoerde investeringen van de laatste 12 maanden bewijzen nochtans dat beleid hard nodig is.

Streep door wet groene stroom; de ontslagnemende minister Van der Hoeven heeft twee dagen voor haar vertrek een belangrijk wetsvoorstel voor groene elektriciteit ingetrokken. Dat dit naar alle waarschijnlijkheid op vraag van anderen is gebeurd is geen verrassing, op zich is het jammer dat nieuwe groenestroomproductie geen voorrang zal krijgen op het hoogspanningsnet op een moment dat Nederland de komende jaren behoorlijk veel nieuwe grootschalige productie gaat bouwen. De lobby van de grote energiebedrijven heeft in deze goed gewerkt en zal het voor nieuwe kleinschalige(decentrale) duurzame productie nog moeilijker maken om de aandacht te eigenaar) trekken. Denkt u zelf even na, wie/wat zal Tennet kiezen, de aansluiting van een grootschalige nieuwe kolencentrale(van 1000 MW bv) of de aansluiting van bijvoorbeeld 50 kleinschalige biomassacentrales verspreid over heel het land (kan ook gelden voor andere duurzame vormen van opwek zoals zon en wind). Het is jammer dan de minister niet kiest voor een en/en-verhaal maar gewoon heeft laten kiezen. Nu is haar erfenis wat energie betreft in ieder geval bijzonder mager maar daarin is ze zeker niet de enige minister van energie. Mocht iemand mij één voorbeeld kunnen geven van goed energiebeleid van haar dan mag u mij mailen naar beneman@telenet.be

Overleg met landbouwsector ten bate van energiegewassen

Deze week hebben we een avond georganiseerd ten bate van de toekomstige biomassacentrale die in Tongeren komt. De interesse van de landbouwsector voor de toekomstige teelt van energiegewassen is zeker groot daar zij op zoek zijn naar een betrouwbare basis voor hun inkomen dat niet afhankelijk is van een goede oogst in land X, Y of Z. In dit geval gaat het over energiemaïs dat uitermate geschikt is voor het maken van biogas en tevens een ontlasting betekent van het milieu. Buiten de uitgespaarde CO2 door het maken van biogas is er ook minder behoefte aan mest en dient er minder gesproeid te worden. Dat de relatieve onbekendheid van energiegewassen in België dit soort avonden noodzakelijk maakt is zeker gebleken maar is tevens een opportuniteit om biomassa eindelijk zijn rechtmatige plaats te geven. Het groeipotentieel van biomassa is gewoonweg veel groter dan voor wind of zon(in output KWh) maar men dient de juiste keuzes te maken. De kans om met eigen lokaal(in een straal van 20km) geproduceerde brandstof(in dit geval energiemaïs) grote hoeveelheden biogas te produceren is één van de weinige schone en duurzame toepassingen. Het feit dat landen als Duitsland, Nederland en Denemarken hierin voorlopen is op zich zelfs goed want dan heb je bewezen voorbeelden. In Duitsland is bijvoorbeeld 12% van de beschikbare landbouwoppervlakte gebruikt voor de teelt van energiegewassen, dit resulteert in meer dan 5000 biogascentrales. Dat biogas in de toekomst niet alleen maar zal gebruikt worden om groene stroom te maken(zoals nu in Tongeren zal gebeuren) maar dat men ook biogas zal gebruiken in het huishouden is zo goed als zeker.(het zogenaamde groene gas waar in Duitsland en Nederland al de eerste proeven mee lopen, dit biogas wordt geïnjecteerd in het gasnet na filtering)

De zin en onzin van kolencentrales

Deze week stonden in Nederland Greenpeace en een aantal energiebedrijven met de messen tegenover elkaar, de voorziene bouw van een aantal nieuwe kolencentrales in Nederland wordt door Greenpeace aangegrepen om hierover een duidelijke campagne te voeren tegen de grote CO2/NOX uitstoot van deze “oude” productievorm. De energiebedrijven werpen op dat de centrales modern zijn en relatief schoon. Een moeilijk verhaal om te brengen, want het is een beetje zoals kiezen tussen de pest en cholera. Ook al zijn de nieuwe centrales schoner dan ongeveer 40-50 jaar geleden ze blijven natuurlijk wel miljoen tonnen schadelijke uitstoot veroorzaken en daar moet je eerlijk over communiceren. Daar gaat het eigenlijk ook niet om, de verantwoordelijkheid ligt in Den Haag(of Brussel) waar een overheid gewoon heeft gekozen om van grote kolencentrales een deel van de de oplossing te maken nadat de gasreserves in Nederland zijn uitgeput. Het zijn de beleidsmakers die deze keuzes maken en niet de energiebedrijven en schiet Greenpeace hier gedeeltelijk op de verkeerde mensen. In Vlaanderen hebben ze een andere keuze gemaakt(voorlopig), geen nieuwe kolencentrales. Ook hier zal men moeten afwachten of men geen draai gaat maken en de vraag gaat moeten beantwoorden of men kolen uit de “fuelmix” in België wil halen. Voor mij gaat dit voorbij aan een andere vraag, wordt decentrale opwek een deel van de oplossing of blijft men uitgaan van centrale productie als hoofdoplossing?

Uitgenodigd door een stad

Deze week was ik uitgenodigd door een manager die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van een oude industriële site. De meer dan 100 hectaren gaan de komende 20 jaren een grote verandering ondergaan en men heeft gekozen dat duurzaamheid centraal zal staan(naast een aantal andere thema’s). Op zich is het goed dat men dit in zijn visie schrijft maar het venijn zit hem in de oplossingen en de wil om ze uit te voeren. Een duurzaam energiebeleid bijvoorbeeld houdt in dat je over alle facetten nadenkt en deze ook waar mogelijk opneemt in je plan. Dit betekent dus naar mijn mening dat je op een dergelijk terrein niet alleen nadenkt over lokale groene stroom productie(de basis van inkomsten wellicht) maar ook over je eigen energienetwerk(slim) en sturing(software). Dit zijn radicale keuzes want dit betekent bijvoorbeeld dat een energieterrein in de toekomst mede zorgt voor zijn energieverbruikproductie en er nog maar één of twee connectiepunten met het publieke net zijn. Dit ongeacht de mogelijk regelgevende beperkingen hieromtrent (je moet wel op je eigen terrein blijven als je netwerken bouwt anders valt dit onder de opdracht van de netwerkbeheerders). Wat mij ook opvalt als leek over het transportvraagstuk en onze files, dat men geen intentie heeft om mensen terug dicht bij het werk te laten wonen, iets wat men in Duitsland veel meer ziet daar de bedrijven daar nog veel meer deel uitmaken van de stadskernen. In het kader van een duurzaam beleid zal men het aantal gereden kilometers ook drastisch moeten proberen terug te brengen en is het bouwen van woningen bij de businessparken één van de oplossingen.(In ieder geval bij de nieuwe businessparken die bij voorkeur niet bij de autosnelwegen leggen anders zuigt men nog meer verkeer aan.

Hebt u al eens een aansluiting aangevraagd op het hoogspanningsnetwerk via een intercommunale? Deze gereguleerde activiteit(lees natuurlijk monopolie) is van vitaal belang voor de verdere ontwikkeling van onder andere de duurzame productiesector. Zonder al van slimme netwerken te willen spreken is het in eerste instantie belangrijk om toegang te krijgen. Dit gebeurt door middel van het aanvragen van een aansluitingstudie tegen betaling waarna het enigszins bang afwachten is totdat het verlossend advies komt dat uw installatie kan aangesloten worden. Dat dit niet altijd van een leien dakje loopt bleek onlangs in West-Vlaanderen waar een aantal projecten vrolijk jaren kunnen wachten op een aansluiting door gebrek aan capaciteit. Door de vele projecten in de duurzame projecten is een dergelijk probleem eigenlijk te verwachten daar ons bestaande netwerk in stervorm is opgebouwd(dat wil zeggen centrale productie waar de opgewekte elektriciteit stroomafwaarts wordt gebracht. In de wereld van vandaag en vooral morgen zal een deel van de elektriciteitsproductie decentraal verlopen(vooral duurzame energievormen die relatief klein zijn en vooral voor lokaal verbruik). Dat het ombouwen en vergroten van de capaciteit van onze netwerken niet van vandaag op morgen kan is begrijpelijk. Dit mag echter niet betekenen dat projecten jarenlang moeten wachten want dit wilt eigenlijk zeggen dat de meeste van dergelijke projecten gewoon de diepvries in gaan. De regelgever zou hier proactief moeten optreden en de overheid bevestigen dat een project vertraging oploopt door capaciteitsproblemen. Zo kan de overheid dergelijke projecten helpen om te overleven door bijvoorbeeld al productie output ter beschikking te stellen(via verplichte capaciteitsveiling) zodat de deze partijen al actief kunnen worden in de markt. Of men dient de waarde van dergelijke projecten te beschermen door overbruggingskredieten te geven om deze projecten uit de diepvries te houden. Anderzijds dienen in de probleemgebieden waar het netwerk tekort schiet opgelegde prioriteiten door de regelgever opgedragen te worden aan de regelgevers.

Wat ik ook enigszins eigenaardig vind is dat de investering voor aansluiting dient gedragen te worden door de aanvrager, maar hij hier geen eigenaar van wordt. Bijvoorbeeld moesten wij negenhonderd vijfentwintig duizend euro betalen om een windmolenpark aan te sluiten(7 km kabel) alvorens men nog maar een spade in de grond zet. De volledige betaling op voorhand voor een werk dat bijna een jaar gaat duren is toch wel een heel goedkope financiering voor de netwerkbedrijven op de rug van projecten die nog niet werken. De aansluiting/kabel die eerst honderdvijftig duizend euro minder kostte werd vrolijk verhoogd tot negen honderd vijfentwintig duizend euro zonder één woord toelichting. Daar men niet eigenaar wordt van de kabel kan men dus stellen dat de waarde van het netwerkbedrijf verhoogd wordt door deze nieuwe infrastructuur zonder enig risico te lopen daar hij volledig op voorhand betaald is. Dat de windmolens op zijn vroegst een jaar later beginnen te werken en de inkomsten dan pas op gang komen is voor de regelgever blijkbaar geen probleem. Het lijkt me dat in deze gereguleerde bedrijvigheid de regelgever normalere betalingsvoorwaarden zou moeten opleggen.

De aansluitstudie dient eigenlijk terug betaald te worden zodra een project gerealiseerd wordt bijvoorbeeld daar deze projecten het netwerk op lange termijn(en de bevoorrading) meer decentrale capaciteit geven. Ook zouden de verschillende regelgevers prioriteit moeten geven aan duurzame vormen van opwek(wat nu theoretisch al het geval is) en dit ook omzetten in reële doelen en tijdslijnen.

Het nieuws van de week was toch wel dat SUEZ/GDF met succes een belangrijke overname hebben afgerond(International Power uit Engeland). Deze overname die al enige tijd te verwachten was is vanuit Suez/GDF een goede zet met weinig overlap op internationaal niveau. De internationale activiteiten verdubbelen zowat in omvang en op mondiaal vlak worden ze zowat de grootste producent. Voor de aandeelhouders is dit op termijn goed nieuws daar zo de risico’s over zowat alle continenten gespreid worden en er opnieuw meer groeipotentieel is. Dat het belang van de Belgische activiteiten hierdoor meer zal afnemen is een logisch gevolg maar hier over klagen is unfair. Onze energiehuishouding zijn we al lang geleden kwijt geraakt(vanaf 1989, dan in 1999 en de totale overname van Electrabel in 2005) en is dit dus een detail. Echter vanuit Europa zou men ook hier moeten ingrijpen en eisen dat de dominante positie die de groep nog altijd houdt in de Benelux verder wordt afgebouwd om zo hun verdere verspreiding over de continenten en binnen Europa toe te laten. De spreekwoordelijke “cash cow” was en is tot een bepaalde hoogte nog steeds de Benelux en dan vooral België waar men zowel in het recente verleden(door de verkoop van Tractebel aan Electrabel voor vele miljarden en zo de cash uit Electrabel naar Parijs heeft gesluist, een naar mijn mening volkomen begrijpelijke actie om zo meer middelen in Parijs te krijgen en je dochter met meer schuld te beladen, is uiteindelijk als aandeelhouder je recht) als vandaag de dag nog steeds een belangrijk deel van zijn winst haalt(onder andere door de grote winsten op de afgeschreven centrales). Neem aan dat deze overname door Europa getoetst zal moeten worden en het zou dus onbegrijpelijk zijn dat er geen eisen aan verbonden worden. Verder blijft het jammer dat weer een energiebedrijf verloren gaat en de concentratie hierdoor weer toeneemt. Als triest voorbeeld kan men zelfs het voorbeeld van T-Power nemen waar International Power een aandeel in heeft en één van de weinige nieuwe centrales in België zou ook onder de (tijdelijk) vleugels van Suez/GDF komt die hierdoor zijn machtspositie en vooral het status quo vergroot. Neem aan dat de aandeelhouders van deze centrale op de site van Tessenderlo Chemie wel een voorkooprecht zullen hebben in het geval International Power wordt overgenomen door een andere partij?

Verder was er deze week ook melding van een capaciteitsprobleem in West Vlaanderen op het hoogspanningsnet van Elia. Dit zou zogezegd komen door de offshore windmolenparken en voor een deel is dit ook correct ook al moet gezegd worden dat voor deze een aparte leiding/kabel voorzien wordt die vanuit zee rechtstreeks naar het binnenland wordt getrokken. Denk dat daarnaast er sowieso een probleem was/is in West-Vlaanderen met de capaciteit van het hoogspanningsnet en dat het bouwen van een nieuwe lus/ring in die regio wellicht nodig is gezien de vele nieuwe initiatieven voor kleine duurzame sites. Hierbij enkele van mijn reacties/bedenkingen/voorstellen hierover(dit als extra toelichting daar bijvoorbeeld een radio interview afgelopen donderdagnamiddag op radio 1 uitgezonden, slechts één voorbeeld kan toelichten) :

In hoeverre is Elia tekort geschoten : Denk dat dit niet het geval is daar het op voorhand plannen van netwerken - als je niet weet waar de projecten komen - zeer moeilijk is, wel denk ik dat er meer overleg moet komen tussen overheid, Elia en de duurzame sector op een structurele basis(bij voorbeeld om de drie/zes maanden planning samen doornemen). Verder dient de overheid af te dwingen dat er versneld werk wordt gemaakt van de nieuwe lus richting Zeebrugge maar dan moet ze Elia wel helpen door het verkrijgen van nodige vergunningen erdoor te drukken. Dit kan wellicht het proces een jaar bespoedigen(maar ook niet meer).

- Vrijmaking van de markt als oorzaak? : Denk ik niet daar de Europese doelstellingen voor 2020 zelfs losstaan van de liberalisering en wellicht zit hier wel een deel van het probleem dat er in markten zoals die in België die gedomineerd worden door enkele of één partij er geen” incentive” meer is om versneld in eigen land te investeren(doen ze liever in andere landen daar ze goed weten dat de politiek geen voorstander is om het monopolie nog te vergroten).

Kan dit roet in het eten gooien voor het behalen van de doelstellingen:

- Dit specifieke lokale probleem zal niet het probleem zijn voor het behalen van de doelstellingen maar er zal door de overheid een investeringsplan(samen met de sector zodat er een masterplan komt en een idee of de objectieven wel haalbaar zijn tegen 2020) dienen opgesteld te worden die de doelstellingen kan halen, nu wordt dit teveel aan het toeval overgelaten, hiermee bedoel ik dat de huidige ondersteuningsmaatregelen niet voldoende zijn en nieuwe partijen die projecten ontwikkelen in bijvoorbeeld een windmolenpark of biomassa centrale veel te lang bezig zijn met vergunningen en bouwen alvorens ze echt in de markt actief kunnen worden.
Offshore parken, schiet Elia te kort? Denk ik niet direct wat betreft de offshore parken maar er dient wel een oplossing gegeven te worden aan de vele projecten die wachten op het land.

Enkele mogelijke oplossingen:

- Hiervoor heb ikzelf studies laten uitvoeren en heb deze toegelicht aan alle politieke rangen om nieuwe investeringen te stimuleren, één van de oplossingen kan er uit bestaan dat de overheid tijdelijk ingrijpt in de bestaande productiemarkt en de bestaande producenten dwingt om hun capaciteit aan de overheid te verkopen aan kost + een redelijke marge en de overheid deze dan aanbiedt aan de markt met als extra ondersteuning voor die bedrijven die investeren in nieuwe duurzame centrales dat ze in afwachting van hun eigen centrales al productie krijgen toegewezen(lees de output) zodat ze direct in de markt actief kunnen worden.(wordt ook het Single buyer principe genoemd, vooral bedoeld in markten die zwaar lijden onder monopolie wat voor België zeker het geval is)

- Vlaanderen is bijvoorbeeld al bezig met de oprichting van een nieuw energiebedrijf dat vooral ondersteunend zou kunnen werken naar nieuwe investeringen(is enkele weken geleden over geschreven dat de Vlaamse overheid 200 miljoen Euro overheeft om in nieuwe duurzame zaken te investeren of ter beschikking te stellen als zogenaamde incubatorrol.

- Als overheid dien je een redelijke termijn te kunnen geven aan investeerders om aansluiting en vergunningen te verkrijgen voor kleinschalige duurzame projecten(lees tot 20 MW) van maximum twee jaar. Dit zou met de nodige garanties moeten gegeven worden zodat bij overschrijding van deze termijn de overheid een wachtvergoeding geeft zodat de investeerders zeker hun project kunnen realiseren voordat ze zonder adem komen te zitten. Hierdoor zal de overheid ook het voordeel hebben dat ze veel beter kunnen plannen hoeveel capaciteit er komt(daar ze actief mee helpt om de moeilijke jaren tot de site begint te produceren) en ook zal het aantal projecten dat in ontwikkeling gaat aanzienlijk kunnen stijgen(dit daar de ontwikkelaars meer zekerheid hebben dat hun investeringen gedurende de ontwikkelingsperiode meer kans op slagen hebben daar de overheid betrokken partij wordt). De overheid(regionaal en federaal) dient te begrijpen dat het de bestaande subsidie alleen begint te werken(lees certificaten en stroominkomsten) wanneer de installatie begint te werken of wanneer het zeker is dat het project volledig uitontwikkelt is en de bouw begint(lees ecologiepremie) en dat het zwaartepunt dus teveel in de operationele fase ligt. Hiermee wil ik niet zeggen dat de ontwikkelingsfase niet tot het ondernemersrisico moet blijven behoren maar de overheid dient wel redelijke termijnen te hanteren om een project te ontwikkelen wilt zij echt een goede duurzame mix van nieuwe kleinschalige productie hebben tegen 2020 en daarna.

Zoals ik al enige malen had geschreven is het van de week weeral pijnlijk duidelijk geworden dat wij ons letterlijk blauw betalen voor onze energie. De Creg die terecht dit onrecht nogmaals bekend heeft gemaakt bewijst ook zijn onmacht over deze materie daar dit eigenlijk hun bevoegdheid is(bepaling van het transport van de netwerktarieven van Elia en de lokale distributienetwerken). Zij stellen echter terecht dat ze hierin niet gesteund worden vanuit de bevoegde minister. De reden ligt natuurlijk voor de hand, de intercommunales zijn gewoon spreekwoordelijke “cash cows” voor de lokale overheden en een manier geworden om hun steeds stijgende kosten via slinkse weg naar de burger en onze bedrijven op te leggen. Op zich heb ik niks tegen het feit dat we een bijdrage leveren aan de goede werking van onze gemeenten maar doe dit dan transparant! Hiervoor heb je gemeentelijke belastingen en doe dit niet via de energiefactuur. Steeds word de liberalisering aangevallen als de boosdoener van de stijgende prijzen, niks is echter minder waar, het is vooral de politiek die hier volledig gefaald heeft in haar doelstelling om via open marktwerking betere voorwaarden te bekomen. Ten eerste heeft ze nagelaten de markt echt te liberaliseren door de output van onze productie niet te herverdelen en ten tweede heeft ze de liberalisering aangrepen om een massaal aantal nieuwe taksen en heffingen te introduceren, toeval? Weet ik niet, in ieder geval was er in de tijd van monopolie veel minder sprake van al deze taksen en heffingen voor onze bedrijven en burgers. Op de dag dat de intercommunales niet meer moesten instaan voor onze factuur maar dit moest gebeuren door aparte leveranciers op die dag is er een explosie gekomen van deze nieuwe taksen en heffingen. De overheid weet heel goed dat bij een prille liberalisering men voorzichtig moet zijn met al teveel wijzigingen want die zijn er al genoeg. Wat zijn nu de oplossingen voor bovenstaande explosie van onze transportkost? Ten eerste moet de Creg alle macht krijgen om in te grijpen wanneer nodig. Net zoals in bijvoorbeeld Nederland dienen de netwerkbedrijven jaarlijks aan te tonen aan de DTE(Nederlandse regelgever)(transparant en onderbouwd) wat de echte netwerkkost is en dienen zij ieder jaar efficiënter te worden. Het kan toch niet zijn dat ik ieder jaar in Nederland de netwerkkost zie dalen(periode 2007-2010) en wij hier als vergelijkbaar land de kost zien exploderen. Dat er een impact is voor de bijdrage voor een verduurzaming van ons productiepark tot daar aan toe(lees groene stroombijdrage) maar er is geen enkele andere reden waarom deze verhoging er is gekomen. Eén van de nodige oplossingen is dat de Creg eerst eens een volledige financiële doorlichting laat doorvoeren om een moment opname te krijgen van interne financiele huishouding van de netwerkbedrijven, daarna kan men vanaf dit nul moment de netwerkbedrijven jaarlijks een voorstel laten doen zoals hierboven omschreven(transparant en ieder jaar efficiënter). Er is mij al een aantal keren gevraagd om een vergelijkend onderzoek te laten uitvoeren door de Belgische en Nederlandse distributietarieven naast elkaar te leggen, wellicht is dit moment nu echt aangebroken. Er zal minstens een vijf tot zes vergelijkingen in komen qua geografie(minstens drie steden bijvoorbeeld Amsterdam met Brussel, Rotterdam met Antwerpen, Maastricht met Luik en Hasselt, en dit voor een twee tot drie verschillende klantengroepen,zijnde de families, kleine bedrijven en grotere(hoogspanning) bedrijven). Dit neemt niet weg dat de volgende regering nu eens echt werk moet gaan maken van het geven de nodige macht aan de Creg om te kunnen optreden zonder politieke inmenging.

Deze week had Eandis de buitenwereld uitgenodigd voor een première bij te wonen over de installatie van de zogenaamde slimme meters. Er is al veel gesproken en geschreven over de slimme meter als oplossing van vele problemen. Met de slimme meter is het zoals met de liberalisering van de energiemarkt, in de oplossing om tot een slim netwerk te kunnen komen is de slimme meter één onderdeel(en dient men dus naar alle onderdelen te kijken). Terecht wordt gesteld dat de investering in een slimme meter uiteindelijk door de gebruiker(lees klant) zal betaald worden via een verhoging van het netwerktarief. Dit is voor een deel terecht maar dus niet helemaal, de voordelen van op ieder moment te weten wat het verbruik is van iemand en zelfs in staat te zijn om zijn verbruik te sturen(lees elektrische apparaten sturen zodat verbruik stabiel blijft op heel het netwerk en de netbeheerder zo geld kan besparen en de kwaliteit van de werking kan blijven garanderen is positief maar dient dus niet doorverrekend te worden aan de gebruiker. In eerste instantie dient de regelgever mee te bepalen in alle transparantie voor wie welke voordelen zijn voor dat men de kost van deze meters gaat afwentelen op de gebruiker die toch geen keuze heeft. Verder zou de regelgever ook de leveranciers dienen te betrekken bij de introductie van slimme meters want daardoor kan het aanbod aangepast worden en er meer producten op de markt gebracht worden. De besparing voor de leveranciers om zo geen eindafrekening meer te moeten maken geeft ook een aanzienlijke kostenbesparing daar onaangename verrassingen en betalingsproblemen zo voorkomen worden. Ook kan zelfs de klant het recht krijgen dat hij mits een korte opzeg steeds van leverancier kan veranderen door de extra flexibiliteit die men verkrijgt via de behandeling van de gebruikersdata. Dat een klant die kiest voor een open contract misschien iets meer zal moeten betalen is wellicht dan jammer maar het zou het zou de huidige dominantie van de twee standaardleveranciers(lees de historische monopolisten) verder kunnen aantasten daar het voor klanten gemakkelijk wordt om van leverancier te wisselen. Verder zou het nuttig zijn indien onze netwerkbedrijven samen met de Nederlandse netwerkbedrijven kiezen voor één oplossing om zo toch enig schaalvoordeel te bekomen(dit daar onze landen individueel heel marginaal klein blijven om maatwerk te rechtvaardigen wanneer gevraagd). Voor de verduurzaming en opkomst van lokale elektriciteitsproductie is het gebruik van slimme meters ook nodig om de netbeheerder in staat te stellen een volledig overzicht te houden op de beschikbare productie en deze in de lokale netten te houden en/of te gebruiken in aangrenzende gemeenten waar een tekort zou zijn op een bepaald moment. Het is in ieder geval positief dat deze grootschalige test van Eandis van start gaat daar we in Europa al behoorlijk achter lopen op dit gebied en zo een snelle inhaalslag kunnen maken gezien de relatieve schaal van ons netwerk en land. Verder ben ik benieuwd wat de totaal visie is voor het slimme netwerk van de toekomst op dit ogenblik daar deze liefst eerder bestaat dan de implementatie van een deel ervan.

Sinds in België de federale regering een akkoord heeft gesloten met de uitbater/eigenaar van de kerncentrales is er een windstilte gekomen. De slag is thuisgehaald, door wie? Volgens mij vooral door de uitbater die voor een relatief bescheiden bedrag eigenlijk zekerheid heeft gekregen over niet alleen een verlenging van de oudste drie kerncentrales voor tien jaar maar eigenlijk ook indirect een bevestiging heeft voor de andere kerncentrales. Een bevestiging dat als deze niet zouden sluiten in 2025(wat bijna zeker is gezien de omvang van de basislast productie van 4000MW) het bedrag dat betaald moet worden laag zal zijn daar men altijd kan teruggrijpen naar dit akkoord. Wat vooral onrustwekkend is het ontbreken van enig initiatief op federaal of regionaal vlak om de energiemarkt(en telecom) open te breken op een moment dat onze federale controle organen in koor roepen dat door het uitblijven van een echte liberalisering onze bedrijven en consumenten veel teveel betalen voor hun nutsfuncties energie en telecom. Trots kondigde de nationale hoogspanningsbeheerder Elia zijn jaarcijfers aan die wederom op het niveau staan als een privé bedrijf à la Microsoft(qua marges). De brutomarge swingt de pan uit, met een bedrijfskasstroom van meer dan 40% en een nettowinst van meer dan 10% kunnen onze bedrijven zien waarom onze energierekening hoog blijft(samen met de distributiebedrijven of zoals wij ze kennen als intercommunales en het monopolie van de producenten). Het blijft wraakroepend dat onze beleidsmakers de marges niet per wet vastleggen voor gereguleerde of gemonopoliseerde/dominante activiteiten. Dit komt natuurlijk ook door het dubbel belang van de overheid die zowel speler als scheidsrechter is(zowel aandeelhouder in de netten als wetgever/regelgever).
Wat ook de prijs nog verder gaat opdrijven zijn de ambities van Elia en Tennet(in Nederland) om hoogspanningsnetwerken op te kopen in het buitenland(vooral Duitsland) met gelden verkregen vanuit hun gereguleerde activiteiten(lees van openbaar nut). Men ziet in Nederland bijvoorbeeld Tennet die een hoogspanningsbedrijf in Duitsland overneemt dat drie keer groter is dan zijzelf. Dat dit niet zonder risico is lijkt me logisch gezien de forse bedragen die betaald moeten worden bij dit soort verkopen, de Nederlandse burger zal hiervoor mogen opdraaien de eerste jaren daar er zeker goodwill zal betaald worden(lees teveel betaald) als de leningen waar intrest op betaald moet worden om deze netwerken te kunnen kopen. Vanuit Nederland heeft men mij medegedeeld dat de eerste prijsverhogingen door Tennet al zijn aangekondigd! Wat voor Tennet geldt zal men ook terug kunnen zien bij Elia. Dat men ernaar streeft om een sterk Europees hoogspanningsnet aan elkaar te knopen is een goed idee maar dit zou wel moeten vertrekken vanuit een politiek draagvlak en gedragen door de verschillende overheden. Als men dit overlaat aan nationale gereguleerde bedrijven als Elia of Tennet dan vraagt men om problemen.
Een ander voorbeeld van zogenaamde schaalvergroting met negatieve korte termijn effecten(lees zeker minstens vijf jaar) is de overname van Nuon door Vattenfall, vanuit Nuon bereiken mij verschillende berichten dat het licht er uit kan, dat wil zeggen in de Benelux, niks kan meer. De hoge(lees te hoge) prijs die Vattenfall betaald heeft van grosso modo 9 miljard Euro moet worden terugverdiend. Een bedrijf dat ongeveer 6.5 miljard Euro waard is kopen voor 9 betekend gewoon dat de 2.5 miljard Euro snel moet worden terugverdiend of afgeschreven als goodwill. Voor de Belgische markt is er nog slechter nieuws door Nuon in België één van de weinige nieuwe aanbieders zijn die ook van plan waren om te investeren in eigen elektriciteitsproductie. Onlangs is al bekend gemaakt dat daar voorlopig niks meer van in huis komt(lees in de diepvries). De concentratie die gaande is betekend voor kleine landen als Nederland en België dat zij niet meer beslissen wat er geïnvesteerd wordt en dus hoeveel concurrentie er zal zijn.
Onze energieministers(vier in totaal) hebben het laatste jaar geen één maatregel genomen die de concurrentie gaat stimuleren of de huidige dominantie van één speler aanpakt en ben ik dus zeer hoopvol dat we binnenkort een stortvloed gaan krijgen aan plannen daar men in één jaar zeker de tijd heeft gehad om gedetailleerde plannen te maken.

Vorige week heb ik weer vele meetings gehad met verschillende marktpartijen in de Benelux die allemaal ambities hebben om hun marktaandeel te laten groeien of het nu in duurzaam is of in aantal klanten. Hoewel er zeker veel interessante gesprekken bij waren voel ik mij enigszins geslagen door onze eigen kleine dagdagelijkse beslommeringen als men aan de andere kant van de oceaan zowat met de grond gelijk is gemaakt. Wat me vooral bijblijft, is de ongelofelijke broosheid van ons bestaan als zoiets als een aardbeving onze maatschappij raakt. Stel eens voor dat België geraakt wordt door een richter 7! Met onze dichte bevolkingsdichtheid en onze zware industrie zou de chaos nog een factor groter zijn, zijn onze installaties berekend op dit soort krachten? Zeggen dat het hier niet kan is niet juist, breuklijnen heb je op vele plaatsen en ook in België. De basisinfrastructuur in een land als het onze is nog belangrijker om op korte termijn te kunnen overleven daar wij geen temperaturen kennen waar je zonder hulpmiddelen in kan overleven. Hoe erg de aardbeving ook is men wordt ten minste nog gespaard van het klimaat(lees koude temperatuur). Een wellicht sarcastische opmerking maar op zo’n momenten moet je wel positief blijven voor wat je nog hebt. De goede initiatieven volgen elkaar nu op, de rijke landen zullen zeker de komende weken hun best doen om hun menselijkheid te laten zien en dat is maar goed ook. Waar men aan voorbijgaat is dat de armoede in Haiti al onbeschrijfelijk groot was en nu zeker nog groter wordt. Nu is het bouwen van steden op of dichtbij breuklijnen niet voor herhaling vatbaar dus zou men wellicht moeten denken aan het verplaatsen van de hoofdstad, anders loopt men het risico om iedere 200 jaar volledig met de grond gelijk gemaakt te worden. Het klinkt drastisch maar het is eigenlijk de enige echte oplossing, dit geldt trouwens voor vele andere steden die op de verkeerde plaats zijn gebouwd. Ook voor hun energiebehoeften zouden we ineens voor duurzame oplossingen kunnen kiezen door gebruik te maken van bijvoorbeeld zonnepanelen op grote schaal(en wind). Energie is trouwens één van de grote problemen op ieder eiland daar alles met de boot moet ingevoerd worden. Macro gezien is het dus eiland verlaten of gebruik maken van duurzame oplossingen. Het klinkt wellicht te eenvoudig daar wij geen betrokken partij zijn maar eigenlijk zouden we alle mensen die op een eiland wonen moeten helpen onder voorwaarde dat ze geholpen willen worden natuurlijk. De verontwaardiging die iedereen nu uit zal snel verstommen maar wellicht biedt dit ook de opportuniteit om echte oplossingen aan te brengen en niet alleen eerste nood hulp.

This week I visited a small company that has developed an efficient type of fuel cell or better said an important part of it.  This company is focused on the commercialization and volume production of PEM fuel cell stacks.  As this industry is still very new the world volume is still very small, the biggest producer in the world has a turnover of less than 100 million Euros.  Nevertheless there is a large potential for this type of power production and storage.  Especially if we try to imagine a future were production is decentralized (for a part) and production sites will be small and will have to be sustainable.  A few years ago we saw in the transport sector manufacturers announcing prototypes run on fuel cell technology but these days you only hear of battery run cars.  I wonder what has happened between then and now?  If you look at the potential of both technologies they could and should co-exist with each other.  Perhaps they can even work together in the future cars when you use batteries in the cities or for short distances and hydrogen for the long distance.  Even today we are speaking to investigate the possibility to install refueling stations at waste sites for electrical cars.  Where we(NPG energy) would supply the electricity produced in a sustainable way(read green energy) and as such the electrical cars would run in the most sustainable manner we can think of today.  But also in the grid I see a potential for fuel cells as a flexible way of back-up in the future smart grid.  When we will have tens of thousands of decentralized small production units the grid operators would like to be able to control all these energy flows.  For this it will be necessary to have back-up power and flexibility.  Today there are already fuel cell installations up to 1 MW of production capacity.  I can imagine a smart grid were every 200 households(in the local power grid stations) there is also a stack of fuel cells acting as flexible back-up power. 
During the next Olympics in London in 2012 the ferry boats on the Themes will run on electrical power, the waste sites will produce sustainable electricity for these boats when they need to be reloaded.  What is missing today for example to introduce electrical and hydrogen cars is a large distribution network of local reload stations like we know now.  We will need thousands of fuel stations in every country in order to compete successfully with our current petrol stations and as such with the technology.  For the Benelux this could be a real opportunity to take the lead in Europe as we are very small countries with a high density of population/cars/roads.  The investment cost as such will be much more efficient compared with large countries (and less people).   The minute that our transport sector, cars/trucks/boats/motorcycles, can fuel everywhere the manufacturers will provide enough choice for the consumer.  The governments in the Benelux should create a common investment plan and have a role out plan limited in time, preferable five years.  As such the manufacturers will be sure that their heavy investments in electrical and hydrogen cars will be supported by an infrastructure and know in advance when it will be fully available.  This will even be beneficial for are car assembling plants which are having a difficult time to compete against the BRIC countries.  We should aim for the future and innovate as soon as possible our current infrastructure.

www.europeanpowergeneration.com