Een  blijkbaar goede bijwerking van een warme winter en koele zomer is een daling in het energieverbruik van de gezinnen.  Dat dit eerder toeval is wordt ook duidelijk gemaakt en daarom blijft de voortdurende stijging een groot probleem.  Men schat dat de jaarlijkse stijging zal gaan afnemen van 1.5 naar 1%, dit lijkt niet zoveel maar wilt toch zeggen dat iedere tien jaar het verbruik met 10% stijgt en er dus ook meer productie moet bijkomen.
Wat mij ook opviel is dat van de 88TWh verbruik 77,3TWh nog steeds geleverd wordt door de dominante marktpartij wat na meer dan vijf jaar liberalisering een onthutsende vaststelling is.  Van de 11 TWh die door anderen wordt geleverd is er ook nog een groot deel van SPE/Luminus dewelke eigenlijk ook geen nieuwe speler is.  Het is dan ook de vraag hoeveel de nieuwe spelers hebben beleverd, meer als enkele TWh zal het niet zijn met dan nog de bedenking dat een deel van deze electriciteit ook is aangekocht bij de dominante marktpartij.
Het is duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is, vanmorgen was ik nog op een kabinet waar ik een aantal voorbeelden heb gegeven van wat wel kan om een echte marktwerking te krijgen.  Eén van de mogelijkheden is het introduceren van SMP(Significant Market Power) wat wilt zeggen dat de wetgever voor dominante marktpartijen aparte regel-en wetgeving voorziet totdat hun dominantie naar een aanvaardbaar niveau is gedaald.  Men kan spreken van een aanzienlijke marktmacht vanaf een marktaandeel van 25%.
We gaan de komende maanden hard werken aan een nieuwe studie die een aantal antwoorden moet geven zodat nieuwe investeerders in België marktaandeel kunnen uitbouwen in electriciteitsproductie, gas, groothandel en levering.
Gisteren nog kreeg ik telefoon van een journalist die mij vroeg of de plotse aankondiging van groene stroom projecten toeval was of dankzij de Europese beslissing.   De timing is eerder toeval voor zover ik kan beoordelen.  Verder vroeg hij of de uitbouw van groene stroom projecten het antwoord is naar de beperking van CO2 uitstoot, hierop antwoordde ik dat we nog een veel groter potentieel hebben en dat is minder energie verbruiken.  De beste energie is de niet gebruikte energie, hier zijn meer mogelijkheden dan in het bouwen van (financieel haalbare) groene stroom projecten.  Eén van de problemen is dat energie lang veel te goedkoop is geweest en zodoende niemand wakker lag voor zijn/haar factuur.  Dit is nu aan het veranderen maar als we eerlijk zijn dan blijft energie nog altijd veel te goedkoop om tot een echte reductie(lees gedragsverandering) te kunnen komen.
Voor België en de energieliberalisering is het vooral te hopen dat we na maart nog een regering hebben want de dominante marktpartij krijgt het zeer gemakkelijk met deze vertraging van handelen, ieder uitstel is een directe winst.

Blijkbaar is Al Gore nog niet doorgedrongen tot in de huiskamer of toch niet tot in de portemonnee van ons ieder.  De 350 energie-audits die zijn uitgevoerd op een totaal van 2,5 miljoen gezinnen in Vlaanderen zijn een bewijs dat niemand wakker ligt van zijn energieverbruik en dus eigenlijk ook niet van zijn energierekening.
Energie is te goedkoop, als oplossing voor het uitblijven van de zeer noodzakelijke audits dient men deze te verplichten voor huizen vanaf een bepaald kadastraal inkomen.  De hoogte van het K.I. loopt meestal hand in hand met het verbruik, oude huizen uitgezonderd.  Verder kan men deze kosten verrekenen in het distributietarief zodat het individuele gezin niet geconfronteerd word in één keer met een factuur van 400 tot 500 €.  Buiten de bestaande fiscale aftrek, die ook aan de netbedrijven kan gegund worden, kan dan het restant van de kost over een tien jaar gespreid worden in het distributietarief.
Men dient echter ook te kijken naar de onderliggende reden van het volledig falen van een dergelijke maatregel, tot nu toe wordt er vooral ad hoc gewerkt wat energiebeleid betreft.  Men vergeet dat er een verband dient te zijn tussen een maatregel en het kader dat reeds bestaat.  Het bouwen van een masterplan is dan ook noodzakelijk om tot een totaal oplossing te komen voor een duurzame(en vooral economisch en ecologisch) huishouding waarin alle onderdelen worden opgenomen.
In dit masterplan wordt het verband tussen productie van electriciteit, de opslag van gas, de groothandelsmarkt, de netwerken, de energiehuishouding(zaken zoals audits) de data-flow, de regelgeving, de wetgeving, de regulatoren en de klanten in kaart gebracht.  Voor al deze onderdelen worden oplossingen beschreven die binnen het onderdeel een optimale werking nastreven maar die tevens rekening houden met de onderlinge optimalizering tussen de verschillende onderdelen.
Binnenkort zal ik voor ieder onderdeel een aantal voorbeelden geven van mogelijke optimaliseringen en het onderling verband ertussen.

Vorige week had ik het geluk om even in Zuid-Frankrijk te vertoeven onder andere, wat mij opviel was de overdaad aan zon in verhouding met ons bedroevend weertje in België.  Kijkende naar de daken van vele villa’s in het zonnige zuiden vroeg ik mij af waarom geen één een zonneboiler op het dak had.  Ga je naar landen zoals Griekenland en Spanje dan valt dit veel meer op.  Lokaal sprak ik met een eigenaar van een bouwbedrijf en vroeg hem waarom dit niet werd gebruikt.  Hij zei me dat niemand wakker ligt van dit vraagstuk en er ook geen ondersteuning was vanuit de overheid.  
Eventjes kreeg ik het gevoel van die verkoper die in de Sahara van het vliegtuig komt om paraplu’s te verkopen en het eerste wat hij doet is bellen naar zijn baas om te zeggen dat er een enorme markt moet zijn want niemand heeft er één.
De redenen waarom het evidente niet gebeurd zijn soms niet gemakkelijk te achterhalen, neem aan dat een stukje laksheid er ook wel voor iets zal tussen zitten.   S’morgens riskeerde ik mijn leven voor het halen van een vers stokbrood daar voetpaden tevens overbodig zijn.  Voor alles neemt men daar de wagen, de mensen keken naar mij alsof ik een zwerver was op zoek naar onderdak.  
Neemt niet weg dat ik iedereen in de vakantieperiode heel veel vakantieplezier wens!

De laatste tijd beweegt er toch iets op het vlak van energiebesparing buiten de groot industrie die hier reeds vele jaren mee bezig is.  De film van Al Gore heeft toch de verdienste dat men bewuster met de problematiek omgaat en dit in eerste instantie vanuit politieke hoek.  Zelf probeer ik ook mijn steentje bij te dragen tot het meer duurzaam bouwen.  Onlangs heb ik gevraagd om een studie te maken van wat het wil zeggen passief te bouwen, wat kost het maar nog belangrijker wat brengt het op.  Dan heb ik het niet alleen direct financieel maar indirect in minder uitstoot.  De interesse vanuit de politiek is groot en ook de wil om er meer van te begrijpen.  De studie komt dan ook op het juiste ogenblik, in mijn gesprekken met verschillende politici probeer ik steeds enige minuten te spreken over energie en de studies die ik laat uitvoeren, de uitnodigingen om dit te komen toelichten komen regelmatig.  Persoonlijk denk ik dat de overheid een belangrijke voorbeeld functie heeft in dit debat en haar/zijn gebouwen energie zuinig moet laten functioneren alvorens ze dit moet gaan opleggen aan de privé sector.  Denk zelf dat finaal een verplichting nodig zal zijn om de gewoonte te kweken van energiezuinig bouwen en/of energie op te wekken.   Op zich zal de investering op termijn meestal terug verdiend worden.  

De laatste weken werd er in de media melding gemaakt van de inspanningen die de regering wenst te doen om het energieverbruik te drukken, te beginnen bij de staatsbedrijven.  Als voorbeelden werden de Post en Belgacom gebruikt.  Nieuwsgierig ben ik zelf ook een aantal grote gebouwen gaan bezoeken die in aanbouw zijn om te kijken wat er bestaat aan energieplanning om efficient om te gaan met energie.  Het resultaat is eerder bedroevend en is volgens mij eerder het resultaat dat er niet aan gedacht wordt en andere zaken in aanmerking worden genomen.  Zaken zoals lichtinval, goede verluchting, klimaatregering en goede indeling komen voorop.  Ook al worden deze zaken goed bekeken door de architekten en studieburelen toch zou bij een goede combinatie met energieplanning in het achterhoofd ook veel zuiniger met energie kunnen worden omgegaan.
We hebben ons allemaal wel eens afgevraagd waarom om tien uur s’avonds de kantoorlichten branden in zovele kantoorgebouwen.  Het ontbreken van automatische systemen die werken op bijvoorbeeld detectie om lichten uit te schakelen zorgt grotendeels voor dit euvel.  Zelf ben ik ook meermaals in het weekend op mijn bedrijf binnen gekomen en vond de verlichting aan en nog vaker de computers op stand by.  Energie is dan ook gratis voor de mensen die werken in de bedrijfsgebouwen.  Met gratis bedoel ik dat men de rekening niet ziet en men deze niet hoeft te betalen.  Zelf ga ik het initiatief nemen om een studie te laten maken hoe gebouwen energie efficient kunnen worden uitgerust zodat ze niet alleen minder energie verbruiken maar zelfs een besparing betekenen voor de bedrijven.  Deze studie zal ik dan overhandigen aan de beleidsmakers zodat ze deze in overweging zouden nemen.

De laatste dagen kwamen de eerste berichten binnen dat het energieverbruik in België wederom gestegen is.  Dit is eigenlijk de voortzetting van een tendens en dus zeker geen verrassing.  Ondanks al de goede intenties is het zeer moeilijk om een stop te zetten op het stijgend(vooral electriciteitsverbruik) verbruik door zowel de stijgende economische groei als het verbruik in een gemiddeld huishouden.
Het eerste deel van het stijgend verbruik lijkt me moeilijk op te lossen zijnde de bedrijven die meer verbruiken door een hogere consumptie, de bedrijven kijken veel meer dan particulieren naar manieren om hun verbruik te doen dalen.  Toch zeker de groot verbruikers(top 1500).  Bij veel midden- en kleinzakelijke bedrijven wordt echter weinig gedaan om het energieverbruik te analyseren.  Hier zit zeker een opportuniteit indien dit centraal wordt georganiseerd.
Vandaag zijn er wel belonende programma’s(lees subsidies) voor grootverbruikers om hun verbruik te doen dalen of in andere gevallen dwingende regels.(bijvoorbeeld de CO2 quota die bedrijven dwingen om efficient om te gaan met hun uitstoot).
Voor particulieren is er een veelvoud(lees oerwoud) aan ondersteunende maatregelen zoals aftrek bij plaatsing van isolerende materialen, plaatsen van hoogrendementsketel, etc…  In plaats van te werken met het naderhand terug krijgen van investeringen via het invullen van de kosten op zijn/haar belastingsformulier zou men beter werken met een rechtstreekse aftrek op de producten zodat de klant kan zien bij zijn aankoop dat een duurzaam product netto “minder” voor hem kost.  Het feit dat een particulier een inspanning moet doen om daarna de meerkost via een administratieve handeling terug te krijgen heeft tot gevolg dat in de praktijk veel mensen teruggrijpen naar de klassieke meer vervuilende producten.
Keep it simple and stupid(KISS) moet hier de regel zijn wilt men dat iedereen alleen nog maar kiest voor duurzame producten.
Voor de midden- en kleinzakelijke markt dient men tevens een simpel en duidelijk systeem te introduceren dat ook rechtstreeks kortingen toekent als men kiest voor duurzame energiemethoden.  Ook zal men een deel dienen te verplichten via incentives zodat de ondernemers geleid worden naar hun voordeel.   Er zijn bijvoorbeeld technologieën die een aanzienlijke besparing geven op het vlak van verlichting die aanbevolen kunnen worden door bijvoorbeeld de regelgevers in te schakelen.  
Door het ontbreken van een duidelijke aanpak om het verbruik terug te dringen kan men verwachten dat het electriciteitsverbruik zal blijven stijgen met 2 à 3 percent per jaar.(op tien jaar is dat een stijging met minstens 25%!)
Dit wil zeggen dat alleen al voor de bijkomende vraag er nieuwe productie zal bij komen waarvan het grootste gedeelte door gascentrales(gezien kolencentrales weinig draagvlak hebben door hun uitstoot) wat dan weer het gasverbruik zal doen stijgen.  Daar bovenop verwacht ik dat het verbruik nog sneller zal gaan stijgen daar steeds meer bedrijven en particulieren kiezen voor air conditioning tijdens onze warmere zomers en wij per inwoner zullen stijgen naar het verbruik van een gemiddeld Amerikaans gezin(wat minstens 25% hoger ligt dan bij ons) met de toename van onze comfort verwachtingen.

Vorige week werd nog eens bevestigd in de Belgische krant De Tijd dat de wereld de komende 25 jaar nog veel dient te investeren om de vraag naar electriciteit/energie te kunnen volgen.   20.000 miljard dollar was het bedrag dat werd vernoemd wat wellicht een ongrijpbaar getal lijkt.  Meer dan de helft van dit getal komt op rekening van drie landen die de laatste jaren een sterke groei doormaken, zijnde China, India en Brazilië.  
Dit duizelingwekkende bedrag houdt dan nog geen rekening met de kosten die verbonden zijn aan het milieu en de investeringen om naar meer duurzame vormen te gaan.  Nochtans wordt stilaan duidelijk dat we niet verder kunnen met ons huidig energieverbruik en de impact die het heeft op onze omgeving.
Als men alleen al een klein land als België neemt dan blijkt dat we ongeveer met een factor drie minder moeten gaan consumeren willen we de juiste verhouding bereiken.  Daar het aantasten van welvaart politiek gezien bijna onmogelijk is zonder daarvoor de gevolgen te dragen bij de verkiezingen zullen we innovatie nog veel meer moeten doorvoeren.  Slimme manieren om minder en beter te verbruiken. 
Vooral de vervanging van onze oude technologieën met nieuwe lijkt me één van de grootste uitdagingen om hier ineens te kiezen voor duurzame oplossingen.  De verleiding om bijvoorbeeld steenkool centrales te bouwen omdat de grondstof relatief goedkoop is en voldoende voorradig stemt tot nadenken.  Onze bedrijven hebben veel energie nodig om te kunnen functioneren en ook een stabiele electriciteitsprijs en vragen terecht om zekerheid.
De vragen van de industrie ziet men nu bijna wekelijks in de kranten waar zij roepen om maatregelen anders dreigt delokalisatie naar landen die het tot nu toe minder nauw nemen met het milieu.  Dit dient zeker te voorkomen te worden en stelt zich natuurlijk de vraag hoe dan wel?
Een positieve ontwikkeling kan zijn dat bedrijven mee gaan investeren in productie zodat ze zelf kunnen meedenken over welke grondstof het beste is en ook mee verantwoordelijk zijn voor de maatschappelijke kost en opbrengst.  Voor bedrijven is het vooral een kwestie van stabiliteit en zekerheid en men ziet ook werkgevers organisaties zich mengen in het debat.
Enkele weken geleden heb ik de veel besproken film gezien van Al Gore waar op een simpele wijze en vooral een opeenvolging van data duidelijk werd weergegeven dat maatregelen zich opdringen.  Daar hijzelf acht jaar lang vice-president van de VS is geweest is het toch wel een beetje wrang dat juist de VS de Kyoto akkoorden niet heeft bekrachtigd.  Dit maakt voor mij de boodschapper toch wat aan geloofwaardigheid inboeten maar dat neemt niet weg dat de film/documentaire de moete waard is.
Wat vooral bijbleef was niet zozeer de toename van uitstoot en andere milieu effecten maar vooral de explosieve groei van de mensheid.  Dit werd in de film niet in vraag gesteld en men ging vooral in dat we de technologie hebben om het milieu te ontlasten.  Kijkende naar de investeringen en vraag naar meer energie de komende 25 jaar per inwoner lijkt me het nadenken over onze ontwikkeling als ras ook van belang en niet alleen maar het zoeken van technologische oplossingen.  Sinds de 2^de wereldoorlog is de bevolking met 300% gestegen van 2 naar 6 miljard mensen.  Wellicht is het zoeken naar technologieën een deel van de oplossing maar zou deze in hand dienen te gaan met het terugbrengen het aantal mensen.
China was trouwens één van de eerste landen die dit heeft ingezien maar wel telaat, dit bracht de politiek ertoe om draconische maatregelen te nemen met zaken zoals 1 kind per gezin.  In heel het debat over de impact van het menselijk ras op het milieu zou de groei van het aantal mensen ook een plaats dienen te krijgen als deel van het vraagstuk.

De mogelijkheden om ons energieverbruik om te schakelen naar nieuwe of gekende vormen van duurzame energie werden vorige week behandeld in een reeks in De Standaard. Naast koolzaad, biogas bij boeren, windmolens, zonne-energie en biodiesel worden de actuele ontwikkelingen op tafel gelegd. Steeds is er de wens om meer ondersteuning en noodzaak tot het maken van snelheid.
Zelf kent u ook wel vrienden of familie die aan het (ver)bouwen zijn. Wat mij opvalt in deze contacten, is de gebrekkige kennis over duurzaam bouwen en de ondersteuning die hiervoor bestaat vanuit de overheid. De vrijblijvende folders in ieder gemeentehuis slagen er blijkbaar niet in mensen aan te zetten na te denken over hoe zij kunnen bouwen om minder en slimmer energie te verbruiken. Alleen de handige doe-het-zelver weet exact hoeveel subsidies hij krijgt als hij een raam vervangt of voor welk bedrag zijn nieuwe hogerendementsketel terugvorderbaar is via zijn belastingsaangifte. Voor de anderen moet er een meer proactief plan komen om iedereen die (ver)bouwt zich de vraag te laten stellen of er voldoende rekening wordt gehouden met de energiekwestie. Ervan uitgaan dat het bestaan van subsidies voldoende is om iedereen er spontaan van gebruik te laten maken, werkt tot op heden niet. Men zou bijvoorbeeld kunnen overwegen om bij iedere bouwaanvraag (of verbouwingsaanvraag) een attest te vragen dat er een studie is gemaakt van het energievraagstuk. Deze studie zou aftrekbaar gemaakt kunnen worden.
Buiten het verplicht maken om na te denken is er ook de beloning van de investering via subsidies. Gezien het groeiend besef bij de verantwoordelijken dat we teveel energie verbruiken en manierieren moeten vinden om dit verbruik te verminderen, dient men ook de motor aan te zwengelen. De bestaande subsidiemaatregelen worden enerzijds te weinig gepromoot en anderzijds denk ik dat er een meer drastische lancering nodig is in België, vooral gezien onze historische achterstand t.o.v. andere West-Europese landen.
Men zou duurzame investeringen 100% aftrekbaar moeten maken over een normale afschrijvingsperiode (voor zonne-energie bijvoorbeeld aftrekbaar over een periode van acht jaar, zijnde ieder jaar één achtste van de investering). Jaarlijks moet men dan meten of er een versnelling is of zelfs een trendbreuk. In principe zou er geen enkele nieuwe woning of bedrijfspand gebouwd mogen worden zonder dat alle mogelijkheden van duurzame energie ingebouwd zijn.
De gigantische investeringen die nodig zijn om ons energieverbruik duurzaam te maken, vormen tevens een belangrijke motor voor ‘s lands economie. Niet alleen onze woningen maar ook ons energieproductiepark zal de komende 20 jaar moeten worden aangepakt. Dat de investeringen hierin bij aanvang aanzienlijk hoger liggen dan bij klassieke parken wordt overal bevestigd. Door de stijging van olie- en gasprijzen wordt nu terug luidop gesproken over de bouw van nieuwe kolencentrales. De reden is louter economisch: kolen zijn ruim voorradig én in gebieden onder onze controle.
Vanuit economisch standpunt ben ik evenwel van mening dat de huidige opflakkering van steenkool als brandstof voor nieuwe centrales in West-Europa niet hoeft te betekenen dat het niet anders kan. Indien men echt wil dat onze productieparken duurzame technieken gaan gebruiken, zullen nieuwe aanzienlijke subsidiebronnen aangeboord moeten worden. Het beschikken over betrouwbare electriciteitsparken is een must voor een samenleving die steeds meer energie nodig heeft. We moeten snel werk maken van een masterplan om ervoor te zorgen dat we keuzes hebben om onze huidige parken te vervangen. De actuele subsidies ter ontwikkeling van nieuwe, duurzame electriciteitsproductie volstaan slechts voor maximum 10 tot 15% van onze behoeften.  Ook de tijdspanne waarop we deze percentages bereiken, is te lang. De problematiek van de vervanging van onze bestaande centrales heeft dringend nood aan een andere strategie en plan van aanpak uitgaande van politiek en bedrijfsleven. We moeten durven denken in termen van 100% en onszelf een doelstelling opleggen die realistisch is.