Deze week kwam het Internationaal Energie Agentschap met zijn jaarlijks rapport en de relatie met mijn artikel over CO₂ is zeker relevant want het nieuws is slecht, barslecht.  Fatih Birol (één van de topmensen) gaat in het 650 pagina’s tellende rapport nu uit van een temperatuursstijging van zes graden. De algemeen aanvaardbare maximumstijging van 2 graden om de klimaatverandering in de hand te kunnen houden staat hiermee in schril contrast. Wat het juist zal worden weet niemand, maar de delta tussen beiden is te groot. Zes graden wil niet zeggen dat de temperatuur overal stijgt met zes graden, er kunnen zelfs gebieden zijn waar de temperatuur zelfs licht daalt, maar het betekent enerzijds dat hele gebieden onleefbaar gaan worden wegens tekort aan water en wegvallen van landbouw en andere gebieden gewoon verdwijnen onder water. Alle ijs van de Noordpool, maar vooral ook Groenland zal smelten met een zeespiegel stijging van 7 tot 9 meter tot gevolg. Er zijn al voldoende voorbeelden gegeven van wat dit betekent, maar voor Nederland is het gewoon over en out (lees meer dan de helft van het land) en ook delen van Vlaanderen zullen verdwijnen.

Wanneer is de grote vraag, maar zeker in de tweede helft van deze eeuw, dus onze kinderen gaan de volle impact hiervan mogen meemaken. Dat bijvoorbeeld de Nederlandse minister van Economie Dhr. Verhagen zegt dat Nederland het best goed doet getuigt van een complete wereldvreemdheid en ontkenning (struisvogelpolitiek).  Vergeleken met de zogenaamde crisis van nu (die vooral tussen de oren zit, er dient gewoon krachtdadig beleid geïntroduceerd te worden), is deze potentiële crisis in het vooruitzicht van het klimaat een duizendmaal krachtigere uitdaging.

Onmogelijk om te anticiperen op deze echte bedreiging? Helemaal niet, wij kunnen dit oplossen, maar de politieke en maatschappelijke wil dient hiervoor aanwezig te zijn. Er is geen één uitdaging groter dan deze, maar met onze technische kennis is veel al voorradig en direct inzetbaar. Voor de politici dringt zich een belasting op die op het verbruik belast en niet op bezit. Zelfs voor bijvoorbeeld de luchtvaartindustrie kan dit werken, hoe meer men vliegt hoe meer men betaalt (geen air miles, maar air tax J) of schaf in Nederland de BPM af (in België de BIV) en hef een taks op het gebruik, het is de enige manier om te ontmoedigen of om voldoende middelen te verzamelen om echt focus te krijgen op onze energiehuishouding. Het is ook een faire manier van belasten, want zo dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten.

Deze week hebben onze vier ministers voor het eerst samen gezeten om de violen wat beter op elkaar af te stemmen. Dat dit geen overbodige luxe is wordt wel bewezen door de gebrekkige marktwerking, de vele projecten die worden aangekondigd en dan in de ijskast verdwijnen en het acute gebrek aan kennis van wat er aan de andere kant van de grens gebeurt. 

Daar er echter geen beleid is, is de communicatie van afgelopen vrijdag toch vaag en varen ze eigenlijk in het duister. De Creg heeft nu blijkbaar de opdracht gekregen om een lijstje te maken met de projecten in aanmaak, een werk dat niet lang zal duren vermits er niet veel wordt gebouwd.

Het constante spel over het al dan niet openhouden van de kerncentrales is niet van dien aard dat investeerders staan te springen om in België projecten te gaan ontwikkelen. Hoe lang gaat het nog duren voordat geweten is of de drie oudste centrales nu toch dicht gaan per 2015? Er wordt gezegd dat de nieuwe regering dit zal beslissen, maar wie weet wanneer deze zal ontstaan.

Positief lijkt me dat de ministers het toch eens lijken te zijn dat wanneer nieuwe projecten zich aankondigen deze in de toekomst wellicht op ondersteuning kunnen rekenen in het administratieve proces. De parallel tussen het vage taalgebruik door gebrek aan energiebeleid op zowel nationaal als regionaal niveau vertoont een grote gelijkenis met het voornemen van het uitbreiden van een nieuw Vlaams energiebedrijf (VEB). Als men geen beleid heeft, is het ook logisch dat je moeilijkheden hebt om te zeggen wat een nieuw initiatief gaat doen.

De 29^ste juni zal er in het Vlaamse Parlement gedebatteerd worden over het Vlaams energiebedrijf en dat is hoognodig. De ambities moeten dringend naar boven bijgesteld worden, want men heeft een zeer mager beestje in het vooruitzicht gesteld. Heb deze week voldoende kunnen overleggen met collega’s uit de sector en goed nagedacht over wat het bedrijf nu moet gaan doen en vooral wat niet. Natuurlijk moet men de privésector geen concurrentie aandoen, maar de vraag is wat is er al privé en wat is er al voldoende succesvol?  

De verschillende fracties in het parlement moeten eisen dat als je een speerpunt maakt van iets dat de objectieven duidelijk genoeg zijn en ambitieus genoeg. Als je meer dan 200 miljoen euro vrijmaakt voor de start van een bedrijf dan mag je enige ambitie koesteren zolang je maar genoeg focus behoudt.

Als het enigszins kan, niet van nul beginnen, maar een succesverhaal zoeken en dit wellicht integreren in het nieuw, Vlaams energiebedrijf. Ik zou het bedrijf al zeker niet Vlaams noemen want dan ga je weer op in de beperking en energie heeft geen grenzen zoals één ieder in de eerste les te leren krijgt over onze sector. Het aanbieden van ESCO-diensten of het bundelen van energiestromen van derden is geen visie, missie of een basis voor een bedrijfsplan. Wat is eigenlijk het doel? Is het bijvoorbeeld werkgelegenheid dan kies je voor arbeidsintensieve doelen, is het meer concurrentie in de markt brengen, start dan een leverancier (niet mijn idee maar concurrentie bevorderen betekent natuurlijk ook zelf actief worden). Zonder duidelijk doel is het zelfs voor industrie-experts niet gemakkelijk om advies te geven waar we moeten op focussen. Deze oefening is nodig, want anders blijft het een speeltje voor politici die postjes willen benoemen en dat wilt toch niemand?

Kies enkele speerpunten, bijvoorbeeld samen met de privésector een objectief stellen voor de bouw van biomassa-installaties die groen gas produceren vermits dat deze sector nog veel groeimogelijkheden heeft. Vervolgens een beleid stimuleren in Vlaanderen en daarbuiten om dit groene gas rechtstreeks te injecteren in het gasnet en anderzijds ook gebruiken voor transportdoeleinden. Ten tweede samen met de privésector een netwerk van CNG-stations bouwen in Vlaanderen zodat er goede dekking is en ten derde als overheid mensen aanzetten om biogas wagens te gaan kopen (zijn er ook al). Dit is slechts bedoeld als voorbeeld, maar dit geeft tenminste duidelijkheid in de richting, duidelijkheid in de doelen en consequentie in de objectieven in het verduurzamen van onze energiehuishouding. Naast onze energiesector is de transportsector één van de grote vervuilers. Ten laatste wellicht de veeteeltsector ondersteunen door te stoppen met industriële varkens- en koeienfabrieken (er zijn 1.3 miljard koeien in de wereld die op hun eentje de tweede grootste uitstoot van Methaan veroorzaken, methaan is ongeveer 23 keer zo schadelijk als CO2). 

Deze week sloeg het nieuws in als een bom, gezien de aard van het onderwerp gelukkig geen echte bom, maar toch. De Duitse regering lijkt onder de druk van de publieke opinie en media geen risico’s genomen te hebben met hun politieke toekomst. Alle kerncentrales in Duitsland moeten ten laatste in 2022 dicht zijn. De meningen zijn verdeeld en dat is ook begrijpelijk. Voor de huidige eigenaren is de politieke beslissing zeker een behoorlijke aderlating voor hun toekomstige kasstromen en een gat in hun productiepark. Voor de grootindustrie/afnemers is de aangekondigde sluiting ook slecht nieuws op korte/middellange termijn want zij weten dat de energierekening door deze maatregel zal gaan stijgen. De hoogspanningsbeheerders zijn ook niet gelukkig want zij zien hun netwerken nog meer onder druk komen te staan want er zal veel extra import via hun netwerk komen.

Maar er zijn natuurlijk ook een aantal plussen; de beslissing brengt in ieder geval duidelijkheid en dat zorgt voor een duidelijk objectief. Er zal fors geïnvesteerd moeten worden in nieuwe productie (zowel grijs als groen), netwerken en slimme oplossingen (lees nieuwe toepassingen om tot het zogenaamde slimme netwerk te komen). Men sluit tevens mogelijke ongelukken uit met centrales na 2022 en daar was het toch allemaal mee begonnen na Fukusjima.

De waarheid als die al kan beschreven worden is zoals vaak een stuk genuanceerder en gaat eigenlijk verder dan het debat kernenergie of niet. Men moet maar naar de cijfers kijken van het IEA (International Energy Agency) van het afgelopen jaar wat uitstoot betreft in de wereld en men weet direct waar het schoentje wringt. Na de euforische berichten van 2009 dat de wereld eindelijk minder energie ging verbruiken (door de crisis) hebben we vorig jaar ineens alle records verbroken en zijn we ineens mijlenver af van het objectief om de opwarming van de aarde met 2 graden te beperken.

De illusie dat de drang naar welvaart en meer was tegengehouden staat meer dan ooit op losse schroeven ondanks of eigenlijk door de diverse energieprotocollen (lees Kyoto, Cancun, etc..). De groei alleen al in de BRIC-landen van gemakkelijk zes tot tien percent per jaar met hun respectievelijk grote bevolkingen werkt dubbel door. Daarom is de beslissing van Duitsland des te opvallender gezien zij toch de motor zijn van de Europese economie (lees de voornaamste). Dat zij hun zware industrie durven hypothekeren (lees de zware industrie kan steeds verhuizen naar landen waar de energie goedkoper is) is moedig, maar hopelijk ook doordacht. De aankondiging van de sluiting van hun kerncentrales voor ten minste 22% van je elektriciteitsproductie zonder te zeggen hoe je deze concreet gaat invullen bewijst dat er ook geen alternatief plan is uitgewerkt. Dit is trouwens geen zuiver Duits fenomeen kijkende naar ons eigen landje (lees uitstap kernenergie zonder onderbouwd plan hoe men deze gaat vervangen).

Positief vind ik dat deze beslissing moet gezien worden als een grootschalig experiment van hoe één van de grootste economieën dit gaat aanpakken met de zogenaamde Duitse “Grundlichkeit”.  Duitsland is inderdaad één van de weinige landen die het innovatief technisch vermogen heeft om op dergelijke schaal in zo’n korte tijd hun energiehuishouding fundamenteel te veranderen. De economische impact van deze beslissing kan groot zijn door zowel de noodzakelijke investeringen in nieuwe productie, maar ook en wellicht nog belangrijker de noodzaak tot innovatie. Een domein waar Duitsland de laatste tweehonderd jaar gerust als meest baanbrekende natie kan gezien worden.

Voor België is deze beslissing wellicht ook een duw in de goede richting door te beslissen om in ieder geval vast te houden aan de sluiting van de oudste kerncentrales als signaal dat nieuwe en innovatieve productievormen nodig zijn. Dat ook de regio’s hierin een rol kunnen spelen valt af te wachten maar is wel actueel gezien de ambitie van bijvoorbeeld Vlaanderen om een incubator op te richten voor de energiesector.

De laatste dagen is de elektriciteitsprijs met 10% gestegen en we hebben wellicht het laatste nog niet gezien. Hier zijn verschillende oorzaken voor, ten eerste de tijdelijke aangekondigde tijdelijke sluiting van 7 kerncentrales in Duitsland, de geanticipeerde stijging van de vraag naar gas door Japan korte termijn en de impact op lange termijn van de bijna ramp in Japan van zes kernreactoren.  De zachte “revival” van kernenergie is (tijdelijk) een halt toe geroepen door de emoties die terecht hoog oplaaien bij het zien van de risico’s van kernenergie.  Het was net 25 jaar geleden dat Tsjernobil ons onder een radioactieve wolk deed verdwijnen en hier is het spook terug. Volgens mij wordt hier echter de verkeerde vraag gesteld, het is niet zozeer de vraag of kernenergie veilig is die gesteld moet worden als wel het korte termijn gewin van landen zelf die in vraag moet gesteld worden. Het bouwen van kerncentrales in gebieden die op de ring van vuur leggen is wellicht niet zo risicoloos als velen ons deden geloven. Het is alsof je een benzinestation bij een actieve vulkaan gaat bouwen en daarna toch verrast bent dat hij gaat branden als de vulkaan lava spuwt…Niemand is voorstander van kernafval, niemand wilt een kerncentrale in zijn land maar sommige landen hebben nu eenmaal geen gas of olieveld in zijn achtertuin. De hernieuwde protesten zijn te begrijpen want de problemen met kernenergie zijn nog steeds dezelfde, het is vooral het kernafval die een probleem vormen op lange termijn en daarom is het goed nieuws dat nieuwe generaties veel minder brandstof nodig hebben dan onze huidige centrales. Wat er ook van zijn, het openhouden in België (lees langer) van onze oudste kerncentrales is alleen maar goed nieuws als men de extra opbrengsten gebruikt voor onze nieuwe duurzame toekomst en dus investeringen.  En hier wringt het spreekwoordelijke schoentje; de huidige 250 miljoen euro die Suez/GDF/Electrabel/SPE/EDF jaarlijks ophoesten verdwijnt binnen de tien seconden in onze begroting en dat is eigenlijk spelen met je energietoekomst. Vermits we toch geen energiebeleid hebben (en dus investeringsbeleid) kan men dit ook nog ongestraft doen daar men toch niet kan zien hoeveel geld we nodig hebben de komende twintig jaar om gans ons productiepark te vervangen.De maatregel die nu wordt aangekondigd om de eindprijs naar de consument toe te controleren door de Creg is op zich geen slechte maatregel zolang hij maar alle onderdelen van onze factuur gaat onderzoeken. De wens om onze prijzen op het niveau te krijgen met dat van onze buurlanden is op zich logisch, maar men moet waken dat hierdoor de weinige concurrentie die er is niet de nek wordt omgewrongen.Zelf geloof ik niet in dit soort maatregelen, want ze werken op lange termijn contraproductief. Maar om een analyse te maken en te zorgen dat uitwassen verdwijnen, kan zij dienen. Of we het nu willen horen of niet, energie is veel te goedkoop en dat weten de ingewijden maar zeer goed. De totale vervanging van onze elektriciteitsproductie gaat dertig tot vijftig miljard euro kosten (met inbegrip van opbouw naar slim netwerk e.d.) en dit over de komende twintig tot dertig jaar. Dit gaat onze energierekening duurder maken want al deze nieuwe investeringen worden afgeschreven en dienen dus ook uiteindelijk in de eindprijs verwerkt te worden.Ook werd de vraag gesteld of België op korte termijn zonder kernenergie kan, het antwoord is ook goed geweten en het antwoord is “neen”. Het feit dat we nu al meer dan 10% importeren om aan de nodige elektriciteit te komen (van Frankrijk en Nederland) wilt gewoon zeggen dat we alles nodig hebben dat er staat en meer. Onze fuelmix en het gedeelte elektriciteit bestaat voornamelijk uit kernenergie als basis. Als men onze nucleaire import uit Frankrijk erbij rekenen dan komen we vlot aan 60% en dat zegt genoeg. Zelfs op middellange termijn (10-20 jaar) zijn we veroordeeld tot kernenergie voor een heel groot deel van onze elektriciteit. Op lange termijn kunnen we zeker zonder of beter gezegd,  we zullen wel moeten, vermits uranium een schaarse brandstof wordt (zeker met de verwachte groei van de BRIC landen erbij). Ook moeten we niet vergeten dat energiebeleid iets is dat je met je buren afspreekt (zijnde Frankrijk, Nederland en Duitsland) vermits het natuurlijk niks helpt als één land zijn fuelmix nucleair vrij maakt als het buurland vrolijk nieuwe gaat bouwen. De vraag of de huidige duurzame technologieën kernenergie kunnen vervangen is wat België betreft eenvoudig te beantwoorden, “neen”. Wind en zon zijn zeker een deel van de oplossing (en het probleem vermits het fatale energie is) maar de basis voor groene stroom is toch biomassa daar deze als enige altijd werkt en stuurbaar is. De grootschalige introductie van biomassa (als basis), zon, wind en waterkracht zal moeten zonder subsidie uiteindelijk en dat wilt zeggen dat de energieprijs zal stijgen en dat zal zorgen voor minder verbruik(wat nog steeds de meest duurzame manier is). Het wordt hoog tijd voor een inhoudelijk overleg en fundamenteel onderzoek naar de mogelijkheden. 

De afgelopen dagen heeft zowat iedereen zijn mening gegeven over wat er fout loopt met onze energiehuishouding en dat is zeker positief. Het bespreekbaar maken is de eerste stap naar een wil om tot een gebalanceerd en succesvol energiebeleid te komen. De hernieuwde motivatie van de regionale en federale politiek (federaal is natuurlijk enigszins vrijblijvend vermits er eerst een nieuwe regering dient te komen) om samen via een werkgroep genoemd de Statengeneraal geuit door minister Freya vanden Bossche (het klinkt wel heel koninklijk, maar ik vind dit wel passen in het rijtje van Koninklijke verkenners, onderhandelaars, preformateurs, formateurs, etc.… Het moet toch belangrijk klinken, nietwaar? Op voorbaat mijn excuses voor deze enigszins ironische ondertoon maar deze dient men maar te begrijpen daar Dhr. Camps terecht opmerkte dat de nodige studies allang voorradig zijn om tot de nodige conclusies te moeten komen. Wat wellicht wel nog ontbreekt, is ervoor te zorgen dat ons energiebeleid terug sexy wordt voor investeerders (zoals dit was in de jaren zeventig) zodat er meer geïnvesteerd wordt in productie. Wat mij wel opvalt, is dat men een beetje blijft steken in de klassieke slogans van we hebben meer grootschalige productie nodig. Kijk naar onze noorderburen waar men vier kolen- en acht gascentrales in aanbouw heeft, en dit lijkt me toch wel iets tekort door de bocht.  Zeggen dat onze noorderburen een goed uitgelanceerd energiebeleid hebben is de waarheid wel serieus geweld aan doen, na de uitverkoop van hun middelgrote energiebedrijven aan het buitenland heeft men zijn beleid als het ware aan het buitenland gegeven. Dat ze dit in Nederland te danken hebben aan Dhr. Brinkhorst die zo nodig het braafste jongentje in de klas wou zijn (lees Europa heeft op een bepaald ogenblik gezegd dat netwerk en productie van elkaar gescheiden moest zijn, op zich ben ik het hier mee eens maar het is nooit opgelegd aan alle landen). Het non-beleid van zijn opvolgster mevrouw van der Hoeven die er in geslaagd is om gedurende haar ganse termijn zo goed als geen één maatregel qua beleid te nemen of te ontwikkelen (als beloning wordt ze nu baas van het International Energy Agency wat toch zorgwekkend is voor een dergelijke belangrijke instelling). Nederland heeft bijvoorbeeld ook geen duurzaam energiebeleid, of dat is niet helemaal waar, de Wild West hebben ze gehad, ieder jaar weer nieuwe verrassingen, gewoon dodelijk voor investeerders. Wat we als eerste dienen te ontwerpen is hoe wij willen dat onze energiehuishouding er binnen twintig tot dertig jaar uit ziet, dit dient te gebeuren alvorens men de praktische vragen gaat beantwoorden. Eén van de eerste praktische vragen is hoe moet onze fuel mix eruit zien? Persoonlijk denk ik dat men zich niet teveel moet richten naar de Europese 2020-objectieven want die liggen al vast en die zijn al realiseerbaar binnen acht jaar.  Een energiebeleid denkt tientallen jaren vooruit en dat we dit nodig hebben blijkt inderdaad uit de achterstand die we nu hebben gekregen op het vlak van nieuwe investeringen. Men moet ook een beetje aan “thinking out of the box” doen anders blijven we teveel steken in het verleden van grote inefficiënte centrales en dus het  verspillen van onze schaarse fossiele brandstoffen. Als overheid moet je de durf hebben om te streven naar verbetering en niet naar het behoudt van het status quo. De oproep van verschillende politici (waaronder onze huidige ontslagnemende premier) om de kerncentrales langer open te houden is begrijpelijk (vanuit budgettair oogpunt daar ze hopen veel meer dan de huidige 250 miljoen euro te verkrijgen door gewoon de druk op te voeren) maar getuigt niet van moed.  Onze oude centrales zijn geen oplossing voor de toekomst. Dat we het geld gebruiken van het langer openhouden om aan de toekomst te bouwen van een duurzaam, decentraal en efficiënte energiehuishouding is te rechtvaardigen maar dit dient dus te passen in een energiebeleid. De mededeling deze week van het IEA dat we onze kerncentrales langer dienen open te houden is weinig verrassend te noemen, wat jammer is dat het IEA niet met een visie en beleidsnota komt voor de toekomst. Ben benieuwd of wij er in België en zijn gewesten Vlaanderen/Wallonië in gaan slagen om via de Statengeneraal tot een energiebeleid te komen met een duidelijke visie op onze toekomst?

Dezer dagen is onze sector niet van de front page weg te houden, dit gebeurd wel vaker in komkommertijd maar nu lijkt het menens.  Is het de plotse inflatie-opstoot of de regering op zoek naar geld om zijn gigantisch budgettair deficit te dempen? Wie zal het zeggen? Wat wel goed is dat men er zich toch constant van bewust lijkt te zijn dat er in België iets niet klopt met ons energiebeleid of dan vooral het gebrek ervan.Iedereen begint te beseffen dat beleid komt vanuit een maatschappelijke behoefte en niet vanuit de winst en verlies rekening van een privébedrijf. Het achterwege blijven van nieuwe elektriciteitsproductie zorgt ervoor dat België in een paar jaar tijd van exporteur naar importeur is geworden en Nederland net andersom.Hoe is het zover kunnen komen? De grondslag vind je eigenlijk al terug in de jaren tachtig met de fusie tussen drie regionale energiebedrijven in België tot één bedrijf dat we van dan af kenden als Electrabel.  Toevallig of niet, sindsdien is er eigenlijk geen noemenswaardige nieuwe (basislast)productie bijgekomen.  Hiermee wil ik niet zeggen dat dit de schuld is van Electrabel, want vanuit hun standpunt is het begrijpbaar dat men streeft naar efficiëntie en dus het maximaal benutten van je productie units en deze zo lang mogelijk aan de gang houden.  Als dominante marktpartij is het ook logisch dat een status quo op zich perfect aansluit bij een optimale werking.De opslorping vervolgens van Electrabel door Suez daarna is met volledige goedkeuring gebeurd van de politiek en dus is ook dit geen verrassing. Het uitverkopen van je energie en dus ook je opties als politiek heeft tot gevolg dat je niet meer controleert wat er daarna gebeurd. Bij de liberalisering begin jaren 2000 is men er van uit gegaan dat de dominante positie van de Oude Dame automatisch zou afnemen, dat het bedrijf in kwestie niet braaf is gaan liggen lijkt me ook logisch en op voorhand voorspelbaar. Het is vandaag wreed wakker worden nu men beseft dat men niet alleen nog slechter af is dan voor de liberalisering (er is maar één ding erger dan een staatsmonopolie en dat is een privédominantie) en dat men in 2005 ook nog eens vrolijk onder de toenmalige premier Verhofstadt akkoord is gegaan met de volledige verkoop van Electrabel zonder minstens een gouden aandeel af te dwingen. Dat men nu moord en brand roept naar dit zelfde bedrijf toe is gewoon niet correct. Men dient vooral in eigen boezem te kijken en te denken in oplossingen voor de toekomst want het is nooit te laat om zijn fouten goed te maken. In het programma Panorama van 6 maart zal duidelijk worden dat België flirt met een totale black out door het gebrek aan toekomstvisie in onze sector. Wat dient men te begrijpen en te doen om hier een structurele koerswijziging in aan te brengen;

-       De volledige bevoegdheid en macht aan de Creg geven aangevuld met ondersteuning vanuit de regioregulatoren.

-       SMP(Signicant Market Power) introduceren, dit wil zeggen dat geen één bedrijf meer dan 20% van de productie mag bezitten in België, hier dient men grijs en groen bij elkaar op te tellen.

-       Partijen die in België investeren in nieuwe productie(grijs of groen) dienen in afwachting van de opstart van hun eigen productie de helft van hun volume in output te krijgen uit de bestaande centrales via bijvoorbeeld VPP’s onder leiding van de regelgevers.

-       Optrekken van de minimumgarantieprijs voor certificaten voor nieuwe biogas installaties (we merken dat dit nodig is om meer projecten te krijgen in België/Vlaanderen), biogas kan 15-20% van onze toekomstige gasbehoeften afdekken.

-       Helpdesk vanuit de overheid om bedrijven die investeringen plannen te ondersteunen, tevens alles in één vergunning bundelen zodat nodeloze tijd verloren gaat.

-       Kolencentrales z.s.m. sluiten en de sites en capaciteit vrijmaken voor nieuwe capaciteit met een prioritaire behandeling voor decentrale duurzame productie.

-       Promoten van lokale, directe aansluiting op decentrale productie.

-       Deel van het geld dat men verkrijgt uit het langer openhouden van de kerncentrales terug investeren in de sector voor zowel slimme netwerken als duurzame decentrale productie.

-       Opbouwen van single buyer principe waar de overheid zich dus gaat plaatsen tussen de producent en de groothandelsmarkt en dit gedurende een bepaalde tijd, bijvoorbeeld totdat er geen partijen meer zijn die 20% van de markt bezitten.Dit zijn slechts een greep uit enkele van de belangrijke maatregelen die dienen genomen te worden ten einde ons volledig productiepark de komende twintig jaar te vervangen en dus 30 tot 50 miljard Euro investeringen op gang brengen. De noodzaak zal snel duidelijk worden als of beter gezegd wanneer de elektriciteitsschaarste zal toeslaan.

Afgelopen woensdag is bekend geworden dat Delta en EDF samen de mogelijke bouw van een nieuwe kerncentrale in Borssele gaan ontwikkelen. Dit is op zich niet echt verrassend nieuws gezien beiden de laatste jaren ook met succes een nieuwe gascentrale hebben gebouwdv(op basis van 50/50) van 2×400MW. EDF als grootste producent qua kernenergie in de wereld is zeker in staat om een dergelijk complex en risicovol project tot een goed einde te brengen. Nu is het wel zo dat geen één kerncentrale gebouwd kan worden zonder steun van de overheid. Deze steun zal rechtstreeks dienen te zijn en veel mogelijkheden zijn er niet, of neemt men het risico (lees de overheid gaat akkoord om mogelijke ongelukken voor zijn rekening te nemen of toch vanaf een bepaald bedrag) of de overheid stelt financiële middelen ter beschikking om een dergelijk project mogelijk te maken (hier zijn verschillende mogelijkheden voor, subsidie, extra aftrekmogelijkheden, rechtstreekse participatie, minimum afnameprijsgarantie, etc..) EDF speelt dit natuurlijk ook gewoonweg slim door te stellen dat zij bereid zijn om de helft van de investering te dragen, hierdoor wordt de overheid praktisch gedwongen om met geld over de brug te komen of Delta te ondersteunen zodat deze de andere helft kan gefinancierd krijgen. De overheid doet er goed aan om in ieder geval een rol te spelen gezien de risico’s toch gedragen dienen te worden door het land zelf. Kernenergie in privé handen zou eigenlijk niet toegestaan mogen worden daar de maatschappelijke kost(lees risico voor ongevallen, opslag van afval en afbraak) gedragen zullen worden door de burgers en bedrijven van het land.

Afgelopen week was ik via NPG uitgenodigd op de universiteit van Hasselt waar een interessant initiatief van start ging tussen een aantal Vlaamse en Nederlandse regio’s/provincies. Een groep van biomassa specialisten van diverse bedrijven en instellingen gaat er het komende jaar de volgende zaken uitwerken :

Kennis uitwisselen rond biomassastromen en biomassaverwerking, aansturen van biomassaprojecten(via een begeleidingsgroep), het stimuleren en ondersteunen van lokale biomassa-valorisatie en het vormen van een geïntegreerde visie over lokale biomassa-valorisatie. Gezien de achterstand die Vlaanderen(en België) heeft op het vlak van biomassa en zijn gebruik van bijvoorbeeld elektrische productie(in vergelijking met Duitsland, Denemarken en Nederland) lijkt me dit een zeer goed en noodzakelijk initiatief. Zelf merk ik ook dat er veel vraagtekens over biomassa in België bestaan en lijkt me vooral communicatie en informatie ter beschikking stellen hoog nodig. De opkomst was op zich niet slecht maar er was bijvoorbeeld geen één bank aanwezig. De banken die echt graag meer willen leren over deze relatief nieuwe sector(vooral dan met betrekking tot de opwek van groene stroom en vergassing) zouden uitgenodigd moeten worden. Ook andere partijen uit de markt zouden één tot twee keer per jaar voor een presentatie uitgenodigd dienen te worden om de resultaten te bespreken van de diverse werkgroepen en ervaringen uit het buitenland toelichten. Eén van de zaken die mij zijn opgevallen was tijdens een presentatie over energiebewust boeren van dhr. Dieter Cauffman die toevallig in de regio Tongeren(toevallig omdat we daar ook een biomassa gaan bouwen) een overzicht gaf van wat hij aan het onderzoeken is voor de boeren. Uit de meegenomen cijfers blijkt duidelijk dat energiegewassen de komende tien jaar een groei gaan kennen die alle andere biobrandstoffen gaat voorbijsteken. Van de huidige 20 kton(cijfers 2008) is de voorspelde groei fenomenaal naar 2003 kton tegen 2020. Ook het aspect duurzaamheid kwam aan bod maar wat België betreft blijkt het toch een verhaal van beide (1+1 wordt 3) daar de boeren vandaag te weinig alternatieven hebben die voldoende stabiliteit bieden om te telen. Het kunnen telen van energiegewassen geeft hun ook de mogelijkheid om hun gronden beter te benutten (o.a. de 10% braakliggende gronden die sinds vorig jaar ook kunnen gebruikt worden) door meer divers te gaan telen op dezelfde grond. Ook zijn bijvoorbeeld energiemaïs hoogwaardige producten, maar specifiek voor verwerking tot biogas naar groene stroom toe en dus geen onderdeel van de voedselketen (lees er wordt niet verbouwd ten koste van voedsel in ons deel van de wereld) en zorgt deze manier van biobrandstof ook voor een CO2-neutraliteit. Wat niet kan gezegd worden voor het verbranden van hout en/of biomassa-oliën waar toch aanzienlijke lagere rendementen gehaald worden en de uitstoot van CO2 veel hoger is. Een ander belangrijke factor blijft de lokaliteit van de opgewekte biomassa die ervoor zorgt dat het de lokale economie is(lees de lokale boeren) die voornamelijk begunstigde is wat de levering van de biobrandstof en het drastisch beperken van het aantal gereden kilometers met vrachtwagens. Bijvoorbeeld in het geval van de biomassacentrale van Tongeren komt het meeste van de energiemaïs uit een straal rond de centrale van 20km. Ten laatste is het ook belangrijk om de juiste energiemaïs te kiezen want ook hier heb je vele soorten in en kwaliteiten. Het onderzoek dat op dit ogenblik gebeurd gaat dieper in welke soort het beste resultaat geeft op welke ondergrond zodat de boeren deze informatie kunnen omzetten in hun teelt en dus hun opbrengst per hectare. De ondersteuning vanuit de overheid van dergelijke plantaardige biomassastromen is reeds belangrijk vandaag en kan dus in combinatie met meer kennis in de markt ervoor zorgen dat deze sector met factor 100 kan groeien op tien jaar tijd. En dit met een optimale CO2-voetprint!

Vorige week las ik in het NRC Handelsblad een interessant artikel over een project waar al enige tijd sprak van is namelijk Desertec. Het is idee is om in de Sahara over een groot gebied zonnecollectoren te gaan plaatsen zodat 15% van de Europese elektriciteitsbehoefte hierdoor gedekt zou kunnen worden. Op zich een bewonderenswaardig idee, want nergens schijnt de zon zo vaak en fel als in de woestijn. De man die mee dit project/idee trekt is Paul van Son een voormalig collega van Essent. Paul is hier de geknipte man voor, want hij kan voorbij de obstakels zien en heeft hij een aanstekelijk enthousiasme. Na zijn enigszins mislukte tussenstop bij Ecocern(wat niet zijn schuld was daar hij nog maar net bij het bedrijf binnen was toen het omver viel) heeft hij toch snel een nieuwe uitdaging gevonden. Over het project Desertec zelf heb ik een aantal bedenkingen maar laat ik beginnen door te zeggen dat ik hou van ideeën die verder gaan dan wat gebruikelijk is en zeker in een sector die er zeer traditionele gedachten op na houdt. Voor onze toekomstige energiebehoeften(na het fossiele tijdperk) zullen we sowieso onze nek moeten uitsteken en nieuwe oplossingen gaan bedenken. Of dit project één van deze routes zou moeten zijn weet ik nu nog niet en men moet vooral doorwerken aan de ontwikkelingsfase totdat het moment daar is dat men kan beslissen of dit een realistisch gegeven is.

Het plaatsen van installaties in de toch wel zeer vijandige woestijn/Sahara is geen gemakkelijke opgave en zal betekenen dat de onderhoudskost zeer hoog zal worden. Alles wat in de woestijn staat gaat veel minder lang mee(drie tot vijf keer sneller) en dat betekent dus ook dat men investeringen veel sneller gaat moeten vervangen. De gebruikelijke subsidiestromen gaan ruim onvoldoende zijn om dit op te vangen.

Het netwerk dat gaat aangelegd moeten worden om het zonnepark te verbinden met het Europese vasteland zal een aantal landen moeten aandoen zodat een gesloten lus ontstaat en voldoende bedrijfszekerheid geboden wordt.(lees minstens aansluiten op twee onafhankelijke interconnectiepunten).

Geopolitiek kan men zich vragen stellen of we het ene probleem met onze olie(lees uit gebieden die buiten onze invloedsfeer zijn) moeten vervangen door hetzelfde probleem. De risico’s van sabotage en diefstal zijn gewoonweg niet in te dekken door de omvang van de installatie(honderden vierkante kilometers zijn niet te bewaken).

Het bedrijfsrisico van één grote installatie is niet te spreiden en men kan zich bedenken dat als het idee uitvoerbaar zou zijn om dan toch voor enkele installaties te kiezen in verschillende gebieden buiten een Saharagebied.

De financiële omvang van dit project is van dien aard(enkele honderden miljarden Euro’s) dat men keuzes zal moeten maken om andere dingen niet te gaan doen en dat is in dit stadium niet aangewezen. (Zie maar naar het Kalkar experiment(kernfusie) wat vandaag dienst doet als een speelplein?Miljarden zijn hierin verdwenen)

Ten laatste maar wellicht wel het belangrijkste gaat het project in tegen het basisidee van duurzame energie en duurzaam denken en dat is decentrale productie. Eén van de nieuwe stromen in het energielandschap is de decentrale productie van duurzame energie om zo de lokale behoefte af te dekken. De bedrijfszekerheid van vele honderd duizenden installaties is gewoon veel beter dan van één of enkele grote.(wel op voorwaarde dat het netwerk hieraan wordt aangepast) Ook is het stroomverlies door de afstand een groot probleem en dus ook de duurzaamheid van de oplossing.

Betekent dit dan dat men de mogelijkheid niet grondig moet onderzoeken, nee. Het idee blijft theoretisch interessant genoeg om een uitgebreide studie over te maken.

Zonder mezelf nu direct een groene jongen te noemen, was het nieuws dat de rechtbank in Brussel deze week Greenpeace vrijsprak goed nieuws. De rechtzaak die door de oude dame was aangespannen(lees Suez/GDF/Electrabel) tegen Greenpeace België had op zich begrijpelijke gronden vanuit hun standpunt daar het nooit leuk is in slecht(maar wel met een grond van waarheid) daglicht gesteld te worden. Hier ging het echter eerder over ego dan inhoud had ik de indruk, daar Greenpeace met een ludieke actie steenkolen in de ingang/receptie van de hoofdzetel had gebracht als protest tegen de bestaande kolencentrales en het mogelijk langer open houden ervan. (de klacht ging over recht van meningsuiting en betogen en dit ook op privéterrein)

Of David McTaggart er vanuit zijn graf vrolijk van zou worden is te betwijfelen daar dit soort rechtzaken volledig irrelevant zijn om naar een duurzamere samenleving te gaan. Dat een dergelijk groot bedrijf zich laat verleiden tot zo’n idiote beslissingen om rechtzaken te beginnen over enkele kolen in de receptie zegt gewoon alles. Hiermee bedoel ik dat als dit de grootste rechtzaken zijn die ze moeten voeren dan hebben ze hun scheepjes goed op het droge. Dat hun dominante positie in België volledig aanvaard wordt door het politieke establishment is een feit (vooral door het gebrek aan het zien van oplossingen om naar een betere marktwerking te gaan) en vanuit hun eerder bescheiden organisatie in België bereikt Greenpeace meer dan alle politici samen.
De autobiografie van David McTaggart is trouwens wel een aanrader daar hij een beter licht geeft over hoe en door welk toeval Greenpeace verder gegroeid is en het ook evengoed allang niet meer had kunnen bestaan. Samen met het WWF heeft Greenpeace ons bewust gemaakt van ons collectief falen om onze welvaart hand in hand te laten gaan met moeder natuur. Deze week stond bijvoorbeeld in de Nederlandse Volkskrant en NRC dat de wereld sinds deze week in het rood is gegaan. Hiermee bedoel ik dat onze impact op alle grondstoffen en het vermogen van de aarde om dit jaarlijks aan te maken deze week op is. Dankzij de ontwikkelingslanden trouwens is het nog maar deze week. Voor de Benelux bijvoorbeeld hebben we eind maart/begin april onze jaarlijkse quota opgebruikt. Als we dan even stilstaan bij het feit dat ook alle Chinezen/Indiërs/Brazilianen op weg zijn naar hetzelfde streven naar welvaart dan hebben we één dezer dagen nog even twee nieuwe planeten nodig. Nu zijn dit soort weetjes wellicht te gratuit zonder ook mee te werken aan oplossingen maar het begint toch bij weten.

Nu heb ik zelf voor mijn eigen huis het EPC laten opmaken en het kwam er goed uit, dit ondanks de ouderdom van het huis zijnde bouwjaar 1895-1902. De belangrijkste redenen hiervoor zijn dakisolatie, HR++ ramen en HR+ketels. Naar het elektrisch gedeelte wordt trouwens niet gekeken bij een EPC wat ik toch een beetje eigenaardig vond(spaarlampen overal).

Daarnaast krijg je dan nog een certificaat/keuring van je elektrische installatie zodat je ook daar weet of er iets moet vervangen worden of beter kan. Dat dit alleen verplicht is als je een huis gaat verkopen is wellicht niet genoeg, iedere eigenaar van een huis dient dit eigenlijk te laten doen en bij gebreken binnen een bepaalde termijn dit te laten oplossen. Dit bespaard trouwens een hoop geld op termijn van de eigenaren en draagt direct bij tot een lager verbruik en dus minder CO2 uitstoot.(en dus lagere energiefacturen)