Deze week werd mijn mening gevraagd omtrent de toekomstige(nabije) trends van de energietarieven. Wat mij opviel is dat de vraag niet echt werd gesteld waarom de tarieven gaan stijgen of toch niet voldoende. Dit blijft wijzen op een berusting of gelatenheid wat betreft onze invloed op de tarieven. Mijn eerste reactie is steeds dat niemand een kristallen bol heeft waarin hij kan zien wat een tarief gaat doen maar er zijn natuurlijk wel tendensen. Bijvoorbeeld de verduurzaming van onze energiehuishouding betekent dat je gaat investeren en dat dit dus zal moeten worden terugbetaald. Voor de energie-/elektriciteitsprijs zelf houden wij op lange termijn in onze modellen rekening met een jaarlijkse stijging van drie percent(over een periode van vijftien tot twintig jaar met betrekking tot de groothandelsprijzen terug te vinden op de diverse energiebeurzen). Daarnaast zal er ook geïnvesteerd moeten worden in de gedeeltelijke verduurzaming van ons productiepark wat de opwek van elektriciteit betreft. Grosso modo komt dit voor België neer op een extra 1 miljard euro per jaar gedurende minstens twintig jaar(exclusief opwek via zonne-energie en de subsidie daarvoor). Waar meer onduidelijkheid over bestaat is wat gaat de extra kost worden om het netwerk aan te passen en te groeien naar een zogenaamd “smart grid” daar duurzame productie veel lokaler gebeurd. Nu hebben ze deze week in Nederland(de NMA, Nederlandse mededingingsautoriteit) de netwerkbedrijven toelating gegeven om hun tarieven de komende drie jaar te laten stijgen met vijf tot zeven percent. Dit komt neer op een drie percent stijging van de globale factuur. De verschillen met België zouden niet zo groot moeten zijn daar beide landen dezelfde grootte hebben en dezelfde bevolkingsdichtheid maar de uitgangspunten kunnen wel verschillen natuurlijk.(lees de netwerken vandaag kunnen verschillen maar in principe is het Belgisch net nog fijnmaziger daar wij meer elektriciteit verbruiken in plaats van Nederland dat meer gas verbruikt. Onze industrie produceert vooral op kernenergie voor zijn elektriciteitsbehoefte waar de Nederlandse dit veel meer met gas doet. Wat ook interessant is om te zien, is hoeveel groene stroom er vorig jaar in Nederland werd geproduceerd. Voor 2009 kwam dit uit op 8.9 percent van de totale stroomopwekking(in 2008 was dit nog maar 7.5%). De toename is vooral te danken aan biomassa-installaties/opwek en hier wringt het schoentje in Vlaanderen bijvoorbeeld. Vandaag is de grootste opwekker van groene stroom in Vlaanderen zonne-energie en dat is geen basis om naar een stabiele stroom van duurzame energie te groeien. De minder dan 900 vollast uren per jaar van een zonnepaneleninstallatie kan nooit op tegen de meer dan 8000uren van biomassa bijvoorbeeld(er zijn 8760 uur in een jaar) en biomassa kan ook gestuurd worden. Men moet naar een goede mix streven en biomassa zou de grootste opwekker moeten zijn voor wind en dan zon om zo een gebalanceerd portfolio te hebben dat betrouwbare energie kan leveren wanneer u het nodig heeft.(en dus niet alleen wanneer de zon schijnt of wanneer er wind is)
In totaal wordt er zo’n 10 TWh aan groene stroom opgewekt in Nederland(op een totaal van 105 TWh) en moet men tegen 2020 toch nog minstens verdubbelen.

De moeilijke groei van biomassaprojecten in België is voor een deel te danken aan de schaarse middelen qua beschikbare grond en de juiste brandstoffen maar dat is maar een deel van het probleem. Zelf bijvoorbeeld hadden wij een bouwaanvraag ingediend voor een locatie bij een boerderij in Oost-Vlaanderen voor een biomassa en deze is door de provincie geweigerd geworden op basis van lokaal protest van de bevolking(het bekende Nimbya syndroom) en men heeft ons zelf voorgesteld om toch vooral in een industriepark te gaan zoeken. Toch een eigenaardige tendens als je dit vergelijkt met landen als Denemarken, Duitsland of Nederland. Een andere biomassaproject dat wij gaan bouwen met de hulp van lokale ontwikkelaars is in Tongeren en ook op een industrieterrein. Hier heeft de lokale overheid(lees de stad) wel positief meegewerkt en ze willen zelfs dat het industriepark op termijn volledig op groene stroom kan werken. Wat een verschil tussen dezelfde lokale overheden!

Een andere oorzaak ligt nog in de relatieve onbekendheid van deze manier van opwek bij de financiële markt in combinatie met een verleden van projecten die niet optimaal waren voorbereid. De overheid dient naast de bestaande subsidies nog een extra ondersteuning te geven die niet zozeer direct meer geld moet opbrengen maar bijvoorbeeld wel blijk zou geven van een voorkeur. Bijvoorbeeld voorrang geven(wat nu ook gebeurd voor bijvoorbeeld de ecologiepremies in Vlaanderen) voor biomassaprojecten(vergunningen en dergelijke), de banken extra waarborg geven gedurende de eerste vijf tot acht jaar(door bijvoorbeeld voor 15 tot 20% van de lening garant te staan zodat het bedrijfsrisico voor biomassaprojecten naar het niveau kan van windmolenparken), etc…

Het nieuws van de week was toch wel dat SUEZ/GDF met succes een belangrijke overname hebben afgerond(International Power uit Engeland). Deze overname die al enige tijd te verwachten was is vanuit Suez/GDF een goede zet met weinig overlap op internationaal niveau. De internationale activiteiten verdubbelen zowat in omvang en op mondiaal vlak worden ze zowat de grootste producent. Voor de aandeelhouders is dit op termijn goed nieuws daar zo de risico’s over zowat alle continenten gespreid worden en er opnieuw meer groeipotentieel is. Dat het belang van de Belgische activiteiten hierdoor meer zal afnemen is een logisch gevolg maar hier over klagen is unfair. Onze energiehuishouding zijn we al lang geleden kwijt geraakt(vanaf 1989, dan in 1999 en de totale overname van Electrabel in 2005) en is dit dus een detail. Echter vanuit Europa zou men ook hier moeten ingrijpen en eisen dat de dominante positie die de groep nog altijd houdt in de Benelux verder wordt afgebouwd om zo hun verdere verspreiding over de continenten en binnen Europa toe te laten. De spreekwoordelijke “cash cow” was en is tot een bepaalde hoogte nog steeds de Benelux en dan vooral België waar men zowel in het recente verleden(door de verkoop van Tractebel aan Electrabel voor vele miljarden en zo de cash uit Electrabel naar Parijs heeft gesluist, een naar mijn mening volkomen begrijpelijke actie om zo meer middelen in Parijs te krijgen en je dochter met meer schuld te beladen, is uiteindelijk als aandeelhouder je recht) als vandaag de dag nog steeds een belangrijk deel van zijn winst haalt(onder andere door de grote winsten op de afgeschreven centrales). Neem aan dat deze overname door Europa getoetst zal moeten worden en het zou dus onbegrijpelijk zijn dat er geen eisen aan verbonden worden. Verder blijft het jammer dat weer een energiebedrijf verloren gaat en de concentratie hierdoor weer toeneemt. Als triest voorbeeld kan men zelfs het voorbeeld van T-Power nemen waar International Power een aandeel in heeft en één van de weinige nieuwe centrales in België zou ook onder de (tijdelijk) vleugels van Suez/GDF komt die hierdoor zijn machtspositie en vooral het status quo vergroot. Neem aan dat de aandeelhouders van deze centrale op de site van Tessenderlo Chemie wel een voorkooprecht zullen hebben in het geval International Power wordt overgenomen door een andere partij?

Verder was er deze week ook melding van een capaciteitsprobleem in West Vlaanderen op het hoogspanningsnet van Elia. Dit zou zogezegd komen door de offshore windmolenparken en voor een deel is dit ook correct ook al moet gezegd worden dat voor deze een aparte leiding/kabel voorzien wordt die vanuit zee rechtstreeks naar het binnenland wordt getrokken. Denk dat daarnaast er sowieso een probleem was/is in West-Vlaanderen met de capaciteit van het hoogspanningsnet en dat het bouwen van een nieuwe lus/ring in die regio wellicht nodig is gezien de vele nieuwe initiatieven voor kleine duurzame sites. Hierbij enkele van mijn reacties/bedenkingen/voorstellen hierover(dit als extra toelichting daar bijvoorbeeld een radio interview afgelopen donderdagnamiddag op radio 1 uitgezonden, slechts één voorbeeld kan toelichten) :

In hoeverre is Elia tekort geschoten : Denk dat dit niet het geval is daar het op voorhand plannen van netwerken - als je niet weet waar de projecten komen - zeer moeilijk is, wel denk ik dat er meer overleg moet komen tussen overheid, Elia en de duurzame sector op een structurele basis(bij voorbeeld om de drie/zes maanden planning samen doornemen). Verder dient de overheid af te dwingen dat er versneld werk wordt gemaakt van de nieuwe lus richting Zeebrugge maar dan moet ze Elia wel helpen door het verkrijgen van nodige vergunningen erdoor te drukken. Dit kan wellicht het proces een jaar bespoedigen(maar ook niet meer).

- Vrijmaking van de markt als oorzaak? : Denk ik niet daar de Europese doelstellingen voor 2020 zelfs losstaan van de liberalisering en wellicht zit hier wel een deel van het probleem dat er in markten zoals die in België die gedomineerd worden door enkele of één partij er geen” incentive” meer is om versneld in eigen land te investeren(doen ze liever in andere landen daar ze goed weten dat de politiek geen voorstander is om het monopolie nog te vergroten).

Kan dit roet in het eten gooien voor het behalen van de doelstellingen:

- Dit specifieke lokale probleem zal niet het probleem zijn voor het behalen van de doelstellingen maar er zal door de overheid een investeringsplan(samen met de sector zodat er een masterplan komt en een idee of de objectieven wel haalbaar zijn tegen 2020) dienen opgesteld te worden die de doelstellingen kan halen, nu wordt dit teveel aan het toeval overgelaten, hiermee bedoel ik dat de huidige ondersteuningsmaatregelen niet voldoende zijn en nieuwe partijen die projecten ontwikkelen in bijvoorbeeld een windmolenpark of biomassa centrale veel te lang bezig zijn met vergunningen en bouwen alvorens ze echt in de markt actief kunnen worden.
Offshore parken, schiet Elia te kort? Denk ik niet direct wat betreft de offshore parken maar er dient wel een oplossing gegeven te worden aan de vele projecten die wachten op het land.

Enkele mogelijke oplossingen:

- Hiervoor heb ikzelf studies laten uitvoeren en heb deze toegelicht aan alle politieke rangen om nieuwe investeringen te stimuleren, één van de oplossingen kan er uit bestaan dat de overheid tijdelijk ingrijpt in de bestaande productiemarkt en de bestaande producenten dwingt om hun capaciteit aan de overheid te verkopen aan kost + een redelijke marge en de overheid deze dan aanbiedt aan de markt met als extra ondersteuning voor die bedrijven die investeren in nieuwe duurzame centrales dat ze in afwachting van hun eigen centrales al productie krijgen toegewezen(lees de output) zodat ze direct in de markt actief kunnen worden.(wordt ook het Single buyer principe genoemd, vooral bedoeld in markten die zwaar lijden onder monopolie wat voor België zeker het geval is)

- Vlaanderen is bijvoorbeeld al bezig met de oprichting van een nieuw energiebedrijf dat vooral ondersteunend zou kunnen werken naar nieuwe investeringen(is enkele weken geleden over geschreven dat de Vlaamse overheid 200 miljoen Euro overheeft om in nieuwe duurzame zaken te investeren of ter beschikking te stellen als zogenaamde incubatorrol.

- Als overheid dien je een redelijke termijn te kunnen geven aan investeerders om aansluiting en vergunningen te verkrijgen voor kleinschalige duurzame projecten(lees tot 20 MW) van maximum twee jaar. Dit zou met de nodige garanties moeten gegeven worden zodat bij overschrijding van deze termijn de overheid een wachtvergoeding geeft zodat de investeerders zeker hun project kunnen realiseren voordat ze zonder adem komen te zitten. Hierdoor zal de overheid ook het voordeel hebben dat ze veel beter kunnen plannen hoeveel capaciteit er komt(daar ze actief mee helpt om de moeilijke jaren tot de site begint te produceren) en ook zal het aantal projecten dat in ontwikkeling gaat aanzienlijk kunnen stijgen(dit daar de ontwikkelaars meer zekerheid hebben dat hun investeringen gedurende de ontwikkelingsperiode meer kans op slagen hebben daar de overheid betrokken partij wordt). De overheid(regionaal en federaal) dient te begrijpen dat het de bestaande subsidie alleen begint te werken(lees certificaten en stroominkomsten) wanneer de installatie begint te werken of wanneer het zeker is dat het project volledig uitontwikkelt is en de bouw begint(lees ecologiepremie) en dat het zwaartepunt dus teveel in de operationele fase ligt. Hiermee wil ik niet zeggen dat de ontwikkelingsfase niet tot het ondernemersrisico moet blijven behoren maar de overheid dient wel redelijke termijnen te hanteren om een project te ontwikkelen wilt zij echt een goede duurzame mix van nieuwe kleinschalige productie hebben tegen 2020 en daarna.

Nu mijn jaarlijkse vakantie begonnen is in het mooie Cadzand-bad, vergeleken met de Belgische kust een verademing zonder beton, krijg ik de kans om ook Nederlandse kranten te lezen. Toevallig of niet staan er dezer dagen vele artikels in over de duurzame sector en dan vooral vragen over hoe het verder moet. Nog nooit ben ik zo uitgerust op een vakantiebestemming aangekomen, geen files, geen lange reistijden(hoorde net dat Frankrijk dit weekend een nieuw triest record gebroken heeft van 711 km file) en dus kon ik lezen in plaats van reizen. Dhr. Van Dijk is baas van Eon Benelux en stelt voor om de levering van groene stroom af te dwingen. Op zich een op het eerste zicht gedurfde uitspraak, van een producent en leverancier uit Nederland maar hij probeert tenminste in oplossingen te denken en niet in problemen. De huidige moeilijke regeringsvorming in Nederland(doordat ook daar de bevolking er een potje van aan het maken is door op zoveel verschillende partijen te stemmen en hierdoor de democratie te verzwakken en vooral de daadkracht van een volgende coalitie regering) zorgt ook daar voor veel vertraging in beleidsuitvoering. De wellicht toekomstige minderheidsregering doet nu al uitspraken over het duurzame beleid of vooral het voortzetten van geen beleid. De Nederlandse liberalen vinden windmolens helemaal niks en mikken vooral op nieuwe kolencentrales/kerncentrales. De stelling van dhr. Van Dijk gaat echter over hoe men de verduurzaming in de markt kan implementeren en dit eigenlijk door het model van Vlaanderen(en deels Wallonië) in te voeren. Het verplicht stellen van groenestroomlevering zorgt in ieder geval voor duidelijkheid en langetermijnperspectief. Een percentage dat jaarlijks omhoog gaat in de energiemix zorgt ook voor een stuurbare en stabiele groei en tempert de extra kost enigszins. Een ander voordeel om in Nederland tevens het certificatensysteem in te voeren op basis van een zogenaamd quotaverplichting van de leveranciers kan als bijkomend voordeel hebben dat een Benelux markt ontstaat qua duurzame ontwikkeling. Zo kunnen certificaten uit Vlaanderen bijvoorbeeld ook in Nederland gebruik worden en visa versa. Denk wel dat ze in Nederland moeten en kunnen leren van de jarenlange ervaring die wij hebben in België hebben en enige aanpassingen doorvoeren. Zo dient men niet alleen naar de verplichting te kijken voor de leveranciers waar men jaarlijks een percentage vaststelt dat moet gekocht worden (hiermee bedoel ik de aankoop van certificaten bij de groenestroomproducenten) maar ook naar welk type duurzame energie. Zo zou men in de quotaverplichting een onderscheid moeten maken per technologie en hier een verplichte onderverdeling aan geven. Een deel windcertificaten, een deel biomassacertificaten, enz.
Verder dient men ook slechts certificaten toe te kennen aan nieuwe installaties en dient men geen certificaten toe te kennen(of veel minder) voor bijvoorbeeld de bijstook van houtpallets in oude kolencentrales. Het stimuleren van nieuwe investeringen in lokale(lees decentraal) kleinschalige projecten dient een belangrijk onderdeel te vormen zodat ook de toekomstige duurzame vormen van productie door zoveel mogelijk partijen kunnen gebeuren en niet alleen de traditionele energiebedrijven. Een uniform subsidiesysteem in de hele Benelux kan een voorbeeld worden voor de andere landen die dienen te begrijpen dat één standaard heel belangrijk is in het bereiken van één Europees objectief (lees de 20/20/20 norm tegen 2020). Een regelmatig overleg tussen de regulatoren en de ministers in de Benelux zou een goed begin kunnen zijn.

Vorige week had ik een interview gegeven voor apache, een online journalisten website die meer diepte in interviews brengen en dit in hun eigen tijd bij wijze van spreken. Bram Souffreau die het interview afnam, nam de tijd om een aantal controversiële vragen en stellingen naar voren te brengen. Nu probeer ik zelf toch voldoende zwart en wit te antwoorden zodat men enkele lijnen kan herkennen wat ik wil zeggen. Dat de detailboodschap een stuk genuanceerder is in werkelijkheid verlies je voor een deel, want het zou je naar teveel detail leiden.(hoewel dit eigenlijk toch moet voor een dergelijk economisch en technisch onderwerp). Nu was ik zelf wel verbaast dat in deze spreekwoordelijke komkommertijd het artikel veel reacties losbracht en ik zelfs directe mails kreeg van mensen die mij bedankten. Ook zag ik een aantal reacties die mij tot enige toelichting brengen daar ik het zeker kan waarderen als mensen de tijd nemen om mee te gaan in het denken naar een betere energiemarkt morgen. Eén van de reacties was dat biomassa waanzin zou zijn en hier zou ik enige toelichting in willen geven; biomassa kent vele vormen die stuk voor stuk duurzaam kunnen zijn. Het gebruik van afval(plantaardig) bijvoorbeeld levert een nuttige bijdrage aan het efficiënt gebruik maken van potentiële brandstoffen. Dat wil nog niet zeggen dat alle afval per definitie goed is om te gebruiken. Een ander omstreden voorbeeld is bijvoorbeeld het gebruik van palmolie, dit product dat vooral uit landen komt als Indonesië en Maleisië heeft terecht al voor veel controverse gezorgd daar men er op sommige plaatsen gewoon oerwoud is voor gaan rooien. Dat wil nog niet zeggen dat iedere potentiële voedselbron niet gebruikt zou mogen worden om energie mee te maken zoals sommige stellen, want er is genoeg voedsel voorradig het is alleen slecht verdeeld. Wat bijvoorbeeld een beter voorbeeld kan zijn is het gebruik van plantaardige brandstoffen die lokaal geteeld worden zodat de transportkost tot een minimum beperkt blijft en het ook de lokale landbouw ten goede komt en men ten derde controle kan uitoefenen op de duurzame wijze van teelt. Is biomassa dan de oplossing voor de toekomst als olie op is, nee. Het is wel een deeloplossing als wij betrouwbare energie willen blijven krijgen totdat we een super slim netwerk hebben op Europees vlak dat alle duurzame bronnen van wind, biomassa, zon, wkk, water, etc… met elkaar verbonden heeft en er voldoende voorradig is om alle vraag te dekken. Er moet vooral veel minder energie verbruikt worden en daar wilt zogoed als niemand aan geloven want dit gaat direct luxe kosten! De mens en zijn welvaartsniveau zijn het echte probleem voor ons hoog energieverbruik. Bewijzen daarvan zijn zowat door iedereen gekend en erkend, neem het energieverbruik van de Westerse wereld per kop van de bevolking en kijk naar de rest van de wereld en je weet genoeg. Eén van de reacties ging over de behoefte van een nieuw economisch model dat ervoor zou zorgen dat er een duurzame groei en dus samenleving kan ontstaan, er werd terecht aangehaald dat ik niet met de oplossing kwam aandragen in het artikel. Vermits het artikel over de energiemarkt ging en mij gevraagd werd in enkele woorden een status te geven kon ik daar niet op in gaan. Sowieso is mijn mening niet relevant in deze want het is een mening als een andere. Iedereen kan en moet eigenlijk mee denken en werken aan de oplossing naar een duurzame samenleving met enig behoud van welvaart en kwaliteit van leven. De prijs zal naar mijn mening wel hoog zijn voor iedereen en dat maakt het zo moeilijk, enige voorbeelden die ons allemaal zullen raken.
Vakantie in een duurzame samenleving; vakantie zal mogelijk blijven in een duurzame wereld maar zonder dat dit (extra)energie mag kosten! Even een schets maken van wat dit betekend ten opzichte van het huidig samenlevingsmodel, geen vliegreizen meer voor het plezier, geen buitenverblijven meer in het buitenland, geen shortskies meer, kortom vakantie in eigen land voor de meesten van ons.
Ons huis; verplichting vanuit de overheid dat alle huizen, nieuw of bestaand, vanaf bijvoorbeeld 2025 volledig geïsoleerd zijn. Tot die tijd kan dit met enige ondersteuning van subsidie en aftrek(wat nu het geval is in vele Noordelijke landen) en daarna is het gewoon verplicht. Dit bijvoorbeeld betekent dat nieuwe huizen vanaf bijvoorbeeld 2015 standaard moeten voorzien zijn van decentrale productiemogelijkheden(zaken zoals geïntegreerde zonnetechnologie, micro-wkk, kleine windmolens, grondwarmte, etc.)
Plastic fantastisch: stoppen met het creëren van de al meer dan 1 miljard ton aan plastiek dat op onze aardbol rondzwerft en opleggen dat alleen nog biologisch afbreekbaar materiaal kan en mag gebruikt worden.
Winst en groei : gezien ons huidig economisch model na meer dan twee eeuwen zichzelf in de vernieling aan het rijden is ten koste van onszelf en degene(lees 5 miljard mensen) die nu nog geen welvaart hebben moeten we afstappen van een economie die groeit naar één die duurzaam is en dus niet groeit maar krimpt en herverdeeld. Praktisch wilt dit zeggen dat als je van alle armen in deze wereld vraagt om onze droom op te geven(lees het hebben van een auto, huis, lcd tv en drie vakanties per jaar) dan zul je de rijkdom moeten herverdelen. Dit wil plat zeggen dat we allemaal een deel van onze eigen bezittingen gaan moeten opgeven op relatief korte termijn(de helft bijvoorbeeld) om iedereen mee te krijgen en dit in combinatie met een drastische afname van de wereldbevolking van de geschatte 9 miljard in 2050 naar minder dan 250-500 miljoen.
Zo kunnen we nog heel lang doorgaan maar het zijn fundamentele keuzes die alleen maar werken als je het voorbeeld geeft vanuit de Westerse wereld. Het vrijwillig opgeven van ons huidig model om te kiezen voor een nieuw en dus ongekend model brengt één van de primaire zaken in ons naar boven; angst voor verandering.

Met deze titel werd vandaag melding gemaakt dat de Commissie niet blij is met het ontwerp akkoord dat de vorige regering had afgesloten met Suez/GDF om de oudste drie kerncentrales langer open te houden (en de actuele winsten extra te belasten). Of de commissie echt de zaak zo scherp bekijkt weet ik nog niet maar ze nemen iedere klacht die uit België komt serieus. De dominante positie van de historische marktpartijen en het uitblijven van enige beweging in het liberaliseringproces is al langer een doorn in hun oog. Dat deze kritiek correct is valt moeilijk te weerleggen alleen had men hem kunnen voorkomen. Het zogenaamde “single buyer” model had de commissie gunstig kunnen stemmen daar men zo had aangetoond ook iets aan de marktwerking te doen door als overheid tijdelijk in te grijpen in de groothandelsmarkt. Door het vallen van de regering is de klacht enigszins overbodig geworden daar het parlement deze niet had bekrachtigd. Men moet als het ware de onderhandelingen opnieuw voeren en het is te hopen dat de nieuwe regering de bezwaren van de Europese Commissie serieus neemt en men het vorige akkoord op belangrijke punten zal aanpassen.

Niet alleen in Zweden denken ze aan nieuwe centrales ter vervanging van de huidige kerncentrales, dit vraagstuk speelt ook in een aantal andere landen. Dat kernenergie verkocht wordt als een goedkope manier om elektriciteit te produceren lijkt me echter de waarheid enigszins geweld aan te doen. Weliswaar kunnen de operationele kosten wellicht meevallen, de investeringskosten zijn bij de hoogste van welke energievorm dan ook. De enorme complexiteit van dit soort centrales en de lange bouwtijd spelen hier ook mee, in Finland gaat de bouw van de huidige nieuwe kerncentrale een tiental jaar duren dus dient men eigenlijk ook het inkomstenverlies mee te rekenen ten opzichte van andere opwekvormen(die sneller kunnen gebouwd worden en dus ook sneller inkomsten betekenen). Wat mij ook opvalt is dat de vervanging van basislast centrales voor een deel haaks staat op de populaire stellingen zoals decentrale opwek. Indien men ervan uitgaat dat meer en meer elektriciteitsproductie lokaal zal gemaakt en gebruikt worden dan zou men voorspellingen moeten maken wat onze toekomstige centrale productiebehoefte nog is(zodat men niet het risico loopt dat men teveel basislast centrales bouwt, voorbeelden zijn hier bijvoorbeeld al te vinden zoals in de USA waar ze in de jaren 90 teveel gascentrales heeft gebouwd met het gevolgd dat het rendement van deze veel lager was/is dan verwacht). Wat de echte kost is van een kerncentrale is zelfs niet te becijferen daar men geen idee heeft wat de prijs is van het theoretische risico van een ongeluk(lees wat is de kost van de verzekering hiervoor ook al is dergelijk risico zelfs niet verzekerbaar) en wat de kost is van de opslag van het afval. Het bedrijfsrisico wordt gedragen door de bevolking van een land en niet door de investeerders of eigenaars ervan. Men zou dus eigenlijk het naakte eigendom in handen van de overheid(lees de bevolking) moeten laten daar zij ook instaan voor het bedrijfsrisico. Zo komt men al snel terug bij de tussenoplossing van het principe van de unieke koper(single buyer). Hierover is de laatste tijd weer veel gesproken in het kader van de verkiezingen en ik ben benieuwd of de nieuwe regering dit ook echt gaat doen. De bouw van bijvoorbeeld nieuwe kolencentrales in België kent eigenlijk politiek geen steun en past ook niet in de objectieven van 20/20/20. Hier kan men wel de bedenking maken of kolen nog thuis hoort in de fuelmix en/of een land zich kan permitteren om deze vervuilende brandstof niet meer in zijn fuelmix te hebben. Maar zelfs indien men in België nieuwe basislast centrales zou gaan bouwen dan zou men ook hier het principe van unieke koper dienen te hanteren. Dit zou trouwens voor investeerders ook een stabiel kader geven en de overheid middelen om de energiemarkt beter te liberaliseren en het gebruik te sturen. Ook deze week weer heb ik toch moeten constateren dat zowel energiebedrijven als financiële instellingen warm en koud blazen wat hun investeringsbeleid betreft, de overheid kan deze bedrijven een steuntje in de rug geven door het voorbeeld te geven en voluit te kiezen voor nieuwe investeringen en het stimuleren van marktwerking. Men ziet bijvoorbeeld in nieuwe biomassa centrales dat een aantal banken aan de zijlijn blijven staan wat betreft de financiering hiervan en dit voornamelijk omdat ze hier te weinig ervaring in hebben. Ook hier dient een regelgever en overheid anticipatief te werken en dit op te merken en de banken de zekerheid te geven dat de overheid dergelijke productievormen voluit ondersteunt als één van de toekomstige pijlers. De plannen om oude kolencentrales om te bouwen zodat ze houtsnippers kunnen mee verbranden om zo in aanmerking te komen voor de volle subsidie(lees certificaten) is volgens mij een slechte zaak daar de rendementen van dit soort centrales laag is en zij de vele nieuwe centrales en initiatieven zo ook in de verdrukking brengen. Het overspoelen van de certificatenmarkt daar deze oude grote centrales grote hoeveelheden certificaten uitspuwen zorgt ervoor dat de certificatenprijs onder druk komt te staan en zo worden de nieuwe centrales minder rendabel. Daar de oude centrales allang zijn afgeschreven hebben zij dus zo een oneerlijk voordeel; Ook in Vlaanderen dienen ze bijvoorbeeld het Waalse voorbeeld te volgen en de productie van een biomassa centrale te plafonneren tot 20 MW voor bestaande centrales en deze van bijvoorbeeld 10 MW degressief maken(wat betreft toekenning groene stroomcertificaten) voor de bijstook in oude kolencentrales.

Afgelopen woensdag was ik op de jaarlijkse beurs in München waar zowat alles wat met de zonne-industrie te maken had aanwezig was, toch zeker het gedeelte van het opwekken van elektriciteit via allerhande technologieën. Wat mij vooral opviel was de gigantische grote van de deze beurs(alleen voor Europa, je hebt nog eens dezelfde voor Amerika en Azië) om een idee te hebben, deze is minstens zo groot als een doorsnee autobeurs(a la Brussel bijvoorbeeld). Er stonden meer dan 1800 exposanten uit heel de wereld en er waren ook veel bezoekers. Eén ding is toch wel duidelijk, deze industrie is geen niche of tijdelijk fenomeen maar hier om te blijven en te groeien. Nu is de wereldmarkt een beetje over hit op dit ogenblik door de vraag vanuit Duitsland. De eerste zes maanden van dit jaar werd er voor maar liefst 3 GW besteld/geïnstalleerd is(in verhouding met Vlaanderen bijvoorbeeld die in heel 2009 voor ongeveer 230 tot 300MW geïnstalleerd heeft, Duitsland is op zijn eentje goed voor 1/3 van de wereldmarktafname), betekent dat de fabrikanten hun marges tijdelijk kunnen optrekken. De “schuldige” hier is de Duitse overheid die had aangekondigd dat de subsidie per 1 juli met 15% zou gaan dalen. Dit soort wedren tegen de tijd is heel slecht voor een stabiele uitbouw voor zo’n grote markt, de overheden dienen nu eens eindelijk te begrijpen dat ze maatregelen veel langer op voorhand moeten aankondigen.(en niet constant brandjes staan te blussen met een tuinslang terwijl de wind aantrekt en het huis dreigt af te branden) Op korte termijn kan dit wellicht goed zijn voor de orders en marges van de verschillende fabrikanten en installateurs maar zij gaan ook het eerste slachtoffer worden als de markt afkoelt. Hoewel ik vernomen heb dat het Duitse parlement voor een uitstel tot september heeft gevraagd om de subsidie te herbekijken maar zich wel het recht voorbehoud om alsnog met terugwerkende kracht vanaf 1 juli eventuele verlagingen in te voeren. Dit soort cowboy gedrag past niet bij een goed beleid, denkt men nu echt dat een industrie op dergelijke basis zijn strategie kan bepalen. Europa moet hier eigenlijk optreden en vanuit een centraal punt één systeem aankondigen en dit voor bijvoorbeeld de komende vijf tot tien jaar. Hopelijk begrijpen ook onze lokale verantwoordelijken of het nu de Vreg/Creg of de bevoegde ministers(zoals Freya vanden Bossche) dat men niet ongestraft zo kan omspringen met eender welke industrie. Dat men voorzichtig is met dergelijke gesubsidieerde markten kan ik mij helemaal in vinden alleen moet men bezinnen voor men begint. Dergelijke korte termijn aankondigen(zoals onlangs ook in de media in Vlaanderen even werd besproken na de alarmerende berichten van de Creg/Vreg en de reactie van de bevoegde ministers die dan maar even snel riepen laat ons dan het systeem maar aanpassen) gaan ervoor zorgen dat de zogenaamde “grid parity”(lees duurzame energie zoals zon kunnen installeren zonder subsidie) langer gaan uitblijven omdat fabrikanten/installateurs gaan blijven surfen op deze marktschommelingen. De investeringskost kan en moet nog drastisch dalen voor we de zogenaamde “grid parity” bereiken(nu komt 85 to 90% van de inkomsten voor zonneprojecten nog van subsidie) maar het is zeker mogelijk als de vraag blijft groeien.(dan zal men nieuwe productiecapaciteit blijven bouwen totdat het aanbod groter wordt dan de vraag en ook de kost voor productie structureel goedkoper wordt) In ieder geval zal ik dit opnemen tijdens men volgende gesprekken met de verschillende beleidsmakers en collega’s.

Gisteren stond er in de Tijd(Belgische financiele krant) de zoveelste melding van het bedrijf Thenergo dat een aantal installaties van biomassa uitbaat. Ondanks de desinvesteringen van de laatste maanden is het bedrijf op de rand van de afgrond gekomen. Buiten een aantal te duur bepaalde overnames in het verleden in onder andere bedrijven die niet tot hun doelgebied behoorden is vooral de zogenaamde “burnrate” een probleem. Dit wil zeggen dat de maandelijks vaste kosten te hoog zijn in de opstart fase van een dergelijk bedrijf. De organisatie die is gebouwd is gewoon te groot voor de gerealiseerde omzet en groei. In het artikel van de nieuwe CEO zegt hij dat de toestand van het bedrijf te wijten is aan de lagere energieprijs en het feit dat hij minder krijgt voor zijn certificaten, voor een deel kan dit juist zijn maar de hoofdreden ligt toch volgens mij in andere gebieden. Teveel kleine installaties in verschillende landen/gebieden maken de vaste kosten per project relatief hoog. Bio installaties van enkele honderden KW zijn gewoon te klein als je er als uitbater/energiebedrijf je bedrijf wilt rond uitbouwen. Wat is de minimum? Zelf hebben we twee bio installaties in ontwikkeling en kijken we naar een derde, deze zijn tussen de 2 à 4 MW per stuk en kunnen ook met de huidige prijzen winstgevend zijn. Zelf hebben we tijdens de eerste twee jaar van NPG ervoor gezorgd dat het bedrijf zwarte cijfers blijft geven ondanks het feit dat de installaties nog in ontwikkeling of in de bouwfase zitten. Dit kan alleen maar door zogenaamd “lean and mean” te functioneren en bijvoorbeeld al het geld dat je verdiend in het bedrijf te laten en zo de vaste kosten te betalen. Ook dient men zijn groei beheersbaar te houden en is een samenwerking met een bestaand energiebedrijf van belang. De korte termijn schommelingen in een markt is inderdaad een factor die jezelf niet in de hand hebt en het binnenhalen van externe geldschieters/aandeelhouders in je bedrijf houdt je het liefst tegen totdat het bedrijf volledig operationeel is(lees totdat de eerste installaties al werken). De vraag van Thenergo is geen alleenstaand geval, ook andere bedrijven zoals bijvoorbeeld Enfinity hebben een “burnrate” waar je je vragen kunt bij stellen. We hebben kunnen zien dat met het omver vallen van Ecocern ongebreidelde groei op basis van geleend geld op een moment dat de kasstromen nog niet stabiel zijn gevaarlijk is en niet nodig. Onze sector heeft meer dan voldoende waarborgen voor een gezonde groei op voorwaarde dat dit stapsgewijs gebeurd, ik hoop alleen dat we binnenkort niet moeten lezen dat één van deze bedrijven zijn activiteiten moet staken want voor mensen die investeren in onze sector geeft dit een volledig verkeerd signaal.
Gisteren was ik even bij Solland in Heerlen, een fabrikant van zonnecellen die innovatie hoog in het vaandel draagt en hun nieuwe Sunweb technologie voorstelde. In bijzijn van enkele burgemeesters werd deze nieuwe technologie in dienst genomen. Ondanks de ongebreidelde wereldgroei van nieuwe fabrieken(vooral in China en Japan) en dus grote concurrenten, zien zij de toekomst met vertrouwen tegemoet door zich te onderscheiden op het vlak van technologische innovatie. Deze nieuwe zonnepanelen zullen een efficiëntie verbetering geven van minstens tien percent en het productieproces wordt eenvoudiger. Als dochter van Delta energy willen zij bewijzen dat ze een duurzame groei kunnen bewerkstelligen op een moment dat deze markt nog zeer dynamisch is en vele van hun concurrenten in Europa relatief moeilijke tijden doormaken. Daar we de komende maanden heel wat zonnepanelen installaties gaan bouwen kijk ik uit naar deze nieuwe veel belovende innovatie.

Vorige week was ik uitgenodigd in Nederlands Limburg in het mooie kasteel van St. Gerlach waar een ronde tafel was van een aantal experts die aktief zijn in de automobiel sector. Naast een aantal wetenschappers actief aan de universiteit van Aken was bijvoorbeeld de directeur van Nedcar ook aanwezig. Het doel was om via een aantal presentaties van deelnemers een aantal interessante stellingen te bespreken. Tijdens deze gesprekken was professor De Kort vooral een lans aan het breken voor de elektrische auto op basis van lithium batterijen met een modulaire capaciteit. Dit betekent dat men kan kiezen wat de afstand is die de wagen kan afleggen gaande van 50 tot 250 km. Er werd ook duidelijk gesteld dat dit soort wagens vooral diende voor korte verplaatsingen maar gezien het gros van de mensen minder dan 40 km per dag rijdt is dat geen probleem. Wat wel een probleem blijkt te zijn is het ontbreken van elektrische wagens vandaag, in Nederland zijn er vandaag minder dan 100 en beterschap is nog niet in zicht. Men bevestigde zelfs dat er nog geen standaard is afgesproken wat betreft de batterij technologie en de manier van opladen. Hiermee bedoelden ze op wereldvlak. De professoren vonden de ambitie van de Nederlandse netwerkbedrijven om alvast tienduizend oplaadpalen te gaan installeren dan ook echt voorbarig. Een soort déjà vu gevoel overviel mij als ik naar mijn sector zie die ook op een gegeven moment onder politieke impuls is gaan roepen de markt is open en dan pas is gaan nadenken over een degelijke set procedures en spelregels(in de juiste volgorde). Eigenlijk kreeg ik ook de indruk dat ook hier een degelijk stappenplan ontbreekt en dat is toch zorgwekkend gezien de noodzaak voor een betrouwbare logistiek en transport. Er werd ook tijd besteed aan het verduurzamen van de elektriciteit opwek en hier begreep men al snel dat pariteit een belangrijke voorwaarde zal worden als groene stroom de wereld gaat overnemen. Dat groene stroom vandaag gemakkelijk drie tot acht keer duurder kost dan de huidige groothandelsprijs voor elektriciteit is toch een serieus obstakel. Om deze pariteit te behalen is mij na deze vergadering ook duidelijk geworden dat de energieprijs zal stijgen en dit men een factor drie tot vijf. En dit niet alleen door de nieuwe groene stroom productie maar ook de netwerkbedrijven die er bij waren bevestigden dat ze voor grote investeringen staan om het netwerk aan te passen aan de moderne noden. Na enig aandringen werd toch al snel een verdubbeling verwacht van de huidige netwerkkost. De vraag die ik mij stel is of de politiek zich hier van bewust is en nog belangrijker zijn ze bereid om dit toe te laten? Veel keuze lijken we niet te hebben maar ik ben toch benieuwd, als u weet dat bijvoorbeeld 100 MW zonne-energie in Vlaanderen jaarlijks 300-350 miljoen Euro kost en dit 20 jaar lang dan kan men de optel som zelf even maken. Deze kost wordt rechtstreeks in het netwerktarief opgenomen en men zal dus in Vlaanderen zijn netwerkfactuur fors zien stijgen. Is dit erg, de facto niet als er draagvlak is voor de verduurzaming van onze energiebehoefte en de kostprijs die hier aanhangt. Het positieve is wel dat de investeringskost zal blijven dalen zolang de markt fors groeit en dit lijkt nu het geval te zijn. De nodige subsidies zullen hierdoor blijven dalen en de potentiële markt zal blijven groeien. Verder worden hier duizenden jobs mee gecreëerd ook al zijn dit dan grotendeels gesubsidieerde jobs. Ondanks deze positieve gevolgen zal onze energiekost dus stijgen met een factor van drie tot vijf.

Deze week zijn er verschillende geluiden uit de zonnepanelen industrie datdeze industrie binnen enkele jaren zonder subsidie kan. Een op zich boude uitspraak daar hij uit onze regio komt en vandaag zeker nog niet waar is. Als we de huidige investeringskost afwegen tegenover de inkomsten dan ziet men dat deze industrie zowat 85/90% van zijn inkomsten nodig heeft en krijgt uit een overheidsmechanisme(lees subsidie). Dit verschilt natuurlijk aanzienlijk voor de zuidelijke landen waar men al snel het dubbele aan energie opwekt met hetzelfde paneel bekomt. De investeringskost is inderdaad aan het dalen maar deze zijn tot nu toe bijvoorbeeld in lijn met de daling van de subsidies per land. Het zal waarschijnlijk een combinatie van stijgende elektriciteitsprijzen en dalende investeringskost moeten worden om aan de zogenaamde “grid parity” te komen. De protagonisten van deze industrie spreken al van het overbodig worden van onze gas en kolencentrales door de opgang van zon. Dit lijkt me de waarheid een beetje geweld aan te doen daar de economisch haalbare opwek uit zon ruimschoots onvoldoende zal blijven om onze behoeften te dekken. Onze industrie en bedrijven die bijna 80% van onze dagelijkse elektriciteitsbehoeften invullen zie ik nog niet volledig op zonne-energie werken. Neemt niet weg dat als de investeringskost in dergelijke systemen blijft dalen de markt groter zal worden en men zich ook mag gaan verwachten aan een wettelijk kader waardoor het verplicht kan worden om deze technologie te integreren in de nieuwbouw en renovatie. Ook nieuwe duurzame vormen van productie vragen om aandacht zoals de productie van elektriciteit door golfslag in de Noordzee. Ook hier vraagt de industrie nu al om ondersteuning via subsidies en dit lijkt me toch wat vroeg gezien het nog zeer experimentele stadium van deze technologie. Men spreekt al over een subsidie die minstens twee keer zo hoog zou moeten zijn als deze voor windmolenparken op zee. Gezien het belang van deze keuzes dient de overheid en onze wetenschappelijke instellingen hier eerst het initiatief in te nemen alvorens dit los te laten aan de zogenaamde vrije markt. De chemische sector klaagde deze week al aan dat de kost voor de verduurzaming van onze energiehuishouding dreigt te ontsporen en dus onze competitiviteit zal aantasten. Hoewel ze in eigenbelang spreken zit hier wel enige grond van waarheid in, de overheid dient op Europees niveau ervoor te zorgen dat mondiaal duidelijke afspraken worden gemaakt over de doelstellingen voor deze verduurzaming. Landen die hier niet aan mee doen dienen een heffing te krijgen zodat het concurrentiële nadeel wegvalt en zelfs een voordeel kan worden. Goede leerlingen worden zo beloond en een beter competitiviteit op hun eigen markt maar niet uit eigen belang maar uit gemeenschappelijk belang. Na het mislukken van de top in Kopenhagen is het stil geworden betreffende een globale aanpak van de milieu uitdagingen. Terugkomend op een industrie die verder kan groeien zonder subsidies zal dit ook een gevolg hebben op de kostprijs van onze energie, zoals reeds eerder gezegd dient men rekening te houden met een stijging van de elektriciteitsprijs met een factor drie zodat deze pariteit gehaald wordt en ook de consumptie wordt afgeremd. Onze bedrijven kunnen dergelijke prijzen vandaag niet aan en hierdoor wordt een globaal akkoord des te belangrijker zodat de stijging van de energieprijs overal gelijktijdig verloopt en de competitiviteit ook niet verstoord wordt.