Sinds in België de federale regering een akkoord heeft gesloten met de uitbater/eigenaar van de kerncentrales is er een windstilte gekomen. De slag is thuisgehaald, door wie? Volgens mij vooral door de uitbater die voor een relatief bescheiden bedrag eigenlijk zekerheid heeft gekregen over niet alleen een verlenging van de oudste drie kerncentrales voor tien jaar maar eigenlijk ook indirect een bevestiging heeft voor de andere kerncentrales. Een bevestiging dat als deze niet zouden sluiten in 2025(wat bijna zeker is gezien de omvang van de basislast productie van 4000MW) het bedrag dat betaald moet worden laag zal zijn daar men altijd kan teruggrijpen naar dit akkoord. Wat vooral onrustwekkend is het ontbreken van enig initiatief op federaal of regionaal vlak om de energiemarkt(en telecom) open te breken op een moment dat onze federale controle organen in koor roepen dat door het uitblijven van een echte liberalisering onze bedrijven en consumenten veel teveel betalen voor hun nutsfuncties energie en telecom. Trots kondigde de nationale hoogspanningsbeheerder Elia zijn jaarcijfers aan die wederom op het niveau staan als een privé bedrijf à la Microsoft(qua marges). De brutomarge swingt de pan uit, met een bedrijfskasstroom van meer dan 40% en een nettowinst van meer dan 10% kunnen onze bedrijven zien waarom onze energierekening hoog blijft(samen met de distributiebedrijven of zoals wij ze kennen als intercommunales en het monopolie van de producenten). Het blijft wraakroepend dat onze beleidsmakers de marges niet per wet vastleggen voor gereguleerde of gemonopoliseerde/dominante activiteiten. Dit komt natuurlijk ook door het dubbel belang van de overheid die zowel speler als scheidsrechter is(zowel aandeelhouder in de netten als wetgever/regelgever).
Wat ook de prijs nog verder gaat opdrijven zijn de ambities van Elia en Tennet(in Nederland) om hoogspanningsnetwerken op te kopen in het buitenland(vooral Duitsland) met gelden verkregen vanuit hun gereguleerde activiteiten(lees van openbaar nut). Men ziet in Nederland bijvoorbeeld Tennet die een hoogspanningsbedrijf in Duitsland overneemt dat drie keer groter is dan zijzelf. Dat dit niet zonder risico is lijkt me logisch gezien de forse bedragen die betaald moeten worden bij dit soort verkopen, de Nederlandse burger zal hiervoor mogen opdraaien de eerste jaren daar er zeker goodwill zal betaald worden(lees teveel betaald) als de leningen waar intrest op betaald moet worden om deze netwerken te kunnen kopen. Vanuit Nederland heeft men mij medegedeeld dat de eerste prijsverhogingen door Tennet al zijn aangekondigd! Wat voor Tennet geldt zal men ook terug kunnen zien bij Elia. Dat men ernaar streeft om een sterk Europees hoogspanningsnet aan elkaar te knopen is een goed idee maar dit zou wel moeten vertrekken vanuit een politiek draagvlak en gedragen door de verschillende overheden. Als men dit overlaat aan nationale gereguleerde bedrijven als Elia of Tennet dan vraagt men om problemen.
Een ander voorbeeld van zogenaamde schaalvergroting met negatieve korte termijn effecten(lees zeker minstens vijf jaar) is de overname van Nuon door Vattenfall, vanuit Nuon bereiken mij verschillende berichten dat het licht er uit kan, dat wil zeggen in de Benelux, niks kan meer. De hoge(lees te hoge) prijs die Vattenfall betaald heeft van grosso modo 9 miljard Euro moet worden terugverdiend. Een bedrijf dat ongeveer 6.5 miljard Euro waard is kopen voor 9 betekend gewoon dat de 2.5 miljard Euro snel moet worden terugverdiend of afgeschreven als goodwill. Voor de Belgische markt is er nog slechter nieuws door Nuon in België één van de weinige nieuwe aanbieders zijn die ook van plan waren om te investeren in eigen elektriciteitsproductie. Onlangs is al bekend gemaakt dat daar voorlopig niks meer van in huis komt(lees in de diepvries). De concentratie die gaande is betekend voor kleine landen als Nederland en België dat zij niet meer beslissen wat er geïnvesteerd wordt en dus hoeveel concurrentie er zal zijn.
Onze energieministers(vier in totaal) hebben het laatste jaar geen één maatregel genomen die de concurrentie gaat stimuleren of de huidige dominantie van één speler aanpakt en ben ik dus zeer hoopvol dat we binnenkort een stortvloed gaan krijgen aan plannen daar men in één jaar zeker de tijd heeft gehad om gedetailleerde plannen te maken.

Het stof is nog niet gaan liggen na de zoveelste aankondiging van een regulator, in dit geval de CREG, dat er iets schort aan de marktwerking. Deze week heeft men mij gevraagd wat eigenlijk ontbreekt of beter gezegd wat er zou moeten gebeuren zodat de bedrijven en de burgers van dit land eindelijk een faire energieprijs krijgen. Fair wilt niet zeggen laag, persoonlijk denk ik dat de energieprijs een stuk hoger moet en kan willen wij onze schaarse fossiele brandstoffen beginnen te sparen. Tevens zou een verhoging van de energieprijs de groene en toekomstige blauwe economie een extra stimulans geven. Dit neemt niet weg dat een faire energieprijs betekent dat deze in eerste instantie transparant wordt zodat de regulatoren kunnen bevestigen dat er geen verborgen marges zitten in onderdelen van de prijs. Hierna som ik toch nog even enkele van de punten op die naar mijn mening nodig zijn voor een betere marktwerking zonder dat deze volledig beaamt te zijn;

1) Introductie van SMP, Significant Market Power, dit principe is onder andere gehanteerd bij de liberalisering in de telecom industrie(Europees voorstel) en zorgt ervoor dat geen één bedrijf meer dan Xpercent van de markt of een deelmarkt kan bezitten(voor de energiemarkt bij voorkeur maximum 25%). Dit gebeurd door effectief wet- en regelgeving voor de schrijven die dan door de regelgevers kunnen opgevolgd en waar nodig ingegrepen kan worden. Twee voorbeelden hiervan; wanneer een marktpartij meer dan 25% van de klanten heeft dan kan deze gedurende bepaalde tijd zijn prijzen niet laten zakken totdat ze voldoende marktaandeel heeft verloren(was effectief in de telecomsector), anderzijds bij de toekomstige bouw van een nieuwe elektriciteitscentrales(base load/basislast) kan de overheid ervoor zorgen dat dergelijke grote centrales alleen in groep mogen gebouwd worden en geen één marktpartij meer dan 25% van de centrale mag bezitten, zo bouwt men meer concurrentie op de groothandelsmarkt.

2) In relatie tot toegang tot productiecapaciteit is het belangrijk dat in afwachting van meer concurrentie die investeren in nieuwe centrales de bestaande capaciteit herverdeeld wordt, hiervoor hebben we in de studie een oplossing voorgesteld door tijdelijk(10 tot 15 jaar) de overheid tussen de producent(en) die dominant zijn en de leveranciers te plaatsen en de energie aan kostplus door een NV van publiek recht te laten aankopen en deze aan te bieden aan de verschillende leveranciers. Dit idee is trouwens ook even in de pers geweest door dhr. Magnette maar hij werd blijkbaar snel teruggefloten en het idee werd vakkundig begraven.

3) De federale regelgever moet meer macht krijgen en rechtstreeks aan het parlement(of commissie) eenmaal per jaar rapporteren of op vraag, zij moet de macht hebben die bijvoorbeeld de Europese Commissie heeft wanneer ze bedrijven bestraft als zij over de schreef gaan door middel van hoge boetes. Tevens dient de regelgever het recht te hebben om wanneer zij dit nodig acht audits te kunnen uitvoeren bij de marktpartijen ten einde transparant te kunnen optreden als dominante marktpartijen jaar na jaar de winst laat stijgen en alle andere in de markt hun winst minimaal blijft bijvoorbeeld. Verder zou het de regelgever moeten zijn en niet de raad van mededinging die additionele voorwaarden kan opleggen wanneer er te weinig marktwerking is(bijvoorbeeld dominante marktpartijen tijdelijk verplichten om deel van hun productiecapaciteit te veilen aan derden met een minimum van voor Belgie van 3500 MW verdeeld in base en peakload)

4) De gasmarkt; hier is het probleem ook groot daar gas een fysiek product is en er geen eigen gasvelden zijn in BelgIe, hier zou de regelgever de macht moeten krijgen via wet- en regelgeving om de opslagcapaciteit te herverdelen(in Zeebrugge bijvoorbeeld) zodat geen één marktpartij meer dan 25% van de opslagcapaciteit kan hebben. Hetzelfde geldt trouwens voor het marktaandeel van groothandelaars als Distrigas die ook aan de voorwaarden vermeldt in punt 1 dienen te voldoen daar ze vandaag een veel te groot marktaandeel hebben.

5) Duurzame ontwikkeling; hier dient voorrang gegeven te worden aan nieuwe installaties en het ombouwen van bestaande installaties(voorbeeld Awirs en binnenkort ook in Vlaanderen van Electrabel die oude kolencentrales ombouwt tot biomasse centrales en zo met een gigantisch aantal groene stroom certificaten gaat lopen en dus subsidie betaald door de burger en met als klap op de vuurpijl met zeer lage efficiëntie(lager dan 40%). De subsidie voor groene stroomontwikkeling door middel van de groene stroom certificaten en de ecologiepremie zou dus uitsluitend moeten gelden voor nieuwe installaties(wijziging in de regelgeving op regionaal niveau)

6) Controle op de kostprijs van energie : er wordt altijd geschoten op de leveranciers maar men vergeet er bij te zeggen dat de overheid even schuldig is aan de gigantisch gestegen energieprijzen zijnde de ongekend hoge transport en vooral distributiekosten, taksen en heffingen. De regulator zou door middel van jaarlijkse audits de macht moeten krijgen(via regionale wetgeving) om jaarlijks vast te stellen wat de distributievergoeding mag zijn(gebeurd ook zo in Nederland, en daar daalt hij ieder jaar door de afschrijvingen en het eisen van meer efficiëntie). Het is niet logisch dat onze kosten hier stijgen in plaats van dalen ondanks het feit dat de netwerkbedrijven nog niks hebben geïnvesteerd in de toekomstige slimme netwerken. De stijging van 25 tot 30% van de distributiekost is dus totaal niet te rechtvaardigen en wij zouden zelfs een daling hebben moeten zien in België.(ondanks de stijging van zonnepanellen projecten in Vlaanderen waar de certificaten kost door de netbeheerder betaald wordt)

De hierboven punten zijn slechts een greep uit essentiele voorwaarden om van enige marktwerking te kunnen gaan spreken en ervoor te zorgen dat onze bedrijven minder betalen voor hun energie zodat de consument dit vervolgens dit ook gaat zien in de prijs van de eindproducten. Vandaag heeft de liberalisering naar de gezinnen toe(op de huidige manier) geen enkele zin en kan men beter een tarief opleggen totdat er voldoende marktwerking is.

Wat mij vooral aan de studie opvalt en zeker de reacties hierop is dat er alleen werd gesproken over Suez/Electrabel versus SPE/Luminus en de concurrentie positie van de ene ten opzichte van de andere. Wellicht zegt dit alles, deze twee historische monopolisten beheersen nog voor een groot deel de markt, zelfs na jaren van zogenaamde liberalisering. Enigszins wrang voor de oud oprichter van WattPlus/Essent België daar het vooral de nieuwe spelers zijn geweest die ervoor gezorgd hebben dat er een constante prijsdruk is gebleven in de markt, en dit ondanks hun beperkte wapens in deze strijd. De twee oude monopolisten hebben zich voornamelijk beperkt tot reageren waar nodig en handig gebruik gemaakt van de zogenaamde vrije markt en zijn speelregels. Zelf herinner ik mij nog de berichten van massale drops(klanten die door hun leveranciers opgezegd worden en terugvallen op de standaardleverancier zijnde de netwerkbedrijven) door de historische monopolisten toen de markt werd geopend en zij handig hun “slechte” klanten(lees klanten waar men problemen mee had op het vlak van betaling van facturen o.a.). De regelgevers keken ernaar en zagen dit ook maar hebben geen machtsmiddelen om in te grijpen. Dat dit gebeurde op een moment dat de markt openende en de nieuwe leveranciers zo benadeeld werden met de komst van extreme klantprofielen(lees relatief veel slechte betalers door toevloed gedropte klanten) Buiten de geschiedenis en ervaringen van de liberalisering dient de overheid vooral in eigen boezem te kijken als zij spreekt over de zogenaamde woekerwinsten van de historische marktspelers. Dat de regionale en nationale ministers en hun kabinetten de liberalisering mislukt noemen omdat de tarieven gestegen zijn kan ik begrijpen, echter het zijn bijvoorbeeld dezelfde politici op lokaal niveau die via hun bestuursfuncties in de verschillende intercommunales de tarieven dramatisch verhoogd hebben. Anders dan de productie van elektriciteit en het gebruik van gas kan men niet zeggen dat de netwerkbedrijven hun prijs zien verhogen omdat de olieprijs stijgt, nochtans zijn het vooral de netwerktarieven die het hardst gestegen zijn en dit met toestemming van dezelfde beleidsmakers die moord en brand roepen dat onze energiefactuur gestegen is.
Wat moet er eigenlijk nu gebeuren? We hebben onder andere nieuwe spelers nodig die zowel actief zijn als leverancier als producent. De ambitie van de Vlaamse regering om een nieuwe duurzaam energiebedrijf te willen bouwen is bewonderenswaardig. Nu zie je bijvoorbeeld ook in Nederland dat de steden en gemeenten allemaal nieuwe initiatieven aan het nemen zijn op het vlak van duurzame energie nadat ze veel geld hebben gekregen uit de verkoop van Essent en Nuon. Voor België is het verdwijnen van Essent en Nuon als autonome energiebedrijven uit de Benelux een forse teruggang daar België nu een appendix is geworden van een appendix. Verder is het belangrijk om te kijken wat Eon gaat doen in België na de swap van productie met Electrabel. Indien we enkele nieuwe spelers in de markt kunnen introduceren kunnen zij de markt een nieuwe dynamiek geven en zorgen dat er op lange termijn een sterkere Belgische concurrentie komt.

Als men de onlangs gepubliceerde statistieken mag geloven dan bengelt ons land nog steeds onderaan wat betreft de ontwikkeling van windenergie. Nu is de vergelijking met andere landen wel niet zo eenvoudig als de artikels van de Standaard ons willen doen geloven maar er is wel een grond van waarheid. Ons land vergelijken met landen zoals Duitsland, Frankrijk of Spanje is gewoon zinloos, wij hebben gewoonweg de plaats niet om de wedijveren met landen met een relatief lage bevolkingsdichtheid. Het enige land waar je België enigszins mee mage vergelijken is Nederland. Ook een klein land met een hoge bevolkingsdichtheid(nog hoger dan in België) Maar alvorens dat te doen moet je België eerst opdelen in Vlaanderen en Wallonie daar de ontwikkeling van duurzame energie een gewestelijke bevoegdheid is, behalve dan de windmolens op zee die wederom een federale bevoegdheid zijn. In Vlaanderen is er gewoon nog minder plaats dan in Nederland daar de bevolkingsdichtheid nog hoger is dan in Nederland. Betekent dit dat we aan ons maximum potentiële benutting zitten in Vlaanderen? Totaal niet, als je bijvoorbeeld door onze havens rijdt en je ziet hoe weinig windmolens er tot nu toe gebouwd zijn dan klopt er iets niet. Eén van de grootste problemen blijft de processie die je moet doormaken om een vergunning te krijgen. Je moet toch al snel een drie jaar rekenen voor een vergunning volledig in orde is(met voorstudies e.d.), dan moet je nog bestellen en dat betekent dus dat je in het beste geval een eerste wiekslag hoort na een kleine vijf jaar!. Dit is gewoon te lang om van een echte explosie van marktvraag te kunnen spreken. Welke onderneming heeft het geduld en de middelen om vijf jaar tijd, aandacht en geld te besteden. Ondertussen loop je ook het risico dat van de drie projecten die je ontwikkelt er één vergund wordt!. Het bekende” nimbya” syndroom is één van de grootste hinderpalen in Vlaanderen(en Wallonie) daar de overheid zeer voorzichtig blijft met de lokale bevolking van anders te overtuigen.
Het Belgische vermogen bedraagt nu 563 megawatt. Ondanks een groei van meer dan 30 percent vorig jaar vergroot onze achterstand dus nog op de meeste landen in Europa. Natuurlijk zullen de aangekondigde parken in zee ons land een beter doelsaldo geven, dit is als deze er allemaal komen…

Sowieso zullen landen als Duitsland en Spanje het leeuwenaandeel blijven nemen, toch ieder geval voor molens aan land.(ze hebben samen meer dan de helft van alle windenergie op land in Europa).

Voor Vlaanderen dat vandaag een 240 MW uit zijn windmolens haalt is de weg nog lang maar de bevoegde minister van den Bossche belooft beterschap en is bezig aan een plan om de procedure te versoepelen en investeringen te stimuleren. Hopelijk vergeet zij niet dat “lead by example” ook hier kan gelden en dat de Vlaamse overheid een inventaris maakt van zijn goede gronden(die dus geschikt zijn wind) en deze via een openbare procedure(lees aanbesteding) aanbied aan partijen met een limiet factor dat één partij niet meer dan x percent kan bekomen en dat deze gronden ook niet kunnen verworven worden door andere openbare bieders. Ook dienen dominante marktpartijen bij voorkeur beperkt te worden om er zo voor te zorgen dat er voldoende concurrentie blijft of komt.

Deze week had ik weer een aantal interessante gesprekken met verschillende bedrijven die overwegen om met ons bedrijf een overeenkomst te sluiten zodat wij op hun terrein installaties kunnen bouwen. De interesse van de gemiddelde ondernemer is de laatste vierentwintig maanden toch veel groter geworden voor groene stroom oplossingen en lokale productie. Velen zijn geïnteresseerd om deze lokaal opgewekte energie af te nemen om toch enigszins hun energiefactuur in de hand te kunnen houden. De ondernemingen stonden trouwens deze week weer terecht aan de klaagmuur betreffende hun hoge energiekost. De politiek ging direct volledig akkoord met de werkgeversorganizaties maar blijkbaar begrijpen ze niet dat de sleutel tot een correcte energieprijs deels(lees groot) in hun handen legt. Begin bij jezelf is altijd raadzaam, de vaste kosten zijn onredelijk hoog in België, de distributie- en transportkosten zijn gewoon niet meer gebaseerd op de reëele kosten, als men de leeftijd van ons netwerk(hoog- en laagspanning) in acht neemt en het feit dat dit ieder jaar ouder wordt en dus meer afgeschreven wordt is een daling niet meer dan normaal. Nu kunnen andere kosten zoals de subsidiering van groene stroom de prijs weer verhogen maar men zou kunnen beginnen door volledige inzage te geven en kost plus te gaan werken. Gereguleerde activiteiten zouden tevreden moeten zijn met een brutomarge van 6%.
Aan de andere kant hoe hoger de energiekost wordt hoe meer iedere onderneming en personen gaan overwegen om zelf energie op te wekken en minder te gaan verbruiken. Hiervoor heb ik deze week ook met twee partijen gesproken teneinde te kijken of een deel van de lokaal opgewekte energie ook lokaal kan worden opgeslagen. Zo kan de energie afgenomen worden wanneer men deze nodig heeft. Het koppelen van elektriciteitsproductie aan opslag is niet nieuw op zich(neem bijvoorbeeld meren die als grote batterij gebruikt worden door s’nachts de overschot aan kernenergie te gebruiken door water weer omhoog te pompen en zo reserve capaciteit te hebben) Het nieuwe is om dit lokaal te doen op de plaats waar de energie ook verbruikt wordt, men kan zich een toekomst voorstellen dat zelfs op huis niveau dit mogelijk zal worden. De opgewekte elektriciteit lokaal kunnen opslaan is één ding, de netbeheerder dient ook in staat te zijn om te zien hoeveel energie er lokaal op elk moment is opgeslagen. Zo kan de netbeheerder zelf berekenen hoeveel energie zij moet voorzien op welk moment. Men kan zelfs zo ver gaan door in het toekomstig slimme netwerk de netbeheerder in staat te stellen om deze energiestromen te gaan beheren zodat de kwaliteit gewaarborgd blijft. Indien men van enkele tientallen energiecentrales naar honderdduizenden lokale kleine centrales gaat zou dit de bevoorradingsgarantie zelfs moeten verbeteren en veiliger maken. De mogelijke ongelukken met micro installaties staat in geen verhouding met de mogelijke ongelukken die kunnen gebeuren met grote centrales. Ook wordt het verlies van transport zo weggewerkt waardoor de netto opwek versus gebruik beter wordt. Dat de oplossing vandaag niet gekend is weet iedereen maar dergelijke testen kunnen aantonen dat decentrale productie van elektriciteit wel degelijk kan bijdragen tot een efficienter energiegebruik.

De boodschap is duidelijk, onze federale minister Magnette vindt dat de liberalisering van de energiemarkt in België mislukt is. Positief dat de minister dit nog eens herhaald, vele ministers met en voor hem hebben dit de laatste jaren al meermaals gezegd. Het onvermogen uit deze woorden is deze te schrijnender daar hij in dezelfde zin de verantwoordelijkheid bij de leveranciers legt die volgens hem de enige zijn die geprofiteerd hebben van de liberalisering. Zelf vraag ik mij af waarom hij alle leveranciers over één kam scheert daar de weinige nieuwe leveranciers de laatste 8 jaar vooral bloed, zweet en tranen hebben gezien en gelaten. Men blijft bang om een onderscheid te maken tussen de historische monopolisten en de nieuwkomers. En toch blijf ik herhalen dat de verantwoordelijkheid voor het gebrek aan liberalisering volledig bij de beleidsmakers ligt. Waarom, het is vrij simpel, als men beslist om een markt te openen heeft men nieuwe spelregels nodig en moet men waar nodig de markt klaarmaken voor een opening. Een voorbeeld hier is bijvoorbeeld de US die in 1984 besloot om de telecom markt te openen en besloot om het nationale telecom bedrijf AT&T in negen delen op te delen. Dit had men ook moeten doen in België(en Frankrijk) daar deze landen maar één monopolist hadden die zo goed als heel de markt in handen hadden(hebben). Dit was zelfs in België mogelijk geweest daar Europa weinig in de weg zou leggen zelfs als men tijdelijk positieve discriminatie zou toepassen. Zonder het eigendomsrecht te schenden had men een wetgeving kunnen schrijven die zou bepalen dat geen één partij meer dan 35% van de markt mag bezitten(absolute maximum en eigenlijk al teveel, men zou eerder naar maximum 20% moeten streven). Dit principe dat beter bekend is als SMP(Significant Market Power) is iets beter bekend geweest in de telecom sector. Hierdoor kan je bijvoorbeeld aan bedrijven die meer dan het maximum percentage van een bepaalde markt hebben gedurende een bepaalde tijd extra regelgeving opleggen zodat ze automatisch marktaandeel verliezen. Verder kan men ook dominante marktpartijen verplichten om een deel van hun productie output te veilen aan hun concurrenten totdat hun marktaandeel onder dit percentage is gegaan. Dit werd trouwens in 2005 in Gembloux beslist door de toenmalige regering maar nooit uitgevoerd.
Dit maar om aan te geven dat het schrijnend is dat een toch wel intelligent man als dhr. Magnette zonder veel inspanning de handdoek in de ring gooit. Hiermee neemt hij een verpletterende verantwoordelijkheid op zich daar hij de dominante marktpartijen zo een vrijbrief geeft om het status quo te behouden. Wellicht is de afkoopsom voor het langer openhouden van de oudste kerncentrales niet helemaal los te zien van zijn opmerking. Positief is dan weer dat we na tien jaar strijdt een ombudsman hebben, dhr. Houtman is een capabel iemand en hij kan zo toch een aantal consumenten helpen. Nu lijkt me ook voor hem het geen leuk begin als je eigen minister(hij werkte op zijn kabinet) nu net zegt dat er niet veel liberalisering is.
Ook de Creg roert zich, Dhr. Possemiers beschuldigd de leveranciers ervan om de gasprijs gemanipuleerd te hebben. Zonder inhoudelijk te willen reageren vraag ik me toch af waarom ook hier weer geen namen genoemd worden daar er zo goed als geen gasleveranciers zijn in België. De meeste zogenaamde gasleveranciers zijn eigenlijk doorverkoper van een gasproduct dat ze verdelen voor de historische monopolisten. Ook weet ik niet of het veel zin heeft om dit soort beschuldigingen te vroeg in de media te sturen. Hopelijk heeft men nu al 100% onomstotelijk bewezen dat dit gebeurd is anders ondergraaft men zijn eigen geloofwaardigheid.

Ook België is aanwezig in Kopenhagen, als één van de meest geïndustrialiseerde landen in de wereld per vierkante kilometer is onze opdracht niet eenvoudig.  De oplossingen in ons land zijn niet voor de hand liggend zonder onze welvaart aan te tasten.  Als u weet dat alleen al de tien grootste elektriciteitsgebruikers goed zijn voor 20% van ons totale elektriciteitsverbruik dan weet u direct dat onze industrie massale hoeveelheden energie nodig heeft(1500 bedrijven verbruiken de helft van ons ganse energieverbruik in België).  Premier Leterme sprak van een impact voor de burger de komende jaren door de komende akkoorden die in Kopenhagen gaan afgesloten worden en hij heeft gelijk.  Eén bedenking, de ganse bevolking gebruikt voor zijn privé energieverbruik(exclusief transport) ongeveer 20% van de opgewekte elektriciteit en één derde van het gasverbruik.  Al de rest wordt dus gebruikt door onze bedrijven die deels voor de eigen bevolking produceren en deels voor de export. Indien we dus een wezenlijke daling willen krijgen van onze energievoetafdruk dan zullen we gewoon minder moeten gaan consumeren. Dat hier volledig wordt aan voorbijgegaan is verbazend te noemen. Het is zelfs weinig waarschijnlijk te noemen dat men niet weet dat hier de echte sleutel ligt(en één van de weinige haalbare met een nog steeds groeiende wereldbevolking) maar men zal automatisch de groei gaan remmen als men nieuwe klimaatakkoorden gaat maken. De verwachte groei van minstens 13% van onze energiebehoefte(in Europa alleen en de komende tien jaar) staat namelijk haaks tegenover de klimaatobjectieven. Het wordt interessant om te zien hoe de wijzen der aarde dit gaan verklaren en oplossen. De verwachte impact voor onszelf moet u vooral lezen in een grote stijging van de energiekost en dat is positief. Het is één van de weinige haalbare maatregelen om het energieverbruik daadwerkelijk te laten dalen. Positief van een drastische stijging van de energiekost is het effect dat dit zal hebben op de investeringen in duurzame energieproductie. Bij een energieprijs die verdriedubbeld heeft men voor windenergie bijvoorbeeld geen subsidie meer nodig!  Het is af te wachten of onze politici dergelijke boodschap durven te brengen als één van de motoren achter het halen van de toekomstige Kopenhagen objectieven.

De laatste maanden en vooral de laatste weken hebben een aantal mensen met veel inzet en resultaat een mooi project afgewerkt, het ging hier over één van de grootste installaties van zonnepanelen in de Benelux.  De installatie van 2.6MW op een dak van 40.000m2 is de eerste zonnepanelen realisatie op een industrieterrein in Willebroek.  Op dit oude industrieterrein worden nieuwe bestemmingen gevonden en één daarvan is distributie en logistiek.  Een aantal mensen hebben goed werk geleverd en op de eerste plaats mijn partner in NPG Jacques Adam het de laatste anderhalf jaar het grootste deel van de voorbereiding op zich had genomen.  Dat neemt niet weg dat er nog heel veel werk is verzet de laatste twee maanden door mensen bij Delta energy die op de juiste momenten hun verantwoordelijkheid hebben genomen en zich  flexibel als ervoor gezorgd hebben dat deadlines gehaald werden.  Ook de gekozen duurzame bank ASN(en de andere banken) hebben meegewerkt aan het afwerken van dit project binnen de voorziene tijdsspanne.  Ook het installatiebedrijf Solar Access houdt zich aan de planning.Wat mij opviel is dat de zogenaamde grootbanken nog een snelle en grote leercurve aan het ondergaan zijn wat duurzame investeringen betreft en dan vooral voor grootschalige PV projecten.   De installatie zal deze maand afgewerkt worden zodat deze daarna door de betreffende instanties kan worden aangesloten en goedgekeurd worden.  Verder heeft NPG energy de laatste weken ook zijn vergunning gekregen voor de bouw van een windmolenpark in België maar zoals steeds vergen dit soort projecten zelfs na verkrijging van een vergunning nog minstens zes maanden afwerking alvorens de definitieve bestellingen kunnen geplaatst worden.  De komst van nieuwe partners en collega’s komt op het juiste ogenblik daar de uitbouw van NPG energy niet kan zonder de nodige versterking op alle fronten. Naast de versterking binnen NPG energy om de projecten volledig zelfstandig te kunnen beheren in de toekomst.  Daarnaast krijgt NPG energy ook een zusterbedrijf genaamd NPG Supply zodat we in de toekomst ook kunnen optreden als leverancier.  De details hiervan zullen pas volgend jaar duidelijk worden maar men mag dit niet los zien van onze ontwikkelingsactiviteiten in duurzame energie. Het is volgens mij ook een essentieel onderdeel om op langere termijn een duurzaam ondernemingsmodel na te streven buiten deze van de gesubsidieerde. Het spreekt vanzelf dat we dit stapsgewijs gaan uitbreiden ondanks dat het mijn ervaring is dat groeien gepaard gaat met pijn maar gezien onze vroegere ervaringen kunnen we de ergste groeipijnen voorkomen. De komende drie tot zes maanden gaan echter hoofdzakelijk naar het uitbreiden van de organisatie en ondersteunende processen/oplossingen teneinde een aantal projecten parallel te kunnen uitvoeren.

Deze week heeft de Vlaamse regulator een positieve boodschap kunnen brengen, het aantal gezinnen dat een contract met groene stroom zou hebben bedraagt al 20% en bij de bedrijven is het aantal verdubbeld.  Op zich positief alleen klopt de rekening niet of toch minstens de euforie niet.  Daar ikzelf ook steeds de statistieken volg van het aantal klanten dat van leverancier verandert op maandbasis(minder dan 0.5%) versus het marktaandeel van de “nieuwe”(lees andere dan historische spelers) blijken toch andere conclusies.  Het kan best zijn dat de gezinnen “massaal” voor groene stroom kiezen maar dat doet niks af aan het status quo van de marktwerking.  Al meer dan vier jaar groeien de niet historische spelers niet meer en ziet men zelfs marktaandeel in bepaalde marktsegmenten verminderen, bijvoorbeeld kleinzakelijk segment waar de twee dominante historische spelers zijnde GDF/SUEZ/Electrabel en SPE/Luminus snel marktaandeel terugwinnen in 2009.  Op zich blijft het positief dat zowel gezinnen als bedrijven bewust nadenken over de verduurzaming van hun energie alleen weet ik niet of dat de missie was van de liberalisering en de regulator?  De liberalisering had tot doel om meer/maximale marktwerking te krijgen, de dominantie van de historische spelers te verminderen en de prijsdruk hoog te houden zodat de klanten de scherpste prijs krijgen.  Dat de regulatoren van ons land niet de macht hebben om de markt te reguleren is reeds voldoende in de media naar voor gekomen alleen zou het toch goed zijn als alle regulatoren samen hiervoor de spreekwoordelijke barricade opgaan.  Zeker op een moment dat Europa België nog eens veroordeeld heeft voor het niet omzetten van Europese regelgeving i.v.m. de vrijmaking van de energiemarkt.   Men zou geen genoegen moeten nemen met deze situatie en eisen van de politiek dat zij de middelen krijgen die ze verdienen. 
Een ander opvallend feit is toch wel dat de ontwikkeling van groene stroom projecten achterloopt op de objectieven die men voor 2020 heeft vooropgesteld.  Het bericht deze week dat de dominante marktpartij GDF/Suez/Electrabel samen met Ackermans en Van Haren(AVH) gaat investeren in groene stroom is zeker nodig maar als men dan leest dat men van plan is om een stokoude kolencentrale om te bouwen tot biomassa installatie dan frons ik mijn wenkbrauwen.  Deze historische fossielen(de huidige kolencentrales) ombouwen zorgt niet voor een duurzamere samenleving en zeker niet tot efficiënte groene stroom productie.  Op zich heb ik niks tegen grootschalige biomassa installaties maar dan wel als ze nieuw zijn en vooral moet men ervoor zorgen dat deze bestaande sites(zes in totaal) beschikbaar worden voor nieuwe projecten en andere marktpartijen dan de twee historische.  De politiek begrijpt zeer goed dat het aantal goede sites om nieuwe centrales te bouwen in België heel schaars zijn en dat dit een enorme hinderpaal is voor nieuwe investeringen.  Ook dient men te begrijpen dat voor andere groene stroomproducenten deze “luxe” van het hergebruik van oude centrales niet bestaat en zij dus de volle investering moeten dragen voor nieuwe centrales en niet de goedkopere ombouw van bestaande sites, hierdoor werkt men dus ook direct de huidige monopolie nog meer in de hand.

Zolang er geen definitieve afspraken zijn gemaakt tussen beide partijen kunnen we de schade voor België nog niet opnemen.  Ik gebruik het woord schade omdat ik tot op vandaag nog geen enkele maatregel zie die de marktwerking gaat stimuleren en investeringen in nieuwe productie gaat aanmoedigen.  Het oude spel van slaan en zalven wordt goed begrepen door dominante marktpartijen zoals Suez.   Verwarring zaaien bij de partij waar je mee onderhandeld om dan op zijn zwakste moment toe te slaan.  De uitspraak vandaag van één van de bestuurders van Suez dat ze plots bereid zijn om de betwiste bijdrage voor dit jaar te betalen mits ze hierom gevraagd worden is tragikomisch te noemen.  Van “zero” Euro in één week terug naar 500 miljoen Euro.  Een bewijs dat zelfs dit bedrag een peulschil blijkt te zijn als je er zo licht mee omspringt.  Belangrijker leek me nog het bericht dat de klanten in de toekomst kunnen rekenen op scherpe prijzen, er werd zelfs melding gemaakt dat men prijzen gaat aanbieden onder de marktprijs.  Dit gebeurd trouwens vandaag ook al aan enkele grootverbruikers als ze dreigen weg te gaan of zelf te gaan investeren in productie.  Wat mij ook opvalt in de toch wel turbulente bewegingen in de energievraagstukken dat we niks horen van onze regulatoren!  Eigenlijk zouden zij vooral aan het woord moeten zijn en eigenlijk de opdracht krijgen van de regering om de zaak uit te onderhandelen.  Zeker omdat zij toch over veel meer kennis beschikken dan de politiek(wat logisch is daar dit hun sector is).  Het is zelfs opvallend dat bijvoorbeeld de Creg zelfs niet in het controlecomité zit dat in de toekomst de marktwerking en marktprijzen in de gaten gaat houden + het vaststellen van de toekomstige vergoedingen die Suez moet betalen voor het langer openhouden van de oudste drie kerncentrales(de bedragen na 2014).  De arm van onze Franse vrienden is lang als ze alle regulatoren buitenspel kan zetten op het moment dat we met één van de belangrijkste dossiers bezig zijn.  Het zalven zal nog enkele dagen doorgaan en men zal er voor zorgen dat de regering deze week iets op papier heeft zodat ze in het parlement geen tweede keer een slecht figuur slaan.  Door deze tactiek zal de regering zelfs nog dankbaar zijn en denken dat men een goede zaak heeft gedaan.  Dit neemt echter niet weg dat men door het langer openhouden van de kerncentrales ook zou moeten denken aan tegenmaatregelen om de marktwerking te stimuleren en de investeringen door nieuwe spelers op gang houdt.