Deze week hebben we allemaal kunnen horen/zien dat het eerste offshore windmolenmark financiële problemen heeft om verder te kunnen groeien.  De kostprijs voor de eerste zes molens was meer dan 150 miljoen Euro en voor de overige dertig is er nog iets meer dan 500 miljoen Euro nodig.  De maatschappelijke kost voor deze prestigieuze projecten mag er zijn.  De subsidiestromen zijn noodzakelijk om dit te kunnen uitvoeren maar ik denk dat het wijs zou zijn om dit te zien als een project in ontwikkeling(R&D) alvorens we nog meer van deze parken gaan bouwen.  Anders dan wat de projectmanager van dit project zegt is de kost voor de burger hoog en een veelvoud van 10€ per burger(er wordt veel met cijfers gegooid in een soort marketing manier om de echte kost te verbergen).  Positief is wel dat ons land zijn nek uitsteekt(innovatie) en we binnen tien jaar zullen weten of deze methode van ver in zee bouwen maatschappelijk/technisch/economisch verantwoord is.  De concessies die nu in snel tempo worden weggegeven zijn volgens mij een slecht idee, één gezien voorgaande zijn ze vandaag niet te financieren(door de bankproblemen o.a.), ten tweede dient men eerst de ervaring af te wachten met het eerste park, ten derde zijn de partijen die meedoen om deze concessies te bekomen niet allemaal in staat om ze te financieren(lees jonge en kleine bedrijven die alleen meedoen en daarna hopen een deel of heel het project met winst verder te verkopen) en ten vierde omdat de procedure zelf rammelt aan alle kanten.  Hopelijk zal de CREG kijken naar de individuele bedrijven die meedoen en deze doorlichten om te kijken of ze wel kredietwaardig genoeg zijn en de kennis in huis hebben voor dit soort gigantische projecten.  Het idee van C-power om dan maar geld te krijgen uit het Synatom fonds is lachwekkend en ook een heel slecht idee.  Dat de staat het project moet helpen kan nog van belang zijn voor de industrie in het kader van ervaring opdoen maar dan zou men een apart fonds moeten oprichten voor nieuwe investeringen in ons productiepark.  Alle nieuwe productieprojecten(grootschalig) hebben vandaag ondersteuning nodig daar de banken geen (volledige)oplossing kunnen bieden.  Het lijkt me een beter idee om met de winsten uit onze kernenergie centrales dit fonds te voeden(met een eventuele vergoeding van de eigenaar van deze centrales wanneer ze langer open zouden blijven, lees licentie kost), zo investeren we in nieuwe productie(grijs of groen) met geld betaald door de burger in het verleden.

Deze week had ik een aantal interessante gesprekken met leidinggevende mensen in de binnen- en buitenlandse energiesector. Ook onze sector is niet helemaal ongevoelig voor de huidige kredietcrisis en dit vooral voor grootschalige nieuwe productie. Geld lenen op lange termijn wordt wellicht toch iets duurder ook al zakt de intrestvoet op korte termijn. De fundamentele uitdagingen voor onze sector blijven wel dezelfde, voor België(ook voor Nederland) geldt dat we meer en nieuwe elektriciteitsproductie moeten bouwen en het is duidelijk dat alleen gascentrales en grote windmolenparken niet voldoende zullen zijn. We hebben in de Benelux ook “baseload” centrales nodig(lees centrales die geschikt zijn om constant stroom te leveren tegen de meest competitieve prijs) en juist deze blijven achter. Hiervoor zal de politiek in de Benelux eerder vroeg dan laat een beslissing moeten nemen, de Nederlandse regering heeft al gezegd dat ze deze termijn geen beslissing meer nemen betreffende nieuwe kerncentrales(en zogenaamde “clean coal” centrales) maar dat is niet meer dan rookgordijnen trekken. Iedereen weet dat deze er zullen komen daar we jammer genoeg (nog) geen betere alternatieven zijn, de bouw van gascentrales is vooral geschikt om piekstromen op te vangen, bijvoorbeeld wanneer er geen wind is kunnen gascentrales relatief snel worden ingezet maar deze stroom is wel zeer duur en dient eigenlijk gesubsidieerd te worden. Eigenlijk zouden toekomstige uitbaters van grootschalige windmolenparken in zee ook moeten verplicht worden om te investeren in reservecapaciteit waardoor ze toch stroom op het netwerk kunnen zetten als er geen wind is.  Met de huidige tekorten die we al hebben op het vlak van elektriciteitsproductie gaan we steeds sneller naar een zogenaamde “black out”. Op zich zal een eventuele totale duisternis(voor een korte tijd) direct tot gevolg hebben dat de politiek dit snel zal willen oplossen, kijk maar naar de huidige bankproblemen en de snelle aanpak door de verschillende staten. De reactie deze week van de directeur van SPE was een beetje doorzichtig daar hij zei dat de regering nieuwe investeringen in gevaar aan het brengen is door hun beslissing om de afgeschreven kerncentrales te belasten.  Daar SPE deze mee moet betalen is het toch wel wat goedkoop om dan dit als argument te gaan gebruiken en vooral niet correct. Het bouwen van een grote gascentrale hangt af van andere belangrijkere factoren zoals marktbehoeften, geschikte locatie vinden, bevoorrading, eigen behoeften en gascentrales zijn relatief goedkoop om te bouwen. Of gas nog een goede bron is om massaal te gebruiken voor elektriciteitscentrales is voor mij alles behalve zeker. Gas is een schaars goed geworden, één we hebben het niet in België, in Holland zijn de gasvoorraden binnen vijftien à twintig jaar ook op, de geschatte voorraden in de wereld zouden nog goed zijn voor veertig jaar en gas heeft een hogere kostprijs om elektriciteit te produceren.  De regering kan trouwens het best de gelden uit de afgeschreven kerncentrales maximaliseren en een deel ervan terug stoppen in de sector zodat er voldoende nieuwe productie wordt gebouwd.

Deze regering heeft besloten om zijn begroting in evenwicht te brengen met een afroming van de winsten op onze afgeschreven kernenergie productie.  Een op zich begrijpelijke reactie en een beetje in samenhang met de vroeger besproken mottenballentaks van Bart Martens. Ook toen heb ik gezegd dat deze maatregel te kort door de bocht is daar hij niks doet voor een betere marktwerking en lagere tarieven.  Dat de eigenaar, oud monopolist en huidig dominante marktpartij Suez/GDF hier op zal reageren staat vast, als privé bedrijf gaan ze niks gratis willen weggeven en daar heb ik juridisch wel begrip voor.  In het verleden zijn vorige regeringen akkoord gegaan met het afschrijven van de centrales in 20 jaar in plaats van 40 jaar en dit ten koste van zijn burgers die dus de eerste 20 jaar teveel voor hun elektriciteit hebben betaald. Men zal moeten gaan naar een totale oplossing van ons productiepark en de toekomstige mix van productie. Naast gas, kolen en duurzame vormen van productie zal kernenergie een deel uitmaken van onze productie en zal men volgend jaar na de verkiezingen duidelijkheid moeten geven zodat de energiemarkt weet waar zij moet in investeren en kan men wellicht ook de staatskas vullen met het eventueel langer openblijven van de kerncentrales. Indien deze 20 jaar langer zouden openblijven dan zou de staat hier 20 tot 40 miljard € opbrengsten kunnen uithalen.

Dat minister Magnette werd teruggefloten door zijn collega ministers inzake een prijsblokkering voor de elektriciteitsprijs is op zich een goede zaak gezien de argumenten die ik in mijn vorig artikel heb aangehaald.  De aanval van de dominante marktpartij is dat veel minder, de zogenaamde koersduik van hun aandeel was volgens hun volledig de schuld van de minister.  Zonder dit in twijfel te trekken geloof ik dat men hier een loopje neemt met de waarheid of in ieder geval de praktijk.  Dat een maximum prijs zou betekenen dat de winst onder druk zou te komen staan is gewoon niet waar.  Dit hangt af van onder andere externe factoren zoals de grondstoffenprijzen.  Als men kijkt naar de balansen van Spaanse bedrijven als Iberderola, Endasa of het Franse staatsbedrijf EDF dan kan men toch moeilijk zeggen dat zij het moeilijk hebben in een markt waar al lang met plafonds gewerkt wordt.  Het tegendeel is waar, de winsten van bijvoorbeeld EDF zijn zeer hoog mede dankzij hun groot aandeel in kernenergie productie.  Meer zelfs de Spaanse energiebedrijven met hun waterkracht, gas, kolen en kerncentrales boeken zeer grote winsten.  Ook al kan het zo zijn dat de markten zenuwachtig reageren op een dergelijke mededeling heeft dit op hun winsten in tweede instantie eerder een positief effect.  Voor de concurrentie zijn geplafonneerde tarieven gelijk aan een doodsteek of vertrek uit een land.

Deze week is het spookidee weer opgedoken van de prijsblokkering van de elektriciteitsprijs.  Op zich vanuit de overheid een lovenswaardig theoretisch idee om de consument te beschermen tegen de forse prijsstijgingen van de laatste tijd.  Dat deze voor elektriciteit voor meer dan de helft onterecht is dat weten wel al(lees de elektriciteitsprijs(groothandel) wordt gebaseerd op het duurste deel van de productie zijnde de gascentrales, ten dele heeft de koppeling van de Frans, Belgisch en Nederlandse elektriciteitsbeurs dit ook in de hand gewerkt)
Zover de theorie en het opnieuw opduiken van de wens om de prijs te plafonneren(zogenaamde “cap pricing”), de praktijk leert echter dat dit vooral in het belang is van de dominante marktpartijen en dat dit de marktwerking voor nieuwe spelers ook enorm verstoort.  Sinds de Irak oorlog in 2003 weten de nieuwe spelers in Spanje en Frankrijk wat dat is, leven met “capped” prijzen.  Voor deze landen wilt dit zeggen dat de consument nu een lagere prijs betaald voor zijn elektriciteit dan de aankoopprijs op de beurs(lees groothandel).  De nieuwe spelers zijn zogoed als op sterven na dood.  In Frankrijk heeft de zowat enige nationale nieuwkomer Poweo alleen kunnen overleven door ingrijpen van de staat die hun als een soort goodwill eigen productie(deels virtueel) en/of korting op de groothandelsprijs heeft gegeven. 
Een tweede reden waarom het kunstmatig laag houden van de prijs slecht is dat dit onzekerheid geeft naar de toekomst toe, voor nieuwe investeringen heb je een bepaald prijsniveau nodig dat natuurlijk boven de kostprijs moet leggen.  Investeringen in nieuwe productie(lees ook efficiëntere methoden) worden hierdoor uitgesteld en dus zorgt deze maatregel ter bescherming van de consument in een verdere veroudering van een al oud productiepark.  Deze maatregel zorgt dus voor een grotere vervuiling en dus een verdere achterstand op de Kyoto doelstellingen.
In een vrije markt kan men voor de consumenten geen aparte prijs geven terwijl onze bedrijven meer moeten betalen.  Het nationaliseren van het leveren van stroom aan het consumentensegment is de enige andere optie, tegenwoordig trouwens het mirakelwoord wordt blijkbaar.  Daar dit voor onze sector onwaarschijnlijk is kan men dus veel beter meer concurrentie introduceren als beste garantie voor een scherpe prijs.
Als laatste bedenking zou ik de beleidsmakers zich ook bewust willen laten worden dat men in onze sector slechts processen kan laten verbeteren door het ganse systeem aan te pakken en niet één stuk eruit te nemen, ieder deel van de keten(of dit nu netwerk, metering, productie, groothandel, levering, gas, e.d.) heeft invloed op elkaar en zal men er steeds zorgvuldig naar moeten kijken wat de impact kan zijn van een maatregel op de hele energiewaardeketen.

In zijn zoektocht naar geld heeft de Belgische regering de knop doorgehakt en alvast 250 miljoen € kerntaks in de begroting opgenomen.  Op het eerste zicht een terechte maatregel daar u en ik de kerncentrales eigenlijk betaald heb of lees beter teveel betaald hebben(deze zijn versneld afgeschreven op een moment dat er nog een monopolie was, trouwens met goedkeuring van de toenmalige regering(en)).
Toch denk ik dat deze maatregel nefast zal werken voor de verdere ontplooiing van marktwerking en nieuwe investeringen.  De voormalige monopolist en huidig dominante marktpartij(en) Suez-GDF(en SPE) stelt zich terecht defensief op daar zij nu geviseerd worden zonder dat hier een beleid achter zit.  Simpele vraag, waar wilt men naar toe met energie(en kernenergie) in België?  Dat een partij zoals Suez-GDF te dominant is, en dat dit niet goed is voor België weet iedereen stilaan wel maar dat wilt niet zeggen dat zij niet belangrijk kunnen blijven als investeerder in ons land. Dat hun marktaandeel niet meer dan 35% zou mogen bedragen binnen tien tot vijftien jaar is ook duidelijk maar ook zij hebben behoefte en recht op duidelijkheid wat betreft de mogelijkheden voor hen als bedrijf in België. Dat er zwaar moet geïnvesteerd worden in nieuwe productie weet iedereen wel, zowat gans ons productiepark moet vervangen worden en dit gaat tussen de 30 à 50 miljard Euro kosten(hangt af van technologie keuze en snelheid, bedrag dat rekening houdt met investeringen tussen nu en 2040). Erger vind ik eigenlijk nog dat er studies beschikbaar zijn die aantonen dat de kerncentrales goed zijn voor minstens 30 miljard winst over een periode van 15 jaar(als de regering bv zou beslissen om de kerncentrales 15 jaar langer open te houden) en dat deze hefboom dus ideaal zou zijn om het nodige geld te hebben om deze investeringen dus te kunnen doen en België weer op het voorplan te brengen qua energievoorziening!

Deze week kwamen Publigas en Suez tot een akkoord over de verdere verdeling van de Belgische gasmarkt.  Ondanks de victorie gebaren van de voorzitter van Publigas was er weinig verrassend nieuws te rapen.  De uitslag is zoals verwacht, Fluxys netwerk komt grotendeels in handen van Publigas, wat trouwens de wens was van de regering en Europa.  De uitslag van dit gegeven stond dus min of meer op voorhand vast.  De grote slag ging over wie de controle zou krijgen over de opslagcapaciteit of beter gezegd de terminals, wie opslag controleert bepaald zijn eigen lot(of lees beter gezegd stabiele marges).  Hier heeft Suez zijn slag thuisgehaald, de garantie dat zij 60% van de aandelen verwerven in de vennootschap waar deze activiteiten worden onder gebracht betekend eigenlijk totale controle.  Zowel juridisch als economisch heeft Suez de absolute macht verworven en is er geen enkel obstakel.  Wilt dit zeggen dat er geen positief nieuws te rapen valt bij dit alles, ja en nee.  De prijzen voor het gebruik van het netwerk zullen niet dalen, de kans dat ze gaan stijgen is eerder het geval daar er nog nieuwe investeringen nodig zijn, om bijvoorbeeld alle gezinnen aan te sluiten of grenscapaciteit(uitbreiding).
Wat ook belangrijk is dat we beseffen dat een bedrijf door mensen wordt gebouwd en hier wringt wellicht nog een schoentje.  Men zal zorgvuldig de organizatie moeten screenen om ervoor te zorgen dat de neutraliteit zeker is.  Als men alleen al naar het management kijkt van deze bedrijven dan ziet men dat Suez zijn zonen(en dochters) heeft uitgestuurd.  Zonder de capaciteiten van deze mensen in vraag te stellen zal men toch extra zekerheden moeten vragen zodat de beroemde “Chinese walls” gewaarborgd zijn.  Dit lijkt ver gezocht maar ik heb zelf ook ondervonden in andere landen en sectoren dat voormalige monopolisten er altijd in slagen om hun mensen op zogenaamde neutrale posten te zetten, hierdoor hou je een indirecte invloedsfeer en dreigt er mogelijks belangenvermenging.  Publigas als toekomstig meerderheidshouder van Fluxys zal hopelijk de tijd nemen om een dergelijke screening uit te voeren.
Buiten dit denk ik dat België een draaischijf kan blijven voor gas in Noord West Europa op voorwaarde dat er nog meer in opslag wordt geïnvesteerd.  Ook in Rotterdam zit men bijvoorbeeld niet stil en zal de regering ook waakzaam dienen te blijven dat Suez blijft investeren in nieuwe opslag in België.

Deze week heb ik samen met een aantal collega’s en consultants samen gezeten in verband met een grote studie waar wij aan werken die begin september klaar dient te zijn.  Eén van de kostprijsbepalingen is de toekomstige kostprijs van CO2 per ton.  Eén van de vragen die in mij opkwam was hoeveel ruimte een ton CO2 inneemt.  Er wordt aan gerekend.  Wat vooral opvalt is de verwachting dat de kostprijs van CO2 in de toekomst wel eens bepalend zou kunnen worden voor de productiekeuze en uiteindelijk ook de prijs van een KWh voor een klant.  De verwachtingen zijn dat we relatief snel naar 60€ per ton zullen gaan met een mogelijkheid om naar 80€ door te groeien.  Daar de meeste rapporten nog uitgaan van een gemiddelde prijs van 30€ is er nog veel werk aan de winkel om de uitstoot te verminderen.  Eén van de mogelijke voordelen zou kunnen zijn dat opslag van CO2 rendabel kan worden met prijzen boven de 60€ per ton. 
Volgende week ga ik naar het land dat recent het meeste uitstoot aan het veroorzaken is, namelijk China.  Zal tijdens mijn bezoek daar naast het sportieve gebeuren ook even de tijd nemen om fabrieken te bezoeken en mogelijks een bezoek brengen aan het ministerie van energie daar.  Het feit dat de laatste twee jaar China om de drie dagen een nieuwe kolencentrale in gebruik heeft genomen is zeker iets wat ik moeilijk kan geloven en wil ik zelf wel eens zien.

Nog maar net terug van vakantie las ik vandaag in de media dat de nieuwe energiebedrijven goede resultaten kunnen tonen in een markt die nog steeds gedomineerd wordt door één partij.  Wat mij opviel was dat men wel heel kort door de bocht ging door bijvoorbeeld energieleveranciers te vergelijken met bedrijven die investeren in kleinschalige groene stroom productie.  Vermits de liberalisering er voor heeft gezorgd dat de energieketen is opgedeeld is de vergelijking tussen de verschillende bedrijven jammer genoeg niet meer relevant.
Productie, handel, opslag, netwerk(en metering) en levering zijn totaal verschillende markten met verschillende wet- en regelgeving.  Daar ikzelf al heb gewerkt voor Essent en nu ook NPG energy mee ben aan het uitbouwen met Jacques Adam heb ik aan den lijve ondervonden hoe groot de impact van regelgeving kan zijn op de winstgevendheid van een activiteit.  De verplichtingen(openbare) die sommige regio’s aan de leveranciers worden opgelegd zorgen voor een hoge kost.  De meeste bedrijven die worden opgesomd investeren dus in kleinschalige groene stroom productie en deze heeft vandaag veel subsidie nodig om hun bedrijf te kunnen uitbreiden. Voor windenergie is de subsidie per opgewekte MWh hoger dan wat je krijgt voor de stroom zelf.  Wilt dit dan zeggen dat groene stroom een onrendabele manier van stroom is, volgens mij niet.  Energie is gewoon veel te goedkoop vandaag, onze economie heeft vandaag goedkope energie nodig om zijn motor aan de gang te houden, zonder goedkope energie stokt ons model van minstens 2% groei per jaar.  Persoonlijk denk ik dat energie duur genoeg moet worden zodat er zuinig mee wordt omgesprongen, hoeveel is dit dan?  Wellicht is een goede prijs voor elektriciteit een prijs waar groene stroom productie geen subsidie meer nodig heeft. Als men groene stroom productie echt grootschalig wilt gaan inzetten(de 20% tegen 2020 is echt al heel ambitieus) dan zal energie drie tot vijf keer duurder moeten worden per geproduceerde MWh en uiteindelijk dus ook de prijs die de klant ervoor gaat betalen. De weinige energiebedrijven die zich breed(vanaf het begin en ook naar de consumenten markt) in de markt hebben begeven zoals Nuon en Essent hebben tot nu toe al zwaar geïnvesteerd en hebben hun nek hiervoor uitgestoken.
Hopelijk kunnen de politici deze berichtgeving in de juiste context plaatsen want dat de liberalisering nog veel ondersteuning nodig heeft.

This week it became clear that Centrica used its right(they owned together with Gaz de France 51% of SPE of which the shares were parked in a holding company) to buy all shares of Gaz de France(25,5%) in SPE and as such they have become the majority shareholder.  With  51% they can propose a change in strategy for example or a change in management.  In the short run there are not that many options to change strategy as the energy market in Belgium is locked tight.  The large shifts for this year have happened, meaning the sell of Distrigas to ENI and the sell of Gaz de France’s shares in SPE.  The battle for the majority in the LNG terminal is still going on between the municipalities (Publigas) and Suez.  Somebody of the press asked me this week what the interest was behind wanting to have the majority in the LNG terminal, it is flexibility or simply said money.  Having storage of gas gives you for example the opportunity to use your reserves when gas prices go up.  As the need for gas is increasing for the next decades it is clear that having large storage capacity is a strategic advantage.  On the second question if prices would go down if Publigas would be able to acquire the majority I expressed my doubts as gas prices are set internationally. 
To come back to the first topic about Centrica it also was announced that they are bidding together with EDF on British Energy who owns nuclear plants.  As this is off far more importance for Centrica than having more shares in SPE it is possible that EDF and Centrica understand each other’s needs very good and as such have not started a big battle over the shares of SPE(remember that EDF had launched a bid on the shares of Gaz de France) As Centrica also has a retail position in the Netherlands it seems that they have decided to stay for now.  If SPE has not become weaker now that Gaz de France is not longer there as in house gas supplier (buying power) will become visible as soon as we get the financials in the years to come.  As SPE mostly runs its production plants on gas it needs stability on its wholesale price, not simple when the boss of Gazprom says earlier this month that gasprices are likely to increase with another 40% before the end of the year.