Deze week werd er in de Standaard melding gemaakt van een verlies aan terrein door Electrabel. Dit op zich goede nieuws vergt echter wel enige nuancering. Ten eerste is het volume en dus niet alleen het aantal klanten dat wisselt van belang. Ook dient men de klanten die van Electrabel naar Luminus veranderen er uit te nemen daar Luminus net zoals Electrabel een historische speler is en nota bene ook dezelfde referentie aandeelhouder hebben(lees de Franse overheid is zowel de grootste aandeelhouder in EDF(de moedermaatschappij van SPE/Luminus) als van SUEZ/GDF(de moedermaatschappij van Electrabel n.v.). Dan wordt het beeld al wat bescheidener want bij de gezinnen heeft bijvoorbeeld Lampiris een halve percent van de klanten naar zich toe kunnen halen voor elektriciteit en 1.5% voor gas. Als men goed ziet dan zijn er dus drie keer zoveel klanten voor gas naar Lampiris gegaan dan voor elektriciteit. De reden hiervoor is niet zo moeilijk te raden, namelijk dat de burgers(en bedrijven) de laatste twee jaar hun energiefactuur fors hebben zien stijgen(en ook wat dalen soms). De hevige schommelingen in de facturen van iedereen maakt ze wakker en zenuwachtig. Het was trouwens opvallend dat in heel de berichtmelding niet werd gesproken om de reden(en) voor deze lichte stijging van klanten die van energieleverancier veranderen. Wat ook opvalt is de totale afwezigheid van Essent/RWE in deze tabellen, blijkbaar heeft Essent/RWE Vlaanderen definitief opgegeven en/of België. Ook in Wallonië is Essent één van de weinige die marktaandeel heeft verloren op een moment dat bijvoorbeeld Nuon zelfs marktaandeel kon winnen(marktaandeel in Wallonië van Nuon was wel heel klein in verhouding met dat van Vlaanderen). Het lijkt erop dat Essent wederom een stuk van de koek in Vlaanderen heeft gemist en dat is jammer. Gezien mijn voormalige betrokkenheid bij dit bedrijf als oprichter en baas doet dit pijn. Het cynamische van een markt moet je altijd in de gaten houden en ook het dynamische van je organisatie. De grote uittocht van mensen bij Essent na de overname door RWE zal daar wellicht niet helemaal vreemd aan zijn. Degene die Essent hebben verkocht moeten vandaag constateren dat het helemaal niet nodig was geweest, hiermee bedoel ik de verkoop van deze bedrijven vermits de rechtbank in Den Haag de gedwongen splitsing tussen netwerk eigendom en productie heeft nietig verklaard.(hetzelfde geldt ook voor Nuon trouwens).

Terugkomende op de berichten in de Standaard dient men ook te beseffen dat het verlies aan marktaandeel als leverancier niet erg hoeft te zijn als je de productiemarkt bepaald. De leveranciers dienen hun stroom toch bij je aan te kopen en je hebt de kost niet meer om de klant te bedienen(en het risico). Niettemin is het positief dat de klanten veranderen en het is mijn mening dat de “churn rate”(percentage van klanten dat verandert) hoger zal blijven dan in het verleden daar de energieprijzen zullen blijven stijgen. Hoe hoger de kost van een nutsvoorziening hoe gevoeliger mensen/bedrijven ervoor worden. Dit is ook goed nieuws voor eventueel nieuwe toekomstige producenten en leveranciers daar ze meer geld zullen krijgen voor hun product en de klanten tegelijkertijd sneller bereid zullen zijn om te veranderen. De echte kost van energie mag hoger zijn als men daarvoor iets in de plaats krijgt, bijvoorbeeld meer groene stroom of efficiënter energieverbruik. Zo vindt ik de maatregel van de Duitse regering om een taks te heffen op vliegen een zeer goede maatregel om het begrotingstekort terug te dringen en tegelijkertijd vliegen duurder te maken. Het feit dat deze industrie niet betaald voor zijn vervuiling tot op vandaag is moeilijk te begrijpen gezien de omvang van de vervuiling die zij veroorzaken. Hetzelfde geldt trouwens voor de scheepvaart.

Deze week werd mijn mening gevraagd omtrent de toekomstige(nabije) trends van de energietarieven. Wat mij opviel is dat de vraag niet echt werd gesteld waarom de tarieven gaan stijgen of toch niet voldoende. Dit blijft wijzen op een berusting of gelatenheid wat betreft onze invloed op de tarieven. Mijn eerste reactie is steeds dat niemand een kristallen bol heeft waarin hij kan zien wat een tarief gaat doen maar er zijn natuurlijk wel tendensen. Bijvoorbeeld de verduurzaming van onze energiehuishouding betekent dat je gaat investeren en dat dit dus zal moeten worden terugbetaald. Voor de energie-/elektriciteitsprijs zelf houden wij op lange termijn in onze modellen rekening met een jaarlijkse stijging van drie percent(over een periode van vijftien tot twintig jaar met betrekking tot de groothandelsprijzen terug te vinden op de diverse energiebeurzen). Daarnaast zal er ook geïnvesteerd moeten worden in de gedeeltelijke verduurzaming van ons productiepark wat de opwek van elektriciteit betreft. Grosso modo komt dit voor België neer op een extra 1 miljard euro per jaar gedurende minstens twintig jaar(exclusief opwek via zonne-energie en de subsidie daarvoor). Waar meer onduidelijkheid over bestaat is wat gaat de extra kost worden om het netwerk aan te passen en te groeien naar een zogenaamd “smart grid” daar duurzame productie veel lokaler gebeurd. Nu hebben ze deze week in Nederland(de NMA, Nederlandse mededingingsautoriteit) de netwerkbedrijven toelating gegeven om hun tarieven de komende drie jaar te laten stijgen met vijf tot zeven percent. Dit komt neer op een drie percent stijging van de globale factuur. De verschillen met België zouden niet zo groot moeten zijn daar beide landen dezelfde grootte hebben en dezelfde bevolkingsdichtheid maar de uitgangspunten kunnen wel verschillen natuurlijk.(lees de netwerken vandaag kunnen verschillen maar in principe is het Belgisch net nog fijnmaziger daar wij meer elektriciteit verbruiken in plaats van Nederland dat meer gas verbruikt. Onze industrie produceert vooral op kernenergie voor zijn elektriciteitsbehoefte waar de Nederlandse dit veel meer met gas doet. Wat ook interessant is om te zien, is hoeveel groene stroom er vorig jaar in Nederland werd geproduceerd. Voor 2009 kwam dit uit op 8.9 percent van de totale stroomopwekking(in 2008 was dit nog maar 7.5%). De toename is vooral te danken aan biomassa-installaties/opwek en hier wringt het schoentje in Vlaanderen bijvoorbeeld. Vandaag is de grootste opwekker van groene stroom in Vlaanderen zonne-energie en dat is geen basis om naar een stabiele stroom van duurzame energie te groeien. De minder dan 900 vollast uren per jaar van een zonnepaneleninstallatie kan nooit op tegen de meer dan 8000uren van biomassa bijvoorbeeld(er zijn 8760 uur in een jaar) en biomassa kan ook gestuurd worden. Men moet naar een goede mix streven en biomassa zou de grootste opwekker moeten zijn voor wind en dan zon om zo een gebalanceerd portfolio te hebben dat betrouwbare energie kan leveren wanneer u het nodig heeft.(en dus niet alleen wanneer de zon schijnt of wanneer er wind is)
In totaal wordt er zo’n 10 TWh aan groene stroom opgewekt in Nederland(op een totaal van 105 TWh) en moet men tegen 2020 toch nog minstens verdubbelen.

De moeilijke groei van biomassaprojecten in België is voor een deel te danken aan de schaarse middelen qua beschikbare grond en de juiste brandstoffen maar dat is maar een deel van het probleem. Zelf bijvoorbeeld hadden wij een bouwaanvraag ingediend voor een locatie bij een boerderij in Oost-Vlaanderen voor een biomassa en deze is door de provincie geweigerd geworden op basis van lokaal protest van de bevolking(het bekende Nimbya syndroom) en men heeft ons zelf voorgesteld om toch vooral in een industriepark te gaan zoeken. Toch een eigenaardige tendens als je dit vergelijkt met landen als Denemarken, Duitsland of Nederland. Een andere biomassaproject dat wij gaan bouwen met de hulp van lokale ontwikkelaars is in Tongeren en ook op een industrieterrein. Hier heeft de lokale overheid(lees de stad) wel positief meegewerkt en ze willen zelfs dat het industriepark op termijn volledig op groene stroom kan werken. Wat een verschil tussen dezelfde lokale overheden!

Een andere oorzaak ligt nog in de relatieve onbekendheid van deze manier van opwek bij de financiële markt in combinatie met een verleden van projecten die niet optimaal waren voorbereid. De overheid dient naast de bestaande subsidies nog een extra ondersteuning te geven die niet zozeer direct meer geld moet opbrengen maar bijvoorbeeld wel blijk zou geven van een voorkeur. Bijvoorbeeld voorrang geven(wat nu ook gebeurd voor bijvoorbeeld de ecologiepremies in Vlaanderen) voor biomassaprojecten(vergunningen en dergelijke), de banken extra waarborg geven gedurende de eerste vijf tot acht jaar(door bijvoorbeeld voor 15 tot 20% van de lening garant te staan zodat het bedrijfsrisico voor biomassaprojecten naar het niveau kan van windmolenparken), etc…

Zonder mezelf nu direct een groene jongen te noemen, was het nieuws dat de rechtbank in Brussel deze week Greenpeace vrijsprak goed nieuws. De rechtzaak die door de oude dame was aangespannen(lees Suez/GDF/Electrabel) tegen Greenpeace België had op zich begrijpelijke gronden vanuit hun standpunt daar het nooit leuk is in slecht(maar wel met een grond van waarheid) daglicht gesteld te worden. Hier ging het echter eerder over ego dan inhoud had ik de indruk, daar Greenpeace met een ludieke actie steenkolen in de ingang/receptie van de hoofdzetel had gebracht als protest tegen de bestaande kolencentrales en het mogelijk langer open houden ervan. (de klacht ging over recht van meningsuiting en betogen en dit ook op privéterrein)

Of David McTaggart er vanuit zijn graf vrolijk van zou worden is te betwijfelen daar dit soort rechtzaken volledig irrelevant zijn om naar een duurzamere samenleving te gaan. Dat een dergelijk groot bedrijf zich laat verleiden tot zo’n idiote beslissingen om rechtzaken te beginnen over enkele kolen in de receptie zegt gewoon alles. Hiermee bedoel ik dat als dit de grootste rechtzaken zijn die ze moeten voeren dan hebben ze hun scheepjes goed op het droge. Dat hun dominante positie in België volledig aanvaard wordt door het politieke establishment is een feit (vooral door het gebrek aan het zien van oplossingen om naar een betere marktwerking te gaan) en vanuit hun eerder bescheiden organisatie in België bereikt Greenpeace meer dan alle politici samen.
De autobiografie van David McTaggart is trouwens wel een aanrader daar hij een beter licht geeft over hoe en door welk toeval Greenpeace verder gegroeid is en het ook evengoed allang niet meer had kunnen bestaan. Samen met het WWF heeft Greenpeace ons bewust gemaakt van ons collectief falen om onze welvaart hand in hand te laten gaan met moeder natuur. Deze week stond bijvoorbeeld in de Nederlandse Volkskrant en NRC dat de wereld sinds deze week in het rood is gegaan. Hiermee bedoel ik dat onze impact op alle grondstoffen en het vermogen van de aarde om dit jaarlijks aan te maken deze week op is. Dankzij de ontwikkelingslanden trouwens is het nog maar deze week. Voor de Benelux bijvoorbeeld hebben we eind maart/begin april onze jaarlijkse quota opgebruikt. Als we dan even stilstaan bij het feit dat ook alle Chinezen/Indiërs/Brazilianen op weg zijn naar hetzelfde streven naar welvaart dan hebben we één dezer dagen nog even twee nieuwe planeten nodig. Nu zijn dit soort weetjes wellicht te gratuit zonder ook mee te werken aan oplossingen maar het begint toch bij weten.

Nu heb ik zelf voor mijn eigen huis het EPC laten opmaken en het kwam er goed uit, dit ondanks de ouderdom van het huis zijnde bouwjaar 1895-1902. De belangrijkste redenen hiervoor zijn dakisolatie, HR++ ramen en HR+ketels. Naar het elektrisch gedeelte wordt trouwens niet gekeken bij een EPC wat ik toch een beetje eigenaardig vond(spaarlampen overal).

Daarnaast krijg je dan nog een certificaat/keuring van je elektrische installatie zodat je ook daar weet of er iets moet vervangen worden of beter kan. Dat dit alleen verplicht is als je een huis gaat verkopen is wellicht niet genoeg, iedere eigenaar van een huis dient dit eigenlijk te laten doen en bij gebreken binnen een bepaalde termijn dit te laten oplossen. Dit bespaard trouwens een hoop geld op termijn van de eigenaren en draagt direct bij tot een lager verbruik en dus minder CO2 uitstoot.(en dus lagere energiefacturen)

Het nieuws van de week was toch wel dat SUEZ/GDF met succes een belangrijke overname hebben afgerond(International Power uit Engeland). Deze overname die al enige tijd te verwachten was is vanuit Suez/GDF een goede zet met weinig overlap op internationaal niveau. De internationale activiteiten verdubbelen zowat in omvang en op mondiaal vlak worden ze zowat de grootste producent. Voor de aandeelhouders is dit op termijn goed nieuws daar zo de risico’s over zowat alle continenten gespreid worden en er opnieuw meer groeipotentieel is. Dat het belang van de Belgische activiteiten hierdoor meer zal afnemen is een logisch gevolg maar hier over klagen is unfair. Onze energiehuishouding zijn we al lang geleden kwijt geraakt(vanaf 1989, dan in 1999 en de totale overname van Electrabel in 2005) en is dit dus een detail. Echter vanuit Europa zou men ook hier moeten ingrijpen en eisen dat de dominante positie die de groep nog altijd houdt in de Benelux verder wordt afgebouwd om zo hun verdere verspreiding over de continenten en binnen Europa toe te laten. De spreekwoordelijke “cash cow” was en is tot een bepaalde hoogte nog steeds de Benelux en dan vooral België waar men zowel in het recente verleden(door de verkoop van Tractebel aan Electrabel voor vele miljarden en zo de cash uit Electrabel naar Parijs heeft gesluist, een naar mijn mening volkomen begrijpelijke actie om zo meer middelen in Parijs te krijgen en je dochter met meer schuld te beladen, is uiteindelijk als aandeelhouder je recht) als vandaag de dag nog steeds een belangrijk deel van zijn winst haalt(onder andere door de grote winsten op de afgeschreven centrales). Neem aan dat deze overname door Europa getoetst zal moeten worden en het zou dus onbegrijpelijk zijn dat er geen eisen aan verbonden worden. Verder blijft het jammer dat weer een energiebedrijf verloren gaat en de concentratie hierdoor weer toeneemt. Als triest voorbeeld kan men zelfs het voorbeeld van T-Power nemen waar International Power een aandeel in heeft en één van de weinige nieuwe centrales in België zou ook onder de (tijdelijk) vleugels van Suez/GDF komt die hierdoor zijn machtspositie en vooral het status quo vergroot. Neem aan dat de aandeelhouders van deze centrale op de site van Tessenderlo Chemie wel een voorkooprecht zullen hebben in het geval International Power wordt overgenomen door een andere partij?

Verder was er deze week ook melding van een capaciteitsprobleem in West Vlaanderen op het hoogspanningsnet van Elia. Dit zou zogezegd komen door de offshore windmolenparken en voor een deel is dit ook correct ook al moet gezegd worden dat voor deze een aparte leiding/kabel voorzien wordt die vanuit zee rechtstreeks naar het binnenland wordt getrokken. Denk dat daarnaast er sowieso een probleem was/is in West-Vlaanderen met de capaciteit van het hoogspanningsnet en dat het bouwen van een nieuwe lus/ring in die regio wellicht nodig is gezien de vele nieuwe initiatieven voor kleine duurzame sites. Hierbij enkele van mijn reacties/bedenkingen/voorstellen hierover(dit als extra toelichting daar bijvoorbeeld een radio interview afgelopen donderdagnamiddag op radio 1 uitgezonden, slechts één voorbeeld kan toelichten) :

In hoeverre is Elia tekort geschoten : Denk dat dit niet het geval is daar het op voorhand plannen van netwerken - als je niet weet waar de projecten komen - zeer moeilijk is, wel denk ik dat er meer overleg moet komen tussen overheid, Elia en de duurzame sector op een structurele basis(bij voorbeeld om de drie/zes maanden planning samen doornemen). Verder dient de overheid af te dwingen dat er versneld werk wordt gemaakt van de nieuwe lus richting Zeebrugge maar dan moet ze Elia wel helpen door het verkrijgen van nodige vergunningen erdoor te drukken. Dit kan wellicht het proces een jaar bespoedigen(maar ook niet meer).

- Vrijmaking van de markt als oorzaak? : Denk ik niet daar de Europese doelstellingen voor 2020 zelfs losstaan van de liberalisering en wellicht zit hier wel een deel van het probleem dat er in markten zoals die in België die gedomineerd worden door enkele of één partij er geen” incentive” meer is om versneld in eigen land te investeren(doen ze liever in andere landen daar ze goed weten dat de politiek geen voorstander is om het monopolie nog te vergroten).

Kan dit roet in het eten gooien voor het behalen van de doelstellingen:

- Dit specifieke lokale probleem zal niet het probleem zijn voor het behalen van de doelstellingen maar er zal door de overheid een investeringsplan(samen met de sector zodat er een masterplan komt en een idee of de objectieven wel haalbaar zijn tegen 2020) dienen opgesteld te worden die de doelstellingen kan halen, nu wordt dit teveel aan het toeval overgelaten, hiermee bedoel ik dat de huidige ondersteuningsmaatregelen niet voldoende zijn en nieuwe partijen die projecten ontwikkelen in bijvoorbeeld een windmolenpark of biomassa centrale veel te lang bezig zijn met vergunningen en bouwen alvorens ze echt in de markt actief kunnen worden.
Offshore parken, schiet Elia te kort? Denk ik niet direct wat betreft de offshore parken maar er dient wel een oplossing gegeven te worden aan de vele projecten die wachten op het land.

Enkele mogelijke oplossingen:

- Hiervoor heb ikzelf studies laten uitvoeren en heb deze toegelicht aan alle politieke rangen om nieuwe investeringen te stimuleren, één van de oplossingen kan er uit bestaan dat de overheid tijdelijk ingrijpt in de bestaande productiemarkt en de bestaande producenten dwingt om hun capaciteit aan de overheid te verkopen aan kost + een redelijke marge en de overheid deze dan aanbiedt aan de markt met als extra ondersteuning voor die bedrijven die investeren in nieuwe duurzame centrales dat ze in afwachting van hun eigen centrales al productie krijgen toegewezen(lees de output) zodat ze direct in de markt actief kunnen worden.(wordt ook het Single buyer principe genoemd, vooral bedoeld in markten die zwaar lijden onder monopolie wat voor België zeker het geval is)

- Vlaanderen is bijvoorbeeld al bezig met de oprichting van een nieuw energiebedrijf dat vooral ondersteunend zou kunnen werken naar nieuwe investeringen(is enkele weken geleden over geschreven dat de Vlaamse overheid 200 miljoen Euro overheeft om in nieuwe duurzame zaken te investeren of ter beschikking te stellen als zogenaamde incubatorrol.

- Als overheid dien je een redelijke termijn te kunnen geven aan investeerders om aansluiting en vergunningen te verkrijgen voor kleinschalige duurzame projecten(lees tot 20 MW) van maximum twee jaar. Dit zou met de nodige garanties moeten gegeven worden zodat bij overschrijding van deze termijn de overheid een wachtvergoeding geeft zodat de investeerders zeker hun project kunnen realiseren voordat ze zonder adem komen te zitten. Hierdoor zal de overheid ook het voordeel hebben dat ze veel beter kunnen plannen hoeveel capaciteit er komt(daar ze actief mee helpt om de moeilijke jaren tot de site begint te produceren) en ook zal het aantal projecten dat in ontwikkeling gaat aanzienlijk kunnen stijgen(dit daar de ontwikkelaars meer zekerheid hebben dat hun investeringen gedurende de ontwikkelingsperiode meer kans op slagen hebben daar de overheid betrokken partij wordt). De overheid(regionaal en federaal) dient te begrijpen dat het de bestaande subsidie alleen begint te werken(lees certificaten en stroominkomsten) wanneer de installatie begint te werken of wanneer het zeker is dat het project volledig uitontwikkelt is en de bouw begint(lees ecologiepremie) en dat het zwaartepunt dus teveel in de operationele fase ligt. Hiermee wil ik niet zeggen dat de ontwikkelingsfase niet tot het ondernemersrisico moet blijven behoren maar de overheid dient wel redelijke termijnen te hanteren om een project te ontwikkelen wilt zij echt een goede duurzame mix van nieuwe kleinschalige productie hebben tegen 2020 en daarna.

“Het is de enige manier om het energieverbruik eenvoudig af te remmen. In de prijs zitten ook de dure investeringen om onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af te zwakken en op een ecologisch verantwoorde manier energie op te wekken. In de overgangsfase moeten we er wel rekening mee houden dat onze industrie kan blijven concurreren met China waar ze voor energie veel minder betalen”.
“Energie zou morgen zo’n 150 euro per MWh moeten kosten. In vergelijking met de tarieven van vandaag is dat een verdrievoudiging, maar de kloof is minder groot als de prijzen naast die van 2008 worden gelegd. Het geld mag je niet versluizen als winst naar privébedrijven. Neen, je moet het gebruiken voor de aanleg van slimme netwerken, de bouw van nieuwe centrales, het promoten van energie-efficiëntie en meer. Maar uiteindelijk moeten we ook minder verbruiken. En dat is de gekke paradox, want de overheid wil de economie elk jaar met 2% laten groeien. Dan groeit ook het verbruik. Eigenlijk is het huidige economische model volledig voorbijgestreefd. Duurzame winst mag, maar geen oneindige groei. Pas als we naar een ander economisch model overschakelen, kunnen we het energieverbruik verminderen en de energie verduurzamen.
Verder dienen natuurlijk innovatie en investeringen ervoor te zorgen dat er efficiënter gebruik wordt gemaakt van energie.
Deze week sprak ik met verschillende belangrijke partijen uit de Antwerpse haven die toch wel bezig zijn met het toekomstig vraagstuk van een duurzamere manier van het opwekken van elektriciteit. Voor sommige geldt het aloude optimaliseren van hun bezittingen om zo hun rendement te verhogen en voor anderen gaat het in relatie tot het behalen van de maatschappelijke objectieven. Deze partijen kunnen trouwens samen hun doelstelling bereiken daar ze elkaar versterken op bepaalde ogenblikken. Daar wij in de provincie Antwerpen een tweede biomassa willen gaan bouwen is het vinden van de juiste partner en site zeer actueel, dat dit de algemene objectieven van het havengebied versterkt is mooi meegenomen.
Met een energieprijs van 150€ per MWh kunnen centrales met biomassa operationeel zo goed als zonder subsidie werken en dient alleen de aanvangsinvestering nog ondersteuning te krijgen vanuit de overheid. Hetzelfde geldt trouwens voor windenergie. Dit zou dan wel hand in hand dienen te gaan met het sluiten van de oude centrales zodat men ook de nodige investeringen blijft stimuleren in modernere(en dus schonere) en duurzamere vormen van productie. Deze week ook kennis gemaakt met de website www.apache.be die de moeite waard is qua inhoudt daar hij door journalisten wordt onderhouden.

Vrijdag 16 juli heeft de Vlaamse overheid en meer bepaald minister Lieten medegedeeld dat de vorming van een Vlaams energiebedrijf wordt opgestart met akkoord van de regering. Dit initiatief waar midden vorig jaar al sprake van was dient zeker als een positief signaal gezien te worden. Het zou zowat de eerste keer in België in twintig jaar tijd dat een overheid probeert om de energiemarkt mee vorm te geven. In mijn gesprekken hierover valt wel op dat er gelukkig een realisme is over de mogelijke objectieven en weet men al min of meer wat niet de bedoeling is. Men heeft niet als bedoeling om grootschalige centrales te bouwen, of deze nu gas, kolen of kernenergie produceren. De meesten begrijpen ook wel dat het niet de bedoeling is om zelf leverancier te worden(toch niet rechtstreeks) en zien zich meer als “incubator”. De bescheiden middelen dienen zeker met de nodige focus ter beschikking gesteld te worden want met 200 miljoen ga je geen schokgolven te weg brengen in de grote energiemarkt. Toch kan men veel bereiken als men er ook het juiste beleid rond bouwt en de privésector erbij betrekt. De mogelijke hefboom is niet verwaarloosbaar als men bijvoorbeeld verwacht dat voor iedere euro overheidsgeld er ook één euro privé geld naast komt(lijkt me het minimum). Zo komt men al snel aan 400 miljoen euro en ook hier kan weer een hefboom gebruikt worden door het gebruik van vreemd vermogen(lees lenen) zodat men zelfs tot 2 miljard euro kan verzamelen. Zoals gezegd echter dient men eerst een beleid(lees visie in het geval van een bedrijf) te hebben en een strategie. Ook zou men dan nog duidelijke doelstellingen dienen te formuleren en de rest dient men aan de privésector over te laten. Dit wel overigens met de nodige begeleiding en opvolging. Men dient goed te begrijpen dat er meer geld is dan goede projecten, het is vaak het beleid en de regelgeving die ontbreekt. Neem nu bijvoorbeeld het debat over slimme meters in Nederland, eerst zei de overheid dat het moest en alle netwerkbedrijven gingen van start om dit te realiseren. Plots riep de overheid dat het niet meer moest maar nog wel mocht met als gevolg dat iedereen op de rem ging staan. Gevolg, jaren vertraging in de uitrol van dit belangrijk onderdeel van slimme netwerken en geen economische impact(van meer dan 2 miljard euro de eerste vijf jaar) op een moment dat de economie dergelijke uitrol wel kan gebruiken. Dergelijke voorbeelden zijn er bij ons ook genoeg, de overheid dient te begrijpen dat voor sectoren zoals telecom, chemie en energie die zo kapitaalsintensief zijn men jaren op voorhand wijzigingen dient aan te kondigen anders loopt men het risico dat investeringen volledig stil vallen. Wanneer een verantwoordelijke wordt aangesteld bij het nieuwe Vlaamse energiebedrijf dan zal zij/hij ten eerste met een onderbouwd en overlegd plan dienen te komen dat is uitgewerkt met experten(uit het buitenland aangevuld met enkele binnenlandse, dit vooral om de neutraliteit te verzekeren van het beleid en ook om een goede mix van de ervaringen te krijgen). Daar men het geld maar één keer kan uitgeven zal men hier de nodige tijd voor moeten nemen(twee tot drie maanden) alvorens echt van start te gaan(inclusief voorstellen tot nieuwe wet- en regelgeving die het beleid dienen te ondersteunen). Zelf zal ik ook met plezier blijven meedenken met de beleidsmakers hierover daar dergelijke initiatieven kunnen leiden tot een betere liberalisering en meer investeringen.

Met deze titel werd vandaag melding gemaakt dat de Commissie niet blij is met het ontwerp akkoord dat de vorige regering had afgesloten met Suez/GDF om de oudste drie kerncentrales langer open te houden (en de actuele winsten extra te belasten). Of de commissie echt de zaak zo scherp bekijkt weet ik nog niet maar ze nemen iedere klacht die uit België komt serieus. De dominante positie van de historische marktpartijen en het uitblijven van enige beweging in het liberaliseringproces is al langer een doorn in hun oog. Dat deze kritiek correct is valt moeilijk te weerleggen alleen had men hem kunnen voorkomen. Het zogenaamde “single buyer” model had de commissie gunstig kunnen stemmen daar men zo had aangetoond ook iets aan de marktwerking te doen door als overheid tijdelijk in te grijpen in de groothandelsmarkt. Door het vallen van de regering is de klacht enigszins overbodig geworden daar het parlement deze niet had bekrachtigd. Men moet als het ware de onderhandelingen opnieuw voeren en het is te hopen dat de nieuwe regering de bezwaren van de Europese Commissie serieus neemt en men het vorige akkoord op belangrijke punten zal aanpassen.

Deze week naam de groot industrie via zijn vakorganisatie Febeliec het subsidiesysteem onder vuur dat wij kennen in Vlaanderen en Wallonië. Dat het eigenbelang hier vooral geldt, is redelijk doorzichtig maar het valt wel op dat de verschillende “benadeelden” één voor één een stukje “bashing” van het certificatensysteem op zich nemen. De argumenten zijn echter zwak en vooral de alternatieven die worden aangebracht nog slechter dan ons systeem. Het subsidiesysteem dat wij kennen in België is zeker niet perfect maar de “lasten” worden wel gedragen door vele schouders. De meerkost om tot 13% duurzame elektriciteit te komen zal ons op termijn een miljard Euro per jaar kosten(exclusief zonne-energie subsidie en exclusief ecologiepremies) te verdelen over alle verbruikte Kwh in België. Dat dit per gezin enkele tientallen Euro’s per jaar zal kosten valt niet te ontkennen maar het verduurzamen van een deel van onze elektriciteitsbehoeften heeft een prijs. Maatschappelijk is hier zeker een draagvlak voor als men de vele marktstudies leest onder de burgers. Dat de subsidie per technologie kan verschillen is een goed idee op zich maar ik denk dat het belangrijker is om vooral subsidies te geven voor nieuwe installaties(en niet voor bijvoorbeeld het bijstokken van houtsnippers in oude kolencentrales). Het eigen belang schuilt om iedere hoek maar men moet wel objectief proberen te blijven en gewoon uitgaan van de cijfers. Als ik zelf kijk hoe moeilijk het is voor de bedrijven die nieuwe installaties ontwikkelen dan dient er zelfs gekeken te worden of de ondersteunende ecologiepremie voor biomassa en windprojecten niet vergroot moet worden. Dit heeft als bijkomend positief effect dat het aantal investeringen zal toenemen en zo zal de economische impact van de sector vergroten. Mocht men de bestaande systemen gaan afstemmen en uitbreiden dient men wel te beseffen dat men dit na overleg met de sector moet doen en minstens drie tot vijf jaar op voorhand moet aankondigen. Zo niet dan zal de financiële markt onze subsidiesysteem onder vuur gaan nemen en verliezen wij een potentieel voordeel dat we vandaag hebben ten opzichte van bijvoorbeeld Nederland. Men dient goed te beseffen dat onze buurlanden onze echte concurrenten zijn wat betreft het aantrekken van nieuwe investeringen en dit geldt dus ook voor de duurzame sector.

Ondanks de aanvang van de maand juli gaan wij een zeer drukke maand tegemoet waar veel zaken met elkaar dienen te worden afgestemd. We mikken met NPG en zijn partners om tegen eind deze maand zowel een windmolenpark te bestellen als een biomassa-installatie. Na het verkrijgen van de definitieve vergunningen(gebeurd) zal voor het einde van deze maand ook de financiering in orde gemaakt worden. De interesse in onze projecten is groot ondanks het soms achter blijven van onze natuurlijke partners. Zowel de banken als investeerders gaan de komende twee tot drie weken hun bevestiging geven voor de diverse projecten. Begin augustus moeten we bijvoorbeeld de kabel bestellen die het windmolenpark gaat verbinden met het hoogspanningsnetwerk, de afstand van 7 kilometer kost ongeveer 700.000 euro en zorgt voor maanden werk. De werken voor bijvoorbeeld fundering dienen idealiter dit najaar al te beginnen zodat we in het voorjaar van 2011 de molens kunnen plaatsen. Over de biomassa-installatie zal dinsdag meer bekend gemaakt worden als de akte van de grond met de eigenaar wordt getekend. We hebben besloten om tevens een apart kantoorgebouw op de site aan te brengen waar NPG ook zijn huisvesting zal kennen. Dit heeft als bijkomend voordeel dat je ook dicht bij één van onze productiesites bent en zo ook iets kan laten zien als partners ons bezoeken. Daarnaast dienen we de komende weken en maanden ook een aantal zonnepanelen installaties te bestellen, sommige doen we alleen andere met partners, de projecten die vandaag al meer dan 6 MW betekenen(projecten alleen en samen met partners) kunnen nog groeien tot boven de 10 MW. Het is duidelijk dat niet alle installaties dit jaar zullen worden afgewerkt maar dat een aantal ook in het eerste kwartaal van volgend jaar zullen geplaatst worden. Dit betekent dat we meer dan 40 miljoen Euro gaan bestellen in wind, biomassa en zon voor het einde van dit jaar en de vooruitzichten voor volgend jaar geven nog een versnelling aan van onze groei.
Wat deze week ook opvalt, is het charme offensief dat Suez/GDF voert via haar lokale manager mevrouw Dutordoir, een op zich vriendelijke persoon die op een zachte manier probeert duidelijk te maken dal niet hun dominante positie een probleem is voor goede marktwerking maar wel de wispelturige houding van de overheid. Dat hier enig eigen belang speelt hoeft geen toelichting maar voor een deel zit hier wel waarheid in. De noodzaak voor een effectief beleid is inderdaad nodig maar een dominante marktpartij dient te begrijpen dat een goed beleid zal betekenen dat hun positie verder zal worden afgebouwd. Afgelopen week was ik op uitnodiging bij een aantal politieke beleidsmakers in Brussel en zijn we uitgebreid ingegaan op wat de mogelijkheden zijn voor een effectief beleid dat de volgende zaken dient te bereiken;
- Een efficiënter(lees lager) gebruik van energie door onze bedrijven en gezinnen
- Het verbeteren van de marktwerking in alle delen van de energieketen
- Het stimuleren van investeringen door nieuwe spelers in zowel grootschalige als kleinschalige duurzame productie
- De nucleaire rente gebruiken om investeringen in productie te stimuleren en voor een efficiënter energieverbruik te bekomen
- De markt herverdelen zodat geen één partij boven een bepaald percentage uitkomt
- Energie voor een deel(verder) regionaliseren(tot volledig)
- Beleid in overeenstemming met de Europese instanties brengen
Dit zijn slechts enkele van de behandelde punten waar de komende maanden hopelijk tijdens de regeringsonderhandelingen vooruitgang in zal geboekt worden, de ambitie is in ieder geval aanwezig.

Niet alleen in Zweden denken ze aan nieuwe centrales ter vervanging van de huidige kerncentrales, dit vraagstuk speelt ook in een aantal andere landen. Dat kernenergie verkocht wordt als een goedkope manier om elektriciteit te produceren lijkt me echter de waarheid enigszins geweld aan te doen. Weliswaar kunnen de operationele kosten wellicht meevallen, de investeringskosten zijn bij de hoogste van welke energievorm dan ook. De enorme complexiteit van dit soort centrales en de lange bouwtijd spelen hier ook mee, in Finland gaat de bouw van de huidige nieuwe kerncentrale een tiental jaar duren dus dient men eigenlijk ook het inkomstenverlies mee te rekenen ten opzichte van andere opwekvormen(die sneller kunnen gebouwd worden en dus ook sneller inkomsten betekenen). Wat mij ook opvalt is dat de vervanging van basislast centrales voor een deel haaks staat op de populaire stellingen zoals decentrale opwek. Indien men ervan uitgaat dat meer en meer elektriciteitsproductie lokaal zal gemaakt en gebruikt worden dan zou men voorspellingen moeten maken wat onze toekomstige centrale productiebehoefte nog is(zodat men niet het risico loopt dat men teveel basislast centrales bouwt, voorbeelden zijn hier bijvoorbeeld al te vinden zoals in de USA waar ze in de jaren 90 teveel gascentrales heeft gebouwd met het gevolgd dat het rendement van deze veel lager was/is dan verwacht). Wat de echte kost is van een kerncentrale is zelfs niet te becijferen daar men geen idee heeft wat de prijs is van het theoretische risico van een ongeluk(lees wat is de kost van de verzekering hiervoor ook al is dergelijk risico zelfs niet verzekerbaar) en wat de kost is van de opslag van het afval. Het bedrijfsrisico wordt gedragen door de bevolking van een land en niet door de investeerders of eigenaars ervan. Men zou dus eigenlijk het naakte eigendom in handen van de overheid(lees de bevolking) moeten laten daar zij ook instaan voor het bedrijfsrisico. Zo komt men al snel terug bij de tussenoplossing van het principe van de unieke koper(single buyer). Hierover is de laatste tijd weer veel gesproken in het kader van de verkiezingen en ik ben benieuwd of de nieuwe regering dit ook echt gaat doen. De bouw van bijvoorbeeld nieuwe kolencentrales in België kent eigenlijk politiek geen steun en past ook niet in de objectieven van 20/20/20. Hier kan men wel de bedenking maken of kolen nog thuis hoort in de fuelmix en/of een land zich kan permitteren om deze vervuilende brandstof niet meer in zijn fuelmix te hebben. Maar zelfs indien men in België nieuwe basislast centrales zou gaan bouwen dan zou men ook hier het principe van unieke koper dienen te hanteren. Dit zou trouwens voor investeerders ook een stabiel kader geven en de overheid middelen om de energiemarkt beter te liberaliseren en het gebruik te sturen. Ook deze week weer heb ik toch moeten constateren dat zowel energiebedrijven als financiële instellingen warm en koud blazen wat hun investeringsbeleid betreft, de overheid kan deze bedrijven een steuntje in de rug geven door het voorbeeld te geven en voluit te kiezen voor nieuwe investeringen en het stimuleren van marktwerking. Men ziet bijvoorbeeld in nieuwe biomassa centrales dat een aantal banken aan de zijlijn blijven staan wat betreft de financiering hiervan en dit voornamelijk omdat ze hier te weinig ervaring in hebben. Ook hier dient een regelgever en overheid anticipatief te werken en dit op te merken en de banken de zekerheid te geven dat de overheid dergelijke productievormen voluit ondersteunt als één van de toekomstige pijlers. De plannen om oude kolencentrales om te bouwen zodat ze houtsnippers kunnen mee verbranden om zo in aanmerking te komen voor de volle subsidie(lees certificaten) is volgens mij een slechte zaak daar de rendementen van dit soort centrales laag is en zij de vele nieuwe centrales en initiatieven zo ook in de verdrukking brengen. Het overspoelen van de certificatenmarkt daar deze oude grote centrales grote hoeveelheden certificaten uitspuwen zorgt ervoor dat de certificatenprijs onder druk komt te staan en zo worden de nieuwe centrales minder rendabel. Daar de oude centrales allang zijn afgeschreven hebben zij dus zo een oneerlijk voordeel; Ook in Vlaanderen dienen ze bijvoorbeeld het Waalse voorbeeld te volgen en de productie van een biomassa centrale te plafonneren tot 20 MW voor bestaande centrales en deze van bijvoorbeeld 10 MW degressief maken(wat betreft toekenning groene stroomcertificaten) voor de bijstook in oude kolencentrales.