Dat de federale overheid zijn budgettaire zorgen met de dag ziet toenemen, zorgt voor een vernieuwde creativiteit om toch maar meer inkomsten te vinden. Op zich een begrijpelijke reflex om de weg van de minste weerstand te kiezen, want besparen op de uitgaven gaat ten koste van de dienstverlening en werkgelegenheid.   

Het “nieuwe” idee (voorstel van minister de Crem) om onze kerncentrales terug onder staatseigendom te brengen komt met de regelmaat van de klok weer in de media, alleen blijft het meestal bij woorden. Nu lijkt het me wellicht ook onmogelijk om “privé” eigendom in beslag te nemen. Als men uitgaat van de absolute wens om dergelijke centrales terug onder de staat te brengen (zoals in Frankrijk het geval is) dan zal men toch tot een overeenkomst moeten komen met de huidige eigenaars. Dat deze niet direct ja gaan zeggen op dergelijke vraag hoeft niemand te verbazen gezien deze centrales nu maximaal renderen (lees zijn al geruime tijd afgeschreven). Hoewel voor de juiste prijs kan dit altijd gezien de levensduur niet meer zo gek lang is (de oudste drie kerncentrales sluiten in 2015, de rest in 2025).  

Wellicht is een dergelijk scenario mogelijk, maar dan zal de federale overheid dapper moeten zijn en blijven vasthouden aan de geplande uitstap en tegelijkertijd een alternatief bieden voor de huidige eigenaar(s). Zoals ik al eerder heb gezegd moet men ook durven denken aan nieuwe kerncentrales, maar dan alleen met de overheid als meerderheidsaandeelhouder en de privé partner als uitvoerder en medeaandeelhouder.  

Het onteigenen echter van de bestaande centrales lijkt me gewoon niet haalbaar en men zou dus beter kiezen voor het oprichten van een “tijdelijke” aankoopcentrale die de bestaande output van de kerncentrales aankoopt en dan verder in de markt zet. Gezien de nog relatief korte levensduur van de bestaande centrales moet men de huidige winsten voor een stuk opsparen zodat er voldoende middelen gaan zijn om in nieuwe oplossingen te gaan investeren. 

De “single buyer” (aankoopcentrale) zal tegen kost plus zijn energie aankopen bij de huidige eigenaar(s) van de kerncentrales zodat er een ruime marge overblijft. Ook kan men deze aankoopcentrale gebruiken als hefboom om bedrijven een steuntje in de rug te geven als zij willen investeren in nieuwe productie. Dit idee heb ik al een aantal keren naar voren gebracht, maar het blijft actueel op een moment dat vele investeringen gewoon niet gebeuren door de moeilijke marktomstandigheden. Dit heb ik trouwens ook in de studie van 2008 (Back to the future) nog eens laten uitwerken en berekenen. Deze studie hebben alle bevoegde partijen ontvangen. 

Een ander voordeel van deze tijdelijke aankoopcentrale is dat de overheid terug ervaring opbouwt in het vermarkten van grote energiestromen alvorens ze mee gaat investeren in mogelijk nieuwe kerncentrales. Dit is echter geen pleidooi om de liberalisering volledig terug te draaien, maar kernenergie is niet geschikt voor privé doeleinden. Het risico op rampen (kijk naar Fukisjima) is gewoon niet te verzekeren tegen een haalbare kost en is het dus toch de gemeenschap (lees overheid) die ervoor opdraait. Verder zijn alle lange effecten van de noodzakelijke verwerking en opslag van kernafval nog steeds niet in kaart gebracht (of te brengen) en heeft men nog steeds geen definitieve opslagplaatsen. 

Dit wil niet zeggen dat de privésector geen aandeelhouder kan zijn of belangrijk is in de dagdagelijkse operatie van dergelijke centrales of de volledige output kan afnemen, maar het is alleen de gemeenschap/overheid die de volle verantwoordelijkheid kan nemen.

Vaak schrijf ik niet over het bedrijf waar ik mee mijn schouders mag onderzetten, maar deze week was toch wel weer een mijlpaal in onze ontwikkeling. Het is geen toeval dat nu de eerste resultaten tastbaar worden, gezien we begin vorig jaar beslisten om ook in Nederland projecten te gaan ontwikkelen.

Het eerste project is een 15 MW grote biomassa-installatie in het noorden van Nederland waar de vergunning één dezer dagen wordt voor ingediend en waar we mede dankzij goede lokale partners een vliegende start hebben in het ontwikkelingstraject. Het tweede project is een windmolenpark in midden Nederland waar wij ook dankzij een Nederlandse partner toegang hebben gekregen tot een project dat al enige jaren in ontwikkeling is.

Onze lokale partners voor de 15 MW biogasinstallatie zijn trouwens al een paar jaar bezig met de ontwikkeling van dit project, maar gezien de schaalgrootte hebben ze ons gecontacteerd/gekozen als energiepartner in dit verhaal. De installatie zal voor een groot deel werken op mest. De hoeveelheid wordt hier geschat op een 300.000 ton (jaarlijks) wat op zich al een indicatie geeft van de schaalgrootte en uitdaging.

Anders dan in Vlaanderen/Wallonië wordt hier met het geproduceerde gas geen elektriciteit gemaakt, maar groen gas of toch een mix van beide. Het achterblijven van projecten in Vlaanderen voor groen gas zorgt voor een beperking van de groei van potentiële installaties gezien de kostprijs zo wordt opgedreven en de opties worden beperkt. Nu is een mix van beide (lees zowel groene stroom als groen gas) wellicht in de toekomst voor vele installaties een goede optie daar beide nodig zijn om optimaal duurzaam om te gaan met lokale biogasproductie. Het voordeel van bijvoorbeeld groene stroom maken met groen gas is dat je toch warmte maakt (van de gasmotoren) en zo het digestaat ermee kan drogen of de warmte kan benutten in industriële processen of als stadsverwarming.

De ontwikkeling van groen gas als product in Vlaanderen en Wallonië is ook nodig om op termijn de tankstations voor CNG (ook al zijn er nog maar enkele in België dient men ook CNG te zien naast elektrisch of op waterstof rijden) te verduurzamen. Na opstart van onze eerste biogasinstallatie in Tongeren ergens midden dit jaar zullen we ook bekijken wat we nog kunnen gaan doen met het lokaal geproduceerde groen gas (waar we in eerste instantie groene stroom mee maken) in de verdere uitbouw van de installatie. Naast de mogelijkheid om in de toekomst groen gas rechtstreeks te gaan injecteren in het Fluxsys netwerk (wanneer dit aantrekkelijk genoeg wordt en de regelgeving uitnodigend genoeg is) kan groen gas dus ook voor de transportsector gebruikt worden en kan men in de toekomst wellicht ook groen gas tanken bij grote biogasinstallaties (die bijvoorbeeld gevestigd zijn in industrieparken en dicht bij de afrit van een snelweg, trouwens zoals het geval is in Tongeren).

Dat we ook gelijktijdig een biogasinstallatie aan het ontwikkelen zijn in Noord-Limburg (Belgisch) met een lokale partner bewijst dat NPG steeds meer erkend wordt als energiepartner voor lokale ondernemers die hun eigen duurzame energieproductie willen opwekken (deze installatie zal op basis van verschillende brandstoffen werken (ook minstens één derde mest).

Dat het jaren kost in onze sector om productie te ontwikkelen is voor niemand een verrassing, maar er blijft toch nog veel ruimte voor verbetering om investeringen te stimuleren en vooral de ontwikkelingstijd voor bedrijven te verkorten. Gezien onze economie zeker zuurstof (lees groei) kan gebruiken is actie gewenst en dan zeker waar nog een grote potentiële groei inzit enerzijds en anderzijds onze energiehuishouding duurzamer maakt.

Het is geen mirakel, de Elfstedentocht gaat dit jaar zeker in België door. De Nederlandse hoogmis werkt blijkbaar aanstekelijk in Brussel en eindelijk komt de 16^de helletocht er. Onze nieuwe federale regering, meer bepaald de heren Vande Lanotte en Wathelet hebben besloten dat het goed is om de energieprijzen voor de rest van het jaar te bevriezen. Eigenlijk komt een deel van de inspiratie ook uit het buitenland, want in Frankrijk hebben ze nog steeds geplafonneerde prijzen ook al is dat niet helemaal hetzelfde.  

Zoals steeds worden dit soort maatregelen aangekondigd zonder overleg met de sector en dat lijkt me fout, want zo zou de sector voorstellen kunnen doen hoe dit efficiënt kan geïmplementeerd worden. Het afschaffen van de indexen zou op zich een goede zaak zijn zodat er alleen nog met vaste prijzen gedurende een contractduur zou gewerkt worden. Dit zou dan wel niet alleen op het product moeten slaan (gas en elektriciteit), maar ook op alle kosten zoals netwerkkosten, taksen en heffingen. ‘Vast’ zou moeten betekenen dat alles vast staat voor een contractduur ook datgene wat door de overheid is gereguleerd. Deze tijdelijke maatregel (tot einde van dit jaar) is echter meer in het leven geroepen, omdat er nog steeds geen echt energiebeleid is zodat men niet weet waar men naar toe wil met deze sector. Nochtans is er een duidelijk kader gegeven vanuit Europa. Wat erger is dat door het ontbreken van beleid er nog steeds geen coherent investeringskader is om onze energiehuishouding af te stemmen op de 21ste eeuw waar we naar een CO₂ vrije of arme samenleving moeten. Dat de politiek alleen op korte termijn kan denken ligt aan ons democratisch systeem waar om de vier jaar verkiezingen worden gehouden en duurzame maatregelen niet altijd populariteit met zich meebrengen. 

Schaf dus ten eerste de huidige indexmechanismes af, maar idealiter niet voordat je er nieuwe hebt of beslist hebt om alleen nog met vaste prijzen te werken. Het loskoppelen van de gasprijzen aan de olieprijzen is al lang een feit, dus ik zie niet in wat dat gaat verbeteren. Dit kan men trouwens gemakkelijk zien want de laatste twaalf maanden is de olieprijs constant gestegen, maar dat kan men voor de gasprijs (buiten de laatste weken) zeker niet in die mate zeggen. Uit het onderzoek van de Creg blijkt ook dat alleen Duitsland het nog slechter doet wat energieprijzen betreft, nochtans een land dat hier blijkbaar dan niet onder gebukt gaat en dit ondanks hun grote zware industrie! Het verband tussen hoge energieprijzen en inflatie is hierdoor dus niet bewezen (hiermee bedoel ik dat de inflatie in Duitsland zeker niet hoger is dan hier en dit ondanks een zogenaamde hogere energieprijs). Schaft men het veel besproken algemene indexsysteem af in België, dan helpen we onze economie wellicht meer dan iets proberen te beteugelen wat al geliberaliseerd is en wat trouwens op lange termijn niet valt te stoppen. Belangrijker is fundamentele antwoorden en richting voor ons energiebeleid. Zelfs Electrabel heeft gelijk als ze stelt dat ze duidelijkheid willen over bijvoorbeeld onze nucleaire strategie en toekomst. Als huidig eigenaar van alle kerncentrales zullen zij ook voor toekomstige investeringen in bijvoorbeeld nieuwe centrales een belangrijke stem blijven houden.

Wel blijft het belangrijk dat in de toekomstige grootschalige centrales niemand meer dan 20% van de aandelen bezit en wat kernenergie betreft dient de overheid (lees wij de burgers en bedrijven van dit land) mee aandeelhouder te zijn daar de overheid betrokken partij is. Hiermee bedoel ik dat vele generaties na ons, wij nog steeds met het afval van kernenergie bezig zullen zijn of dat bij ongelukken het de gemeenschap is die de rekening betaalt (kijk naar Japan). Kernenergie in privéhanden kan eigenlijk niet, de zogenaamde “output” (lees de geproduceerde elektriciteit) kan echter wel door de privébedrijven gebruikt worden. Zelfs Europa begrijpt dat na Fukisjima de lokale overheden meer garanties willen daar het toch de gemeenschap is die de gevolgen draagt.

Een tweede maatregel om investeringen op gang te brengen in meer efficiënte centrales is ervoor te zorgen dat we in België een interessant klimaat creëren door bijvoorbeeld direct capaciteit ter beschikking te stellen (aan de investeerders van die centrales) uit de bestaande centrales om zo sneller op de markt te kunnen handelen als men als producent nog jaren dient te wachten alvorens zijn centrale operationeel wordt.

Een derde maatregel is de teugels van de regulator(s) loslaten en hun de echte en enige macht geven om te kunnen handelen wanneer nodig en ze ook meer middelen te geven zodat ze ook kennis en kunde ter beschikking kunnen stellen voor de sector om meer investeringen op gang te brengen in een duurzame energiehuishouding. Als overheid en sector moet je gaan kiezen waar je speerpunten zijn en deze in de diepte uitbreiden. We hebben simpelweg niet genoeg geld om alles tegelijk te veranderen.

Ik kan nog vele maatregelen opnoemen en ik zal niet nalaten om dit ook te doen, maar dat is voor een volgende keer (gezien ik ook nog op een vorig artikel dien terug te komen J).

Het koude weer van de afgelopen dagen heeft in ieder geval als verdienste dat energie weer even op de voorgrond treedt na de constante stroom van slecht economisch nieuws. Dat bedrijven als Bekaert deze week grote afslankingen aankondigen door het stilvallen van de zonnepanelen-“boom”  is ook geen verrassing.

De politiek haastte zich om te zeggen dat zij er niets aan kon doen, maar dat is eigenlijk niet helemaal correct. Het afbouwen van de subsidies is niet zozeer het probleem voor het stilvallen van de vraag naar zonnepanelen als wel het afbreken van diezelfde subsidie. Als je kijkt naar bijvoorbeeld Frankrijk of Engeland dan hebben ze daar enkele maanden na het installeren van subsidieregels voor de installatie van zonnepanelen deze alweer afgeschaft.

Beleid is naar mijn mening goed voorbereid en lang op voorhand aangekondigd en niet iets wat je ad hoc invoert.. Ook de nieuwe federale regering heeft de finale nekslag gegeven door de aftrek van investeringen in duurzame energie zowat op één dag af te schaffen. Paniekvoetbal als je het mij vraagt. Men had dezelfde maatregel ook moeten invoeren met een vertraging van 12 maanden zodat de bevolking en industrie zich daar hadden kunnen op voorbereiden.

De afbouw van de subsidie door Vlaanderen per kwartaal is ook snel, maar ze hebben dit wel een jaar op voorhand aangekondigd voor wat de kleine installaties betreft. Wat wel opvalt, is dat na de eerste reactie van mevrouw van Den Bossche (bevoegde minister voor energie in Vlaanderen) ze compenserende maatregelen zou aankondigen voor het afschaffen op federaal vlak van de ondersteuning van duurzame energie, het heel stil is geworden. Nochtans zou een overgangsmaatregel van 12 tot 24 maanden ervoor kunnen zorgen dat de installateurs voor zonnepanelen zich kunnen voorbereiden op het zogenaamde “grid parity”-verhaal (lees leven zonder subsidie voor zonnepanelen) tegen 2014.

Het blijft hoe dan ook een kans voor Vlaanderen om de duurzame kaart te trekken in zijn industriële ontwikkeling en men dient zich hier zeker op dit ogenblik nog meer op in te zetten. Probleem blijft natuurlijk dat we een kleine interne markt hebben en we zijn dus bijna volledig op export aangewezen en men moet men zijn producten/sectoren dus goed kiezen. In ieder geval hebben we bijvoorbeeld van transport en logistiek een speerpunt gemaakt, maar hier hebben we zeker ons maximum bereikt, gezien de status van onze wegen (lees we staan allemaal iedere dag stil).

Dat we deze week een recordverbruik hebben gezien van gas hoeft geen verrassing te zijn gezien de koude temperaturen en de groei van het aantal aansluitingen. Jaarlijks komen er zowat 50.000 gasklanten bij waardoor de sector automatisch groeit. Dit betekent inkomstengroei voor onze netwerkbedrijven (en leveranciers) waar ze wel voor moeten investeren daar iedere nieuwe aansluiting natuurlijk moet gebouwd worden. Aan de andere kant zal de opkomst van decentrale duurzame productie ook minder inkomsten betekenen voor dezelfde netwerkbedrijven.

Het ene zal het andere voor een stuk kunnen compenseren waardoor deze bedrijven zich wellicht iets minder defensief gaan opstellen voor wat hun monopolie betreft. Hun monopolie zorgt ervoor dat hun enthousiasme voor duurzame lokaal geproduceerde energie niet erg groot is, toch niet als het hun geld kost. Denk wel dat de regelgever ervoor moet zorgen dat zij constant aangepaste regelgeving introduceert die rekening houdt met deze nieuwe groeisectoren (hier kom ik volgende week met enkele voorbeelden op terug). In de toekomst kan het best zijn dat er lokale privénetwerken gaan ontstaan rond lokale duurzame productie. Een ander voorbeeld wat we kunnen gaan zien is dat er een slimme energiehuishouding komt waar je buur zonnepanelen heeft, jij windenergie en een andere buur waterstofopslag. De tijd is nu gekomen om deze slimme wijken te gaan ontwikkelen en dit kan ook vanuit een privé-initiatief ontwikkeld worden. Aan de andere kant spelen de netwerkbedrijven ook een belangrijke rol hierin daar ze veel kennis in huis hebben. Als ze toekomstgericht denken dan moeten ze ook aan de regelgever andere oplossingen durven voor te stellen dan alleen maar een algemeen distributietarief. De slimme wijk van morgen zal het grootste deel van zijn energiehuishouding lokaal (willen) houden en hier moet je dus als netwerkbeheerder op inspelen. De netwerkbedrijven spelen als grote monopolist een belangrijke rol in de ontwikkeling van een duurzame energiehuishouding, maar hun inkomstenmodel is nu vooral centraal opgebouwd.

Hiermee bedoel ik dat ze baat hebben bij grote productiecentrales die hun energie vanuit verre afstanden gaan vervoeren naar de eindverbruikers om zo hun inkomsten te beschermen. Dat decentrale duurzame energie juist tegenovergesteld werkt, zorgt voor de noodzaak van een gewijzigde bedrijfsstrategie bij deze bedrijven en hier dient de politiek zich bewust van te zijn. De politiek dient het management van deze monopolisten te ondersteunen in hun zoektocht naar een nieuwe balans in hun toekomstige rol en er tegelijkertijd voor zorgen dat onze huidige kwaliteit betaalbaar blijft voor iedereen.