Dat de energiemarkt in België een “hot” topic is hoef ik hier niet te zeggen, de front pagina’s staan iedere dag zowat gevuld met artikels over onze sector en dit vaker negatief dan positief.  Eén van de problemen is natuurlijk dat energie nog steeds als nuts product wordt aanzien en niet als luxe/schaars product. De aangekondigde prijsstijging van het distributietarief met zowat 6,00 euro per maand met als oorzaak volgens de netbeheerders de subsidie voor groene stroom uit zonnepanelen werd zowat met moord en brand onthaald. Nu dient de regelgever Creg eerst vast te stellen of deze stijging wel gerechtvaardigd is daar de netbeheerders enerzijds de kost voor zonnesubsidie wel terugbetalen, maar ze ook een deel kunnen recupereren door deze certificaten terug te verkopen.  Ook zal er zeker nog vet zijn bij onze netbeheerders die de regelgever eerst kan laten wegsnijden alvorens de prijs te laten stijgen. Dat de prijs gaat stijgen door de nieuwe investeringen in elektriciteitsproductie is zeker ongeacht of je nu in nieuwe kernenergie centrales/kolencentrales of windmolens investeert. Het is jammer dat iedere vereniging bijna uitsluitend in zijn eigen belang blijft hangen, de industrie wil de laagst mogelijke prijs en dat is begrijpelijk en eigenlijk willen de consumenten organisaties dit ook. Als men moet kiezen tussen een betaalbare/lage prijs of het milieu dan weten we allemaal waar voor gekozen wordt en dat is het korte termijn gewin. Ook Nederland bewijst dat ze het niet zo nauw nemen met het milieu als men alleen al kijkt naar de vier nieuwe kolencentrales die daar in aanbouw zijn en voor 20 tot 30 miljoen ton extra Co₂ gaan zorgen op hun eentje (om dan nog niet te spreken over de Nox en fijne deeltjes uitstoot).  In Nederlandse media werd gesproken over een mogelijke stijging van de energiefactuur van 1000,00 euro per jaar door de sterke opgang van nieuwe investeringen in duurzaamheid, maar men vergeet erbij te zeggen dat er zo goed als geen milieukost is tijdens en na de werking en dat er veel minder dure brandstoffen in moeten tijdens zijn werking en we hierdoor dus ook minder afhankelijk worden.  Natuurlijk is een stijging van onze energiefactuur met 50% veel (gemiddeld huisgezin zit op 2000,00 -2500,00 euro per jaar vandaag) maar er zijn veel minder lange termijn verdoken kosten (wat denkt u dat de opslag van nucleair afval gaat kosten de komende duizenden jaren of de opslag van CO₂ in de grond (als dit er komt?). Energie is een schaars luxeproduct en wij zullen in de toekomst hier heel anders over gaan denken, dat we wellicht één keer minder op vakantie kunnen gaan is wellicht niet leuk maar slechts een kleine prijs om te betalen voor een meer evenwichtige voetafdruk op het milieu. Iedereen heeft boter op zijn hoofd maar onze politici hebben toch echt wel werk aan de winkel en steeds meer experts/professoren laken het falend beleid of beter gezegd het ontbreken hiervan. De laatste weken heb ik redelijk wat tijd gespendeerd in Brussel op uitnodiging van diverse partijen die gewoon op zoek zijn naar een richting voor hun standpunt qua energiebeleid. Het positieve is dat de neuzen redelijk in dezelfde richting staan of dat in ieder geval het standpunt gedeeld wordt dat er iets moet gebeuren en dat het redelijk snel moet gebeuren. Wat mij blijft opvallen is dat de partijen en/of politici die het hardst brand roepen ook vrolijk deel uit maken van het probleem daar ze op velen niveaus actief betrokken zijn in onze energiemarkt.  De zogenaamde geliberaliseerde markt geraakt steeds meer gepolitiseerd en dat is een zorgzame ontwikkeling. De zoveelste kaakslag voor onze federale regulator Creg om hun autoriteit aan te tasten is deze week ook uitvoerig omschreven, de zogenaamde recordboete die de Creg heeft opgelegd aan de dominante marktpartij is op zich een markant feit en zal wel gestoeld zijn op enige waarheid.  Het inschakelen van de Nationale Bank om te oordelen of de Creg zijn huiswerk wel goed gemaakt heeft wat de winsten betreft uit kernenergie is gewoon “not done”. Een regelgever moet het vertrouwen hebben van de politiek om met kennis en macht te kunnen optreden. De houding van de dominante marktpartij getuigd gewoon van een grote wereldvreemdheid door te zeggen dat de Creg niet mag optreden maar alleen moet vaststellen. Moet je eens naar Engeland gegaan zijn een aantal jaren geleden en dit aan Oftel gezegd hebben (regulator telecom) of de Opta in Nederland (Nederlandse regelgever telecom).  Er kan maar één partij waken over de uitvoering van een toekomstig energiebeleid en zijn spelregels en dat is de regelgever.

De laatste dagen is de elektriciteitsprijs met 10% gestegen en we hebben wellicht het laatste nog niet gezien. Hier zijn verschillende oorzaken voor, ten eerste de tijdelijke aangekondigde tijdelijke sluiting van 7 kerncentrales in Duitsland, de geanticipeerde stijging van de vraag naar gas door Japan korte termijn en de impact op lange termijn van de bijna ramp in Japan van zes kernreactoren.  De zachte “revival” van kernenergie is (tijdelijk) een halt toe geroepen door de emoties die terecht hoog oplaaien bij het zien van de risico’s van kernenergie.  Het was net 25 jaar geleden dat Tsjernobil ons onder een radioactieve wolk deed verdwijnen en hier is het spook terug. Volgens mij wordt hier echter de verkeerde vraag gesteld, het is niet zozeer de vraag of kernenergie veilig is die gesteld moet worden als wel het korte termijn gewin van landen zelf die in vraag moet gesteld worden. Het bouwen van kerncentrales in gebieden die op de ring van vuur leggen is wellicht niet zo risicoloos als velen ons deden geloven. Het is alsof je een benzinestation bij een actieve vulkaan gaat bouwen en daarna toch verrast bent dat hij gaat branden als de vulkaan lava spuwt…Niemand is voorstander van kernafval, niemand wilt een kerncentrale in zijn land maar sommige landen hebben nu eenmaal geen gas of olieveld in zijn achtertuin. De hernieuwde protesten zijn te begrijpen want de problemen met kernenergie zijn nog steeds dezelfde, het is vooral het kernafval die een probleem vormen op lange termijn en daarom is het goed nieuws dat nieuwe generaties veel minder brandstof nodig hebben dan onze huidige centrales. Wat er ook van zijn, het openhouden in België (lees langer) van onze oudste kerncentrales is alleen maar goed nieuws als men de extra opbrengsten gebruikt voor onze nieuwe duurzame toekomst en dus investeringen.  En hier wringt het spreekwoordelijke schoentje; de huidige 250 miljoen euro die Suez/GDF/Electrabel/SPE/EDF jaarlijks ophoesten verdwijnt binnen de tien seconden in onze begroting en dat is eigenlijk spelen met je energietoekomst. Vermits we toch geen energiebeleid hebben (en dus investeringsbeleid) kan men dit ook nog ongestraft doen daar men toch niet kan zien hoeveel geld we nodig hebben de komende twintig jaar om gans ons productiepark te vervangen.De maatregel die nu wordt aangekondigd om de eindprijs naar de consument toe te controleren door de Creg is op zich geen slechte maatregel zolang hij maar alle onderdelen van onze factuur gaat onderzoeken. De wens om onze prijzen op het niveau te krijgen met dat van onze buurlanden is op zich logisch, maar men moet waken dat hierdoor de weinige concurrentie die er is niet de nek wordt omgewrongen.Zelf geloof ik niet in dit soort maatregelen, want ze werken op lange termijn contraproductief. Maar om een analyse te maken en te zorgen dat uitwassen verdwijnen, kan zij dienen. Of we het nu willen horen of niet, energie is veel te goedkoop en dat weten de ingewijden maar zeer goed. De totale vervanging van onze elektriciteitsproductie gaat dertig tot vijftig miljard euro kosten (met inbegrip van opbouw naar slim netwerk e.d.) en dit over de komende twintig tot dertig jaar. Dit gaat onze energierekening duurder maken want al deze nieuwe investeringen worden afgeschreven en dienen dus ook uiteindelijk in de eindprijs verwerkt te worden.Ook werd de vraag gesteld of België op korte termijn zonder kernenergie kan, het antwoord is ook goed geweten en het antwoord is “neen”. Het feit dat we nu al meer dan 10% importeren om aan de nodige elektriciteit te komen (van Frankrijk en Nederland) wilt gewoon zeggen dat we alles nodig hebben dat er staat en meer. Onze fuelmix en het gedeelte elektriciteit bestaat voornamelijk uit kernenergie als basis. Als men onze nucleaire import uit Frankrijk erbij rekenen dan komen we vlot aan 60% en dat zegt genoeg. Zelfs op middellange termijn (10-20 jaar) zijn we veroordeeld tot kernenergie voor een heel groot deel van onze elektriciteit. Op lange termijn kunnen we zeker zonder of beter gezegd,  we zullen wel moeten, vermits uranium een schaarse brandstof wordt (zeker met de verwachte groei van de BRIC landen erbij). Ook moeten we niet vergeten dat energiebeleid iets is dat je met je buren afspreekt (zijnde Frankrijk, Nederland en Duitsland) vermits het natuurlijk niks helpt als één land zijn fuelmix nucleair vrij maakt als het buurland vrolijk nieuwe gaat bouwen. De vraag of de huidige duurzame technologieën kernenergie kunnen vervangen is wat België betreft eenvoudig te beantwoorden, “neen”. Wind en zon zijn zeker een deel van de oplossing (en het probleem vermits het fatale energie is) maar de basis voor groene stroom is toch biomassa daar deze als enige altijd werkt en stuurbaar is. De grootschalige introductie van biomassa (als basis), zon, wind en waterkracht zal moeten zonder subsidie uiteindelijk en dat wilt zeggen dat de energieprijs zal stijgen en dat zal zorgen voor minder verbruik(wat nog steeds de meest duurzame manier is). Het wordt hoog tijd voor een inhoudelijk overleg en fundamenteel onderzoek naar de mogelijkheden. 

De afgelopen dagen heeft zowat iedereen zijn mening gegeven over wat er fout loopt met onze energiehuishouding en dat is zeker positief. Het bespreekbaar maken is de eerste stap naar een wil om tot een gebalanceerd en succesvol energiebeleid te komen. De hernieuwde motivatie van de regionale en federale politiek (federaal is natuurlijk enigszins vrijblijvend vermits er eerst een nieuwe regering dient te komen) om samen via een werkgroep genoemd de Statengeneraal geuit door minister Freya vanden Bossche (het klinkt wel heel koninklijk, maar ik vind dit wel passen in het rijtje van Koninklijke verkenners, onderhandelaars, preformateurs, formateurs, etc.… Het moet toch belangrijk klinken, nietwaar? Op voorbaat mijn excuses voor deze enigszins ironische ondertoon maar deze dient men maar te begrijpen daar Dhr. Camps terecht opmerkte dat de nodige studies allang voorradig zijn om tot de nodige conclusies te moeten komen. Wat wellicht wel nog ontbreekt, is ervoor te zorgen dat ons energiebeleid terug sexy wordt voor investeerders (zoals dit was in de jaren zeventig) zodat er meer geïnvesteerd wordt in productie. Wat mij wel opvalt, is dat men een beetje blijft steken in de klassieke slogans van we hebben meer grootschalige productie nodig. Kijk naar onze noorderburen waar men vier kolen- en acht gascentrales in aanbouw heeft, en dit lijkt me toch wel iets tekort door de bocht.  Zeggen dat onze noorderburen een goed uitgelanceerd energiebeleid hebben is de waarheid wel serieus geweld aan doen, na de uitverkoop van hun middelgrote energiebedrijven aan het buitenland heeft men zijn beleid als het ware aan het buitenland gegeven. Dat ze dit in Nederland te danken hebben aan Dhr. Brinkhorst die zo nodig het braafste jongentje in de klas wou zijn (lees Europa heeft op een bepaald ogenblik gezegd dat netwerk en productie van elkaar gescheiden moest zijn, op zich ben ik het hier mee eens maar het is nooit opgelegd aan alle landen). Het non-beleid van zijn opvolgster mevrouw van der Hoeven die er in geslaagd is om gedurende haar ganse termijn zo goed als geen één maatregel qua beleid te nemen of te ontwikkelen (als beloning wordt ze nu baas van het International Energy Agency wat toch zorgwekkend is voor een dergelijke belangrijke instelling). Nederland heeft bijvoorbeeld ook geen duurzaam energiebeleid, of dat is niet helemaal waar, de Wild West hebben ze gehad, ieder jaar weer nieuwe verrassingen, gewoon dodelijk voor investeerders. Wat we als eerste dienen te ontwerpen is hoe wij willen dat onze energiehuishouding er binnen twintig tot dertig jaar uit ziet, dit dient te gebeuren alvorens men de praktische vragen gaat beantwoorden. Eén van de eerste praktische vragen is hoe moet onze fuel mix eruit zien? Persoonlijk denk ik dat men zich niet teveel moet richten naar de Europese 2020-objectieven want die liggen al vast en die zijn al realiseerbaar binnen acht jaar.  Een energiebeleid denkt tientallen jaren vooruit en dat we dit nodig hebben blijkt inderdaad uit de achterstand die we nu hebben gekregen op het vlak van nieuwe investeringen. Men moet ook een beetje aan “thinking out of the box” doen anders blijven we teveel steken in het verleden van grote inefficiënte centrales en dus het  verspillen van onze schaarse fossiele brandstoffen. Als overheid moet je de durf hebben om te streven naar verbetering en niet naar het behoudt van het status quo. De oproep van verschillende politici (waaronder onze huidige ontslagnemende premier) om de kerncentrales langer open te houden is begrijpelijk (vanuit budgettair oogpunt daar ze hopen veel meer dan de huidige 250 miljoen euro te verkrijgen door gewoon de druk op te voeren) maar getuigt niet van moed.  Onze oude centrales zijn geen oplossing voor de toekomst. Dat we het geld gebruiken van het langer openhouden om aan de toekomst te bouwen van een duurzaam, decentraal en efficiënte energiehuishouding is te rechtvaardigen maar dit dient dus te passen in een energiebeleid. De mededeling deze week van het IEA dat we onze kerncentrales langer dienen open te houden is weinig verrassend te noemen, wat jammer is dat het IEA niet met een visie en beleidsnota komt voor de toekomst. Ben benieuwd of wij er in België en zijn gewesten Vlaanderen/Wallonië in gaan slagen om via de Statengeneraal tot een energiebeleid te komen met een duidelijke visie op onze toekomst?

Dezer dagen is onze sector niet van de front page weg te houden, dit gebeurd wel vaker in komkommertijd maar nu lijkt het menens.  Is het de plotse inflatie-opstoot of de regering op zoek naar geld om zijn gigantisch budgettair deficit te dempen? Wie zal het zeggen? Wat wel goed is dat men er zich toch constant van bewust lijkt te zijn dat er in België iets niet klopt met ons energiebeleid of dan vooral het gebrek ervan.Iedereen begint te beseffen dat beleid komt vanuit een maatschappelijke behoefte en niet vanuit de winst en verlies rekening van een privébedrijf. Het achterwege blijven van nieuwe elektriciteitsproductie zorgt ervoor dat België in een paar jaar tijd van exporteur naar importeur is geworden en Nederland net andersom.Hoe is het zover kunnen komen? De grondslag vind je eigenlijk al terug in de jaren tachtig met de fusie tussen drie regionale energiebedrijven in België tot één bedrijf dat we van dan af kenden als Electrabel.  Toevallig of niet, sindsdien is er eigenlijk geen noemenswaardige nieuwe (basislast)productie bijgekomen.  Hiermee wil ik niet zeggen dat dit de schuld is van Electrabel, want vanuit hun standpunt is het begrijpbaar dat men streeft naar efficiëntie en dus het maximaal benutten van je productie units en deze zo lang mogelijk aan de gang houden.  Als dominante marktpartij is het ook logisch dat een status quo op zich perfect aansluit bij een optimale werking.De opslorping vervolgens van Electrabel door Suez daarna is met volledige goedkeuring gebeurd van de politiek en dus is ook dit geen verrassing. Het uitverkopen van je energie en dus ook je opties als politiek heeft tot gevolg dat je niet meer controleert wat er daarna gebeurd. Bij de liberalisering begin jaren 2000 is men er van uit gegaan dat de dominante positie van de Oude Dame automatisch zou afnemen, dat het bedrijf in kwestie niet braaf is gaan liggen lijkt me ook logisch en op voorhand voorspelbaar. Het is vandaag wreed wakker worden nu men beseft dat men niet alleen nog slechter af is dan voor de liberalisering (er is maar één ding erger dan een staatsmonopolie en dat is een privédominantie) en dat men in 2005 ook nog eens vrolijk onder de toenmalige premier Verhofstadt akkoord is gegaan met de volledige verkoop van Electrabel zonder minstens een gouden aandeel af te dwingen. Dat men nu moord en brand roept naar dit zelfde bedrijf toe is gewoon niet correct. Men dient vooral in eigen boezem te kijken en te denken in oplossingen voor de toekomst want het is nooit te laat om zijn fouten goed te maken. In het programma Panorama van 6 maart zal duidelijk worden dat België flirt met een totale black out door het gebrek aan toekomstvisie in onze sector. Wat dient men te begrijpen en te doen om hier een structurele koerswijziging in aan te brengen;

-       De volledige bevoegdheid en macht aan de Creg geven aangevuld met ondersteuning vanuit de regioregulatoren.

-       SMP(Signicant Market Power) introduceren, dit wil zeggen dat geen één bedrijf meer dan 20% van de productie mag bezitten in België, hier dient men grijs en groen bij elkaar op te tellen.

-       Partijen die in België investeren in nieuwe productie(grijs of groen) dienen in afwachting van de opstart van hun eigen productie de helft van hun volume in output te krijgen uit de bestaande centrales via bijvoorbeeld VPP’s onder leiding van de regelgevers.

-       Optrekken van de minimumgarantieprijs voor certificaten voor nieuwe biogas installaties (we merken dat dit nodig is om meer projecten te krijgen in België/Vlaanderen), biogas kan 15-20% van onze toekomstige gasbehoeften afdekken.

-       Helpdesk vanuit de overheid om bedrijven die investeringen plannen te ondersteunen, tevens alles in één vergunning bundelen zodat nodeloze tijd verloren gaat.

-       Kolencentrales z.s.m. sluiten en de sites en capaciteit vrijmaken voor nieuwe capaciteit met een prioritaire behandeling voor decentrale duurzame productie.

-       Promoten van lokale, directe aansluiting op decentrale productie.

-       Deel van het geld dat men verkrijgt uit het langer openhouden van de kerncentrales terug investeren in de sector voor zowel slimme netwerken als duurzame decentrale productie.

-       Opbouwen van single buyer principe waar de overheid zich dus gaat plaatsen tussen de producent en de groothandelsmarkt en dit gedurende een bepaalde tijd, bijvoorbeeld totdat er geen partijen meer zijn die 20% van de markt bezitten.Dit zijn slechts een greep uit enkele van de belangrijke maatregelen die dienen genomen te worden ten einde ons volledig productiepark de komende twintig jaar te vervangen en dus 30 tot 50 miljard Euro investeringen op gang brengen. De noodzaak zal snel duidelijk worden als of beter gezegd wanneer de elektriciteitsschaarste zal toeslaan.

Minister van Energie in Vlaanderen Freya Van den Bossche heeft zich na een lang stilzwijgen nog eens in de media kenbaar gemaakt over haar visie op de energiemarkt.
Ze wil onder andere de meest ambitieuze minister van groene energie worden en dat is zeker positief te noemen, alleen zag ik in haar betoog niks van een duidelijke focus en of bijkomende strategie om dit dan te bereiken. Concreet staat er bijvoorbeeld niets in over biomassa wat nochtans zowat de basis is voor betrouwbare groene energie (of dit nu groen gas of elektriciteit is). Positief was ook haar herhaling over het ingrijpen door de overheid om de dominantie van één partij te doorbreken door middel van het “single buyer” principe.  Hierover is al veel geschreven maar wellicht staat de wind nu toch gunstig de komende tijd al is het maar door de snel oplopende energieprijzen dankzij de revoluties in het Midden-Oosten (onder andere). Alleen is dit federale materie en is ze  hier niet bevoegd over. Dit is trouwens één van de grote problemen; de versnippering van de bevoegdheden over teveel overheden. Ook hier zou men beter kiezen voor één bevoegde minister die alle macht heeft en bijgestaan is in zijn voornemen door een sterke regulator. Wat de minister vooral moet doen is overleggen met de diverse sectoren en geen beslissingen doorvoeren zonder consensus met dezelfde sector. Het is ook te hopen dat zij binnen haar eigen partij een halt kan toeroepen aan de hunker naar macht in onze sector in zowel Oostende als in Hasselt. Kijkende naar de subsidiestromen voor de diverse technologieën zal er vooral extra subsidie vrij gemaakt dienen te worden voor een versnelde ontwikkeling van biomassa (vooral maken van groen gas en dus niet het verbranden van diverse houtsoorten) daar er hier nog een zeer groot groeipotentieel zit.  Studies hebben uitgerekend dat tot 25% van ons huishoudelijk gasverbruik kan komen uit groen gas gemaakt in kleinschalige biomassa-installaties. Daarvoor zullen er toch nog een 150 tot 200 kleinschalige biomassa-installatie (gerekend met een gemiddelde grote van 5 MW installaties) dienen bijgebouwd te worden in België.

NPG energy heeft na maanden van voorbereiding besloten om haar activiteiten naar Nederland uit te breiden. De ontwikkeling van duurzame productie zal ook hier centraal staan zonder voorkeur voor technologie. Biomassa, wind, warmtekrachtkoppeling, zon en waterkracht zullen net zoals in België de speerpunten zijn waarop productie ontwikkeld en uitgebaat zal worden.
NPG energy verheugt zich ook door de versterking van zijn management door de komst van Dhr. Roger van Gestel die verantwoordelijk zal zijn voor de groei van onze activiteiten in Nederland. Hij heeft de laatste twaalf jaar met succes een bedrijf gebouwd in de regio Eindhoven en zal tevens vanuit deze regio de ontwikkeling op zich nemen.
NPG energy versterkt ook haar kapitaalsstructuur ten einde deze groei te kunnen volgen. Buiten de benodigde fondsen om de ontwikkelingskosten te kunnen betalen is de uitbouw van investeringsmiddelen voorzien zodat NPG energy tevens haar leidende rol kan bevestigen als investeerder in de projecten die klaar zijn om gebouwd te worden.