Deze week werd mijn mening gevraagd omtrent de toekomstige(nabije) trends van de energietarieven. Wat mij opviel is dat de vraag niet echt werd gesteld waarom de tarieven gaan stijgen of toch niet voldoende. Dit blijft wijzen op een berusting of gelatenheid wat betreft onze invloed op de tarieven. Mijn eerste reactie is steeds dat niemand een kristallen bol heeft waarin hij kan zien wat een tarief gaat doen maar er zijn natuurlijk wel tendensen. Bijvoorbeeld de verduurzaming van onze energiehuishouding betekent dat je gaat investeren en dat dit dus zal moeten worden terugbetaald. Voor de energie-/elektriciteitsprijs zelf houden wij op lange termijn in onze modellen rekening met een jaarlijkse stijging van drie percent(over een periode van vijftien tot twintig jaar met betrekking tot de groothandelsprijzen terug te vinden op de diverse energiebeurzen). Daarnaast zal er ook geïnvesteerd moeten worden in de gedeeltelijke verduurzaming van ons productiepark wat de opwek van elektriciteit betreft. Grosso modo komt dit voor België neer op een extra 1 miljard euro per jaar gedurende minstens twintig jaar(exclusief opwek via zonne-energie en de subsidie daarvoor). Waar meer onduidelijkheid over bestaat is wat gaat de extra kost worden om het netwerk aan te passen en te groeien naar een zogenaamd “smart grid” daar duurzame productie veel lokaler gebeurd. Nu hebben ze deze week in Nederland(de NMA, Nederlandse mededingingsautoriteit) de netwerkbedrijven toelating gegeven om hun tarieven de komende drie jaar te laten stijgen met vijf tot zeven percent. Dit komt neer op een drie percent stijging van de globale factuur. De verschillen met België zouden niet zo groot moeten zijn daar beide landen dezelfde grootte hebben en dezelfde bevolkingsdichtheid maar de uitgangspunten kunnen wel verschillen natuurlijk.(lees de netwerken vandaag kunnen verschillen maar in principe is het Belgisch net nog fijnmaziger daar wij meer elektriciteit verbruiken in plaats van Nederland dat meer gas verbruikt. Onze industrie produceert vooral op kernenergie voor zijn elektriciteitsbehoefte waar de Nederlandse dit veel meer met gas doet. Wat ook interessant is om te zien, is hoeveel groene stroom er vorig jaar in Nederland werd geproduceerd. Voor 2009 kwam dit uit op 8.9 percent van de totale stroomopwekking(in 2008 was dit nog maar 7.5%). De toename is vooral te danken aan biomassa-installaties/opwek en hier wringt het schoentje in Vlaanderen bijvoorbeeld. Vandaag is de grootste opwekker van groene stroom in Vlaanderen zonne-energie en dat is geen basis om naar een stabiele stroom van duurzame energie te groeien. De minder dan 900 vollast uren per jaar van een zonnepaneleninstallatie kan nooit op tegen de meer dan 8000uren van biomassa bijvoorbeeld(er zijn 8760 uur in een jaar) en biomassa kan ook gestuurd worden. Men moet naar een goede mix streven en biomassa zou de grootste opwekker moeten zijn voor wind en dan zon om zo een gebalanceerd portfolio te hebben dat betrouwbare energie kan leveren wanneer u het nodig heeft.(en dus niet alleen wanneer de zon schijnt of wanneer er wind is)
In totaal wordt er zo’n 10 TWh aan groene stroom opgewekt in Nederland(op een totaal van 105 TWh) en moet men tegen 2020 toch nog minstens verdubbelen.

De moeilijke groei van biomassaprojecten in België is voor een deel te danken aan de schaarse middelen qua beschikbare grond en de juiste brandstoffen maar dat is maar een deel van het probleem. Zelf bijvoorbeeld hadden wij een bouwaanvraag ingediend voor een locatie bij een boerderij in Oost-Vlaanderen voor een biomassa en deze is door de provincie geweigerd geworden op basis van lokaal protest van de bevolking(het bekende Nimbya syndroom) en men heeft ons zelf voorgesteld om toch vooral in een industriepark te gaan zoeken. Toch een eigenaardige tendens als je dit vergelijkt met landen als Denemarken, Duitsland of Nederland. Een andere biomassaproject dat wij gaan bouwen met de hulp van lokale ontwikkelaars is in Tongeren en ook op een industrieterrein. Hier heeft de lokale overheid(lees de stad) wel positief meegewerkt en ze willen zelfs dat het industriepark op termijn volledig op groene stroom kan werken. Wat een verschil tussen dezelfde lokale overheden!

Een andere oorzaak ligt nog in de relatieve onbekendheid van deze manier van opwek bij de financiële markt in combinatie met een verleden van projecten die niet optimaal waren voorbereid. De overheid dient naast de bestaande subsidies nog een extra ondersteuning te geven die niet zozeer direct meer geld moet opbrengen maar bijvoorbeeld wel blijk zou geven van een voorkeur. Bijvoorbeeld voorrang geven(wat nu ook gebeurd voor bijvoorbeeld de ecologiepremies in Vlaanderen) voor biomassaprojecten(vergunningen en dergelijke), de banken extra waarborg geven gedurende de eerste vijf tot acht jaar(door bijvoorbeeld voor 15 tot 20% van de lening garant te staan zodat het bedrijfsrisico voor biomassaprojecten naar het niveau kan van windmolenparken), etc…

Zonder mezelf nu direct een groene jongen te noemen, was het nieuws dat de rechtbank in Brussel deze week Greenpeace vrijsprak goed nieuws. De rechtzaak die door de oude dame was aangespannen(lees Suez/GDF/Electrabel) tegen Greenpeace België had op zich begrijpelijke gronden vanuit hun standpunt daar het nooit leuk is in slecht(maar wel met een grond van waarheid) daglicht gesteld te worden. Hier ging het echter eerder over ego dan inhoud had ik de indruk, daar Greenpeace met een ludieke actie steenkolen in de ingang/receptie van de hoofdzetel had gebracht als protest tegen de bestaande kolencentrales en het mogelijk langer open houden ervan. (de klacht ging over recht van meningsuiting en betogen en dit ook op privéterrein)

Of David McTaggart er vanuit zijn graf vrolijk van zou worden is te betwijfelen daar dit soort rechtzaken volledig irrelevant zijn om naar een duurzamere samenleving te gaan. Dat een dergelijk groot bedrijf zich laat verleiden tot zo’n idiote beslissingen om rechtzaken te beginnen over enkele kolen in de receptie zegt gewoon alles. Hiermee bedoel ik dat als dit de grootste rechtzaken zijn die ze moeten voeren dan hebben ze hun scheepjes goed op het droge. Dat hun dominante positie in België volledig aanvaard wordt door het politieke establishment is een feit (vooral door het gebrek aan het zien van oplossingen om naar een betere marktwerking te gaan) en vanuit hun eerder bescheiden organisatie in België bereikt Greenpeace meer dan alle politici samen.
De autobiografie van David McTaggart is trouwens wel een aanrader daar hij een beter licht geeft over hoe en door welk toeval Greenpeace verder gegroeid is en het ook evengoed allang niet meer had kunnen bestaan. Samen met het WWF heeft Greenpeace ons bewust gemaakt van ons collectief falen om onze welvaart hand in hand te laten gaan met moeder natuur. Deze week stond bijvoorbeeld in de Nederlandse Volkskrant en NRC dat de wereld sinds deze week in het rood is gegaan. Hiermee bedoel ik dat onze impact op alle grondstoffen en het vermogen van de aarde om dit jaarlijks aan te maken deze week op is. Dankzij de ontwikkelingslanden trouwens is het nog maar deze week. Voor de Benelux bijvoorbeeld hebben we eind maart/begin april onze jaarlijkse quota opgebruikt. Als we dan even stilstaan bij het feit dat ook alle Chinezen/Indiërs/Brazilianen op weg zijn naar hetzelfde streven naar welvaart dan hebben we één dezer dagen nog even twee nieuwe planeten nodig. Nu zijn dit soort weetjes wellicht te gratuit zonder ook mee te werken aan oplossingen maar het begint toch bij weten.

Nu heb ik zelf voor mijn eigen huis het EPC laten opmaken en het kwam er goed uit, dit ondanks de ouderdom van het huis zijnde bouwjaar 1895-1902. De belangrijkste redenen hiervoor zijn dakisolatie, HR++ ramen en HR+ketels. Naar het elektrisch gedeelte wordt trouwens niet gekeken bij een EPC wat ik toch een beetje eigenaardig vond(spaarlampen overal).

Daarnaast krijg je dan nog een certificaat/keuring van je elektrische installatie zodat je ook daar weet of er iets moet vervangen worden of beter kan. Dat dit alleen verplicht is als je een huis gaat verkopen is wellicht niet genoeg, iedere eigenaar van een huis dient dit eigenlijk te laten doen en bij gebreken binnen een bepaalde termijn dit te laten oplossen. Dit bespaard trouwens een hoop geld op termijn van de eigenaren en draagt direct bij tot een lager verbruik en dus minder CO2 uitstoot.(en dus lagere energiefacturen)

Het nieuws van de week was toch wel dat SUEZ/GDF met succes een belangrijke overname hebben afgerond(International Power uit Engeland). Deze overname die al enige tijd te verwachten was is vanuit Suez/GDF een goede zet met weinig overlap op internationaal niveau. De internationale activiteiten verdubbelen zowat in omvang en op mondiaal vlak worden ze zowat de grootste producent. Voor de aandeelhouders is dit op termijn goed nieuws daar zo de risico’s over zowat alle continenten gespreid worden en er opnieuw meer groeipotentieel is. Dat het belang van de Belgische activiteiten hierdoor meer zal afnemen is een logisch gevolg maar hier over klagen is unfair. Onze energiehuishouding zijn we al lang geleden kwijt geraakt(vanaf 1989, dan in 1999 en de totale overname van Electrabel in 2005) en is dit dus een detail. Echter vanuit Europa zou men ook hier moeten ingrijpen en eisen dat de dominante positie die de groep nog altijd houdt in de Benelux verder wordt afgebouwd om zo hun verdere verspreiding over de continenten en binnen Europa toe te laten. De spreekwoordelijke “cash cow” was en is tot een bepaalde hoogte nog steeds de Benelux en dan vooral België waar men zowel in het recente verleden(door de verkoop van Tractebel aan Electrabel voor vele miljarden en zo de cash uit Electrabel naar Parijs heeft gesluist, een naar mijn mening volkomen begrijpelijke actie om zo meer middelen in Parijs te krijgen en je dochter met meer schuld te beladen, is uiteindelijk als aandeelhouder je recht) als vandaag de dag nog steeds een belangrijk deel van zijn winst haalt(onder andere door de grote winsten op de afgeschreven centrales). Neem aan dat deze overname door Europa getoetst zal moeten worden en het zou dus onbegrijpelijk zijn dat er geen eisen aan verbonden worden. Verder blijft het jammer dat weer een energiebedrijf verloren gaat en de concentratie hierdoor weer toeneemt. Als triest voorbeeld kan men zelfs het voorbeeld van T-Power nemen waar International Power een aandeel in heeft en één van de weinige nieuwe centrales in België zou ook onder de (tijdelijk) vleugels van Suez/GDF komt die hierdoor zijn machtspositie en vooral het status quo vergroot. Neem aan dat de aandeelhouders van deze centrale op de site van Tessenderlo Chemie wel een voorkooprecht zullen hebben in het geval International Power wordt overgenomen door een andere partij?

Verder was er deze week ook melding van een capaciteitsprobleem in West Vlaanderen op het hoogspanningsnet van Elia. Dit zou zogezegd komen door de offshore windmolenparken en voor een deel is dit ook correct ook al moet gezegd worden dat voor deze een aparte leiding/kabel voorzien wordt die vanuit zee rechtstreeks naar het binnenland wordt getrokken. Denk dat daarnaast er sowieso een probleem was/is in West-Vlaanderen met de capaciteit van het hoogspanningsnet en dat het bouwen van een nieuwe lus/ring in die regio wellicht nodig is gezien de vele nieuwe initiatieven voor kleine duurzame sites. Hierbij enkele van mijn reacties/bedenkingen/voorstellen hierover(dit als extra toelichting daar bijvoorbeeld een radio interview afgelopen donderdagnamiddag op radio 1 uitgezonden, slechts één voorbeeld kan toelichten) :

In hoeverre is Elia tekort geschoten : Denk dat dit niet het geval is daar het op voorhand plannen van netwerken - als je niet weet waar de projecten komen - zeer moeilijk is, wel denk ik dat er meer overleg moet komen tussen overheid, Elia en de duurzame sector op een structurele basis(bij voorbeeld om de drie/zes maanden planning samen doornemen). Verder dient de overheid af te dwingen dat er versneld werk wordt gemaakt van de nieuwe lus richting Zeebrugge maar dan moet ze Elia wel helpen door het verkrijgen van nodige vergunningen erdoor te drukken. Dit kan wellicht het proces een jaar bespoedigen(maar ook niet meer).

- Vrijmaking van de markt als oorzaak? : Denk ik niet daar de Europese doelstellingen voor 2020 zelfs losstaan van de liberalisering en wellicht zit hier wel een deel van het probleem dat er in markten zoals die in België die gedomineerd worden door enkele of één partij er geen” incentive” meer is om versneld in eigen land te investeren(doen ze liever in andere landen daar ze goed weten dat de politiek geen voorstander is om het monopolie nog te vergroten).

Kan dit roet in het eten gooien voor het behalen van de doelstellingen:

- Dit specifieke lokale probleem zal niet het probleem zijn voor het behalen van de doelstellingen maar er zal door de overheid een investeringsplan(samen met de sector zodat er een masterplan komt en een idee of de objectieven wel haalbaar zijn tegen 2020) dienen opgesteld te worden die de doelstellingen kan halen, nu wordt dit teveel aan het toeval overgelaten, hiermee bedoel ik dat de huidige ondersteuningsmaatregelen niet voldoende zijn en nieuwe partijen die projecten ontwikkelen in bijvoorbeeld een windmolenpark of biomassa centrale veel te lang bezig zijn met vergunningen en bouwen alvorens ze echt in de markt actief kunnen worden.
Offshore parken, schiet Elia te kort? Denk ik niet direct wat betreft de offshore parken maar er dient wel een oplossing gegeven te worden aan de vele projecten die wachten op het land.

Enkele mogelijke oplossingen:

- Hiervoor heb ikzelf studies laten uitvoeren en heb deze toegelicht aan alle politieke rangen om nieuwe investeringen te stimuleren, één van de oplossingen kan er uit bestaan dat de overheid tijdelijk ingrijpt in de bestaande productiemarkt en de bestaande producenten dwingt om hun capaciteit aan de overheid te verkopen aan kost + een redelijke marge en de overheid deze dan aanbiedt aan de markt met als extra ondersteuning voor die bedrijven die investeren in nieuwe duurzame centrales dat ze in afwachting van hun eigen centrales al productie krijgen toegewezen(lees de output) zodat ze direct in de markt actief kunnen worden.(wordt ook het Single buyer principe genoemd, vooral bedoeld in markten die zwaar lijden onder monopolie wat voor België zeker het geval is)

- Vlaanderen is bijvoorbeeld al bezig met de oprichting van een nieuw energiebedrijf dat vooral ondersteunend zou kunnen werken naar nieuwe investeringen(is enkele weken geleden over geschreven dat de Vlaamse overheid 200 miljoen Euro overheeft om in nieuwe duurzame zaken te investeren of ter beschikking te stellen als zogenaamde incubatorrol.

- Als overheid dien je een redelijke termijn te kunnen geven aan investeerders om aansluiting en vergunningen te verkrijgen voor kleinschalige duurzame projecten(lees tot 20 MW) van maximum twee jaar. Dit zou met de nodige garanties moeten gegeven worden zodat bij overschrijding van deze termijn de overheid een wachtvergoeding geeft zodat de investeerders zeker hun project kunnen realiseren voordat ze zonder adem komen te zitten. Hierdoor zal de overheid ook het voordeel hebben dat ze veel beter kunnen plannen hoeveel capaciteit er komt(daar ze actief mee helpt om de moeilijke jaren tot de site begint te produceren) en ook zal het aantal projecten dat in ontwikkeling gaat aanzienlijk kunnen stijgen(dit daar de ontwikkelaars meer zekerheid hebben dat hun investeringen gedurende de ontwikkelingsperiode meer kans op slagen hebben daar de overheid betrokken partij wordt). De overheid(regionaal en federaal) dient te begrijpen dat het de bestaande subsidie alleen begint te werken(lees certificaten en stroominkomsten) wanneer de installatie begint te werken of wanneer het zeker is dat het project volledig uitontwikkelt is en de bouw begint(lees ecologiepremie) en dat het zwaartepunt dus teveel in de operationele fase ligt. Hiermee wil ik niet zeggen dat de ontwikkelingsfase niet tot het ondernemersrisico moet blijven behoren maar de overheid dient wel redelijke termijnen te hanteren om een project te ontwikkelen wilt zij echt een goede duurzame mix van nieuwe kleinschalige productie hebben tegen 2020 en daarna.

Nu mijn jaarlijkse vakantie begonnen is in het mooie Cadzand-bad, vergeleken met de Belgische kust een verademing zonder beton, krijg ik de kans om ook Nederlandse kranten te lezen. Toevallig of niet staan er dezer dagen vele artikels in over de duurzame sector en dan vooral vragen over hoe het verder moet. Nog nooit ben ik zo uitgerust op een vakantiebestemming aangekomen, geen files, geen lange reistijden(hoorde net dat Frankrijk dit weekend een nieuw triest record gebroken heeft van 711 km file) en dus kon ik lezen in plaats van reizen. Dhr. Van Dijk is baas van Eon Benelux en stelt voor om de levering van groene stroom af te dwingen. Op zich een op het eerste zicht gedurfde uitspraak, van een producent en leverancier uit Nederland maar hij probeert tenminste in oplossingen te denken en niet in problemen. De huidige moeilijke regeringsvorming in Nederland(doordat ook daar de bevolking er een potje van aan het maken is door op zoveel verschillende partijen te stemmen en hierdoor de democratie te verzwakken en vooral de daadkracht van een volgende coalitie regering) zorgt ook daar voor veel vertraging in beleidsuitvoering. De wellicht toekomstige minderheidsregering doet nu al uitspraken over het duurzame beleid of vooral het voortzetten van geen beleid. De Nederlandse liberalen vinden windmolens helemaal niks en mikken vooral op nieuwe kolencentrales/kerncentrales. De stelling van dhr. Van Dijk gaat echter over hoe men de verduurzaming in de markt kan implementeren en dit eigenlijk door het model van Vlaanderen(en deels Wallonië) in te voeren. Het verplicht stellen van groenestroomlevering zorgt in ieder geval voor duidelijkheid en langetermijnperspectief. Een percentage dat jaarlijks omhoog gaat in de energiemix zorgt ook voor een stuurbare en stabiele groei en tempert de extra kost enigszins. Een ander voordeel om in Nederland tevens het certificatensysteem in te voeren op basis van een zogenaamd quotaverplichting van de leveranciers kan als bijkomend voordeel hebben dat een Benelux markt ontstaat qua duurzame ontwikkeling. Zo kunnen certificaten uit Vlaanderen bijvoorbeeld ook in Nederland gebruik worden en visa versa. Denk wel dat ze in Nederland moeten en kunnen leren van de jarenlange ervaring die wij hebben in België hebben en enige aanpassingen doorvoeren. Zo dient men niet alleen naar de verplichting te kijken voor de leveranciers waar men jaarlijks een percentage vaststelt dat moet gekocht worden (hiermee bedoel ik de aankoop van certificaten bij de groenestroomproducenten) maar ook naar welk type duurzame energie. Zo zou men in de quotaverplichting een onderscheid moeten maken per technologie en hier een verplichte onderverdeling aan geven. Een deel windcertificaten, een deel biomassacertificaten, enz.
Verder dient men ook slechts certificaten toe te kennen aan nieuwe installaties en dient men geen certificaten toe te kennen(of veel minder) voor bijvoorbeeld de bijstook van houtpallets in oude kolencentrales. Het stimuleren van nieuwe investeringen in lokale(lees decentraal) kleinschalige projecten dient een belangrijk onderdeel te vormen zodat ook de toekomstige duurzame vormen van productie door zoveel mogelijk partijen kunnen gebeuren en niet alleen de traditionele energiebedrijven. Een uniform subsidiesysteem in de hele Benelux kan een voorbeeld worden voor de andere landen die dienen te begrijpen dat één standaard heel belangrijk is in het bereiken van één Europees objectief (lees de 20/20/20 norm tegen 2020). Een regelmatig overleg tussen de regulatoren en de ministers in de Benelux zou een goed begin kunnen zijn.

Vorige week had ik een interview gegeven voor apache, een online journalisten website die meer diepte in interviews brengen en dit in hun eigen tijd bij wijze van spreken. Bram Souffreau die het interview afnam, nam de tijd om een aantal controversiële vragen en stellingen naar voren te brengen. Nu probeer ik zelf toch voldoende zwart en wit te antwoorden zodat men enkele lijnen kan herkennen wat ik wil zeggen. Dat de detailboodschap een stuk genuanceerder is in werkelijkheid verlies je voor een deel, want het zou je naar teveel detail leiden.(hoewel dit eigenlijk toch moet voor een dergelijk economisch en technisch onderwerp). Nu was ik zelf wel verbaast dat in deze spreekwoordelijke komkommertijd het artikel veel reacties losbracht en ik zelfs directe mails kreeg van mensen die mij bedankten. Ook zag ik een aantal reacties die mij tot enige toelichting brengen daar ik het zeker kan waarderen als mensen de tijd nemen om mee te gaan in het denken naar een betere energiemarkt morgen. Eén van de reacties was dat biomassa waanzin zou zijn en hier zou ik enige toelichting in willen geven; biomassa kent vele vormen die stuk voor stuk duurzaam kunnen zijn. Het gebruik van afval(plantaardig) bijvoorbeeld levert een nuttige bijdrage aan het efficiënt gebruik maken van potentiële brandstoffen. Dat wil nog niet zeggen dat alle afval per definitie goed is om te gebruiken. Een ander omstreden voorbeeld is bijvoorbeeld het gebruik van palmolie, dit product dat vooral uit landen komt als Indonesië en Maleisië heeft terecht al voor veel controverse gezorgd daar men er op sommige plaatsen gewoon oerwoud is voor gaan rooien. Dat wil nog niet zeggen dat iedere potentiële voedselbron niet gebruikt zou mogen worden om energie mee te maken zoals sommige stellen, want er is genoeg voedsel voorradig het is alleen slecht verdeeld. Wat bijvoorbeeld een beter voorbeeld kan zijn is het gebruik van plantaardige brandstoffen die lokaal geteeld worden zodat de transportkost tot een minimum beperkt blijft en het ook de lokale landbouw ten goede komt en men ten derde controle kan uitoefenen op de duurzame wijze van teelt. Is biomassa dan de oplossing voor de toekomst als olie op is, nee. Het is wel een deeloplossing als wij betrouwbare energie willen blijven krijgen totdat we een super slim netwerk hebben op Europees vlak dat alle duurzame bronnen van wind, biomassa, zon, wkk, water, etc… met elkaar verbonden heeft en er voldoende voorradig is om alle vraag te dekken. Er moet vooral veel minder energie verbruikt worden en daar wilt zogoed als niemand aan geloven want dit gaat direct luxe kosten! De mens en zijn welvaartsniveau zijn het echte probleem voor ons hoog energieverbruik. Bewijzen daarvan zijn zowat door iedereen gekend en erkend, neem het energieverbruik van de Westerse wereld per kop van de bevolking en kijk naar de rest van de wereld en je weet genoeg. Eén van de reacties ging over de behoefte van een nieuw economisch model dat ervoor zou zorgen dat er een duurzame groei en dus samenleving kan ontstaan, er werd terecht aangehaald dat ik niet met de oplossing kwam aandragen in het artikel. Vermits het artikel over de energiemarkt ging en mij gevraagd werd in enkele woorden een status te geven kon ik daar niet op in gaan. Sowieso is mijn mening niet relevant in deze want het is een mening als een andere. Iedereen kan en moet eigenlijk mee denken en werken aan de oplossing naar een duurzame samenleving met enig behoud van welvaart en kwaliteit van leven. De prijs zal naar mijn mening wel hoog zijn voor iedereen en dat maakt het zo moeilijk, enige voorbeelden die ons allemaal zullen raken.
Vakantie in een duurzame samenleving; vakantie zal mogelijk blijven in een duurzame wereld maar zonder dat dit (extra)energie mag kosten! Even een schets maken van wat dit betekend ten opzichte van het huidig samenlevingsmodel, geen vliegreizen meer voor het plezier, geen buitenverblijven meer in het buitenland, geen shortskies meer, kortom vakantie in eigen land voor de meesten van ons.
Ons huis; verplichting vanuit de overheid dat alle huizen, nieuw of bestaand, vanaf bijvoorbeeld 2025 volledig geïsoleerd zijn. Tot die tijd kan dit met enige ondersteuning van subsidie en aftrek(wat nu het geval is in vele Noordelijke landen) en daarna is het gewoon verplicht. Dit bijvoorbeeld betekent dat nieuwe huizen vanaf bijvoorbeeld 2015 standaard moeten voorzien zijn van decentrale productiemogelijkheden(zaken zoals geïntegreerde zonnetechnologie, micro-wkk, kleine windmolens, grondwarmte, etc.)
Plastic fantastisch: stoppen met het creëren van de al meer dan 1 miljard ton aan plastiek dat op onze aardbol rondzwerft en opleggen dat alleen nog biologisch afbreekbaar materiaal kan en mag gebruikt worden.
Winst en groei : gezien ons huidig economisch model na meer dan twee eeuwen zichzelf in de vernieling aan het rijden is ten koste van onszelf en degene(lees 5 miljard mensen) die nu nog geen welvaart hebben moeten we afstappen van een economie die groeit naar één die duurzaam is en dus niet groeit maar krimpt en herverdeeld. Praktisch wilt dit zeggen dat als je van alle armen in deze wereld vraagt om onze droom op te geven(lees het hebben van een auto, huis, lcd tv en drie vakanties per jaar) dan zul je de rijkdom moeten herverdelen. Dit wil plat zeggen dat we allemaal een deel van onze eigen bezittingen gaan moeten opgeven op relatief korte termijn(de helft bijvoorbeeld) om iedereen mee te krijgen en dit in combinatie met een drastische afname van de wereldbevolking van de geschatte 9 miljard in 2050 naar minder dan 250-500 miljoen.
Zo kunnen we nog heel lang doorgaan maar het zijn fundamentele keuzes die alleen maar werken als je het voorbeeld geeft vanuit de Westerse wereld. Het vrijwillig opgeven van ons huidig model om te kiezen voor een nieuw en dus ongekend model brengt één van de primaire zaken in ons naar boven; angst voor verandering.