De Vreg communiceerde gisteren zijn jaarverslag en sprak over enkele markttendensen. De eerste was dat steeds meer gezinnen en bedrijven kiezen voor groene stroom, van 1% in 2007/2008 tot 13% vandaag de dag. Verder zei ze wel in dezelfde zin dat het systeem van subsidies wel betaalbaar moest blijven en dan nog in zowat dezelfde zin zei men dat de factuur voor de eindgebruiker met tientallen percenten gedaald zijn en dus goed nieuws(vooral dankzij de crisis en de prijsdaling van olie). Nu zitten er in deze boodschap toch enkele bedenkingen, enerzijds is men euforisch dat de gebruiker milieubewuster wordt en kiezen voor groene stroom en vervolgens wilt men de subsidies wijzigen of gewoon afschaffen(dat is wat er bijvoorbeeld in Nederland is gebeurd en gezorgd heeft voor een vernietiging van vele projecten)
Dat er achter de schermen veel gesproken wordt tussen de netbeheerders en de regulatoren is zeker, doe daar een sausje politiek bovenop en het hele groene stroom beleid kan zo omver vallen zodat de winsten van onder andere de netwerkbedrijven niet in het gedrang komen.
Vandaag deed de Creg er nog een sausje overheen door te melden dat ze een nieuwe studie hadden gemaakt voor de bevoegde minister Magnette en toevallig nu er mee naar buiten komen twee weken voor de verkiezing(lees: daarna is hij toch weg en nu kan hij nog wat populaire zaken zeggen zoals ons geld gaat niet naar Parijs, alsof het kalf al lang niet verdronken is, triest). De zogenaamde berekening van de jaarlijkse winst van Electrabel met zijn afgeschreven centrales lijkt me in lijn te zijn met studies die wij eerder zelf hebben gemaakt en laten uitvoeren, alleen heeft men cijfers van 2007 gebruikt! Men had toch wel cijfers van 2009 kunnen gebruiken om wat korter bij de huidige cijfers te zitten. Daarna gingen ze op een andere weg en blijkbaar hebben ze ook berekeningen gemaakt over het rendement van zonnepanelen projecten en windmolenparken(land), hier kwamen ze op percentages van 50 tot 160% winst op de investering voor de aandeelhouders van dergelijke projecten. Neem aan dat er ergens een foutje is geslopen in de redactie van het artikel want deze zijn gewoon totaal verkeerd en zelfs hilarisch. Zonnepanelen projecten hebben een rendement dat tussen de 9 en 15percent ligt en windprojecten gaan niet zoveel hoger, dergelijke stemming makerij zal wel een doel hebben of zelfs gestuurd worden. De kroniek van een aangekondigde dood van een duurzaam beleid?
Een dergelijke vaart zal het wel niet lopen daar we in verkiezingstijd zitten en iedereen graag begint te roepen met spectaculaire cijfers om zo zieltjes te winnen. Stabiliteit is echter fundamenteel voor een stabiele economie, dat weet een eerstejaars student economie zelfs. In tijden van onzekerheid door de op hol geslagen berichtgeving van alle kanten(gisteren las ik nog in een kwaliteitskrant “markten in paniek”, vandaag staat in dezelfde krant “beurzen maken remonte”, de waarheid ligt in het midden en dergelijke berichtgeving dient alleen maar om te verkopen of om winst te maken voor de één of andere speculant. De regulatoren zouden wel moeten begrijpen dat als men tijdens de verkiezingskoorts uitspraken gaat doen men het grote risico loopt dat dit als thema wordt meegenomen en zo het verhaal nog in hun eigen gezicht en dat van anderen kan ontploffen, enige wereldvreemdheid is hier zeker de oorzaak van.

Gisteren werd er in zowat alle media melding gemaakt dat het energieverbruik per hoofd van de bevolking in Vlaanderen/België zowat het hoogste in Europa is. Experts en zogenaamde experts vielen over elkaar heen om deze feiten min of meer te bevestigen en verschillende voorbeelden werden gegeven. Eén van de meest hilarische voorbeelden was dat de verlichting op onze snelwegen een goed voorbeeld zou zijn van één van de redenen van ons hoog verbruik. Dit is niet alleen foutief maar zelfs misleidend want er werd gezegd dat als men Nederland binnen rijdt het ineens donker wordt. Gewoon onzin, Nederland heeft vandaag de dag overal verlichting op alle belangrijke snelwegen en dit zelfs de hele nacht.(in België gaan ze om 00.30 uit). Deze veiligheid die zeer weinig energie verbruikt door de speciale lampen die men gebruikt is zowat het enige dat nog goed is aan onze snelwegen die er zoals iedereen die deze wegen dagelijks gebruikt kan voelen. Daarnaast begon men direct over de slechte leerling die wij zijn op het vlak van isolatie(wat trouwens waar is, we zitten op het niveau van Griekenland) en wederom werd de suggestie gewekt dat dit één van de grote oorzaken zou zijn van ons hoog verbruik. Zo vlak voor de verkiezingen is het natuurlijk gemakkelijk om de falende politiek steeds te viseren met dergelijk goedkope argumenten die bovendien niet ter zake doen of toch slechts in beperkte mate. Even nog enkele gegevens op een rijtje, België verbruikt in totaal 80 tot 85 TWh elektriciteit. Enkele voorbeelden, de top tien verbruikers in België zijn zowat goed voor 18 tot 20 TWh elektriciteitsverbruik(inclusief de spoorwegen die de grootste energieverbruiker van dit land is met meer dan 2 TWh ieder jaar). De top 1500 verbruikers in België zijn goed voor de helft van het totale elektriciteitsverbruik(zijnde dus 40 tot 42 TWh). Alle 4.6 miljoen gezinnen of 10.6 miljoen inwoners van dit land verbruiken samen 16 tot 18 TWh elektriciteit. Wat het gasgedeelte betreft is het huishoudelijk verbruik iets groter en afhankelijk van de weersomstandigheden(ongeveer één derde van de 19 bcm op jaarbasis), de energiecentrales nemen ook een derde voor hun rekening en de bedrijven de rest. Ook hier weet men heel goed dat het gasverbruik bijvoorbeeld nog fors zal gaan stijgen de komende jaren door nieuwe gascentrales en anderzijds door de verdere ontsluiting van gas naar de huishoudens in België.
Dit betekent niet dat isolatie zeker noodzakelijk is en zelfs verplicht dient te worden, dit zou men eerst moeten belonen(zoals nu het geval is) en tegen de bevolking zeggen dat tegen 2020 een bepaalde norm verplicht is(bijvoorbeeld alle daken moeten tegen die tijd geïsoleerd zijn). Verder dient men verder te gaan met decentrale opwek(zoals micro-wkk’s, zonneboilers, etc.…) en de netwerkbedrijven verplichten om hun netwerk klaar te maken voor deze manier van opwek.
Ook onze ambitie om het logistieke hart(hiermee bedoel ik vooral het transport langs de weg) te worden in Noordwest Europa is een energetische nachtmerrie daar al deze logistiek ook energie nodig heeft en ons kleine landje/gewest daar eigenlijk helemaal geen plaats voor heeft, de eerste plaats qua files in Europa bewijzen dit nu wel.
Dit neemt niet weg dat er heel veel hypocriete stellingen zijn op dit ogenblik, als men een groei van 2% per jaar noodzakelijk blijft vinden om een gezonde economie te hebben en een begroting die verantwoord blijft dan zal het energieverbruik blijven groeien. Niemand praat over echte oplossingen, waarom niet afstappen van een economie die moet blijven groeien maar naar een meer duurzame vorm streven. Voor economische groei zullen we steeds meer energie nodig hebben ondanks de mooie slagzinnen van 20/20/20. Het borstgetrommel staat in schril contrast met de statistieken die duidelijk maken dat het energieverbruik nog enorm gaat stijgen(hiermee bedoel ik ook buiten België).

Zoals ik al enige malen had geschreven is het van de week weeral pijnlijk duidelijk geworden dat wij ons letterlijk blauw betalen voor onze energie. De Creg die terecht dit onrecht nogmaals bekend heeft gemaakt bewijst ook zijn onmacht over deze materie daar dit eigenlijk hun bevoegdheid is(bepaling van het transport van de netwerktarieven van Elia en de lokale distributienetwerken). Zij stellen echter terecht dat ze hierin niet gesteund worden vanuit de bevoegde minister. De reden ligt natuurlijk voor de hand, de intercommunales zijn gewoon spreekwoordelijke “cash cows” voor de lokale overheden en een manier geworden om hun steeds stijgende kosten via slinkse weg naar de burger en onze bedrijven op te leggen. Op zich heb ik niks tegen het feit dat we een bijdrage leveren aan de goede werking van onze gemeenten maar doe dit dan transparant! Hiervoor heb je gemeentelijke belastingen en doe dit niet via de energiefactuur. Steeds word de liberalisering aangevallen als de boosdoener van de stijgende prijzen, niks is echter minder waar, het is vooral de politiek die hier volledig gefaald heeft in haar doelstelling om via open marktwerking betere voorwaarden te bekomen. Ten eerste heeft ze nagelaten de markt echt te liberaliseren door de output van onze productie niet te herverdelen en ten tweede heeft ze de liberalisering aangrepen om een massaal aantal nieuwe taksen en heffingen te introduceren, toeval? Weet ik niet, in ieder geval was er in de tijd van monopolie veel minder sprake van al deze taksen en heffingen voor onze bedrijven en burgers. Op de dag dat de intercommunales niet meer moesten instaan voor onze factuur maar dit moest gebeuren door aparte leveranciers op die dag is er een explosie gekomen van deze nieuwe taksen en heffingen. De overheid weet heel goed dat bij een prille liberalisering men voorzichtig moet zijn met al teveel wijzigingen want die zijn er al genoeg. Wat zijn nu de oplossingen voor bovenstaande explosie van onze transportkost? Ten eerste moet de Creg alle macht krijgen om in te grijpen wanneer nodig. Net zoals in bijvoorbeeld Nederland dienen de netwerkbedrijven jaarlijks aan te tonen aan de DTE(Nederlandse regelgever)(transparant en onderbouwd) wat de echte netwerkkost is en dienen zij ieder jaar efficiënter te worden. Het kan toch niet zijn dat ik ieder jaar in Nederland de netwerkkost zie dalen(periode 2007-2010) en wij hier als vergelijkbaar land de kost zien exploderen. Dat er een impact is voor de bijdrage voor een verduurzaming van ons productiepark tot daar aan toe(lees groene stroombijdrage) maar er is geen enkele andere reden waarom deze verhoging er is gekomen. Eén van de nodige oplossingen is dat de Creg eerst eens een volledige financiële doorlichting laat doorvoeren om een moment opname te krijgen van interne financiele huishouding van de netwerkbedrijven, daarna kan men vanaf dit nul moment de netwerkbedrijven jaarlijks een voorstel laten doen zoals hierboven omschreven(transparant en ieder jaar efficiënter). Er is mij al een aantal keren gevraagd om een vergelijkend onderzoek te laten uitvoeren door de Belgische en Nederlandse distributietarieven naast elkaar te leggen, wellicht is dit moment nu echt aangebroken. Er zal minstens een vijf tot zes vergelijkingen in komen qua geografie(minstens drie steden bijvoorbeeld Amsterdam met Brussel, Rotterdam met Antwerpen, Maastricht met Luik en Hasselt, en dit voor een twee tot drie verschillende klantengroepen,zijnde de families, kleine bedrijven en grotere(hoogspanning) bedrijven). Dit neemt niet weg dat de volgende regering nu eens echt werk moet gaan maken van het geven de nodige macht aan de Creg om te kunnen optreden zonder politieke inmenging.

Gisteren stond er in de Tijd(Belgische financiele krant) de zoveelste melding van het bedrijf Thenergo dat een aantal installaties van biomassa uitbaat. Ondanks de desinvesteringen van de laatste maanden is het bedrijf op de rand van de afgrond gekomen. Buiten een aantal te duur bepaalde overnames in het verleden in onder andere bedrijven die niet tot hun doelgebied behoorden is vooral de zogenaamde “burnrate” een probleem. Dit wil zeggen dat de maandelijks vaste kosten te hoog zijn in de opstart fase van een dergelijk bedrijf. De organisatie die is gebouwd is gewoon te groot voor de gerealiseerde omzet en groei. In het artikel van de nieuwe CEO zegt hij dat de toestand van het bedrijf te wijten is aan de lagere energieprijs en het feit dat hij minder krijgt voor zijn certificaten, voor een deel kan dit juist zijn maar de hoofdreden ligt toch volgens mij in andere gebieden. Teveel kleine installaties in verschillende landen/gebieden maken de vaste kosten per project relatief hoog. Bio installaties van enkele honderden KW zijn gewoon te klein als je er als uitbater/energiebedrijf je bedrijf wilt rond uitbouwen. Wat is de minimum? Zelf hebben we twee bio installaties in ontwikkeling en kijken we naar een derde, deze zijn tussen de 2 à 4 MW per stuk en kunnen ook met de huidige prijzen winstgevend zijn. Zelf hebben we tijdens de eerste twee jaar van NPG ervoor gezorgd dat het bedrijf zwarte cijfers blijft geven ondanks het feit dat de installaties nog in ontwikkeling of in de bouwfase zitten. Dit kan alleen maar door zogenaamd “lean and mean” te functioneren en bijvoorbeeld al het geld dat je verdiend in het bedrijf te laten en zo de vaste kosten te betalen. Ook dient men zijn groei beheersbaar te houden en is een samenwerking met een bestaand energiebedrijf van belang. De korte termijn schommelingen in een markt is inderdaad een factor die jezelf niet in de hand hebt en het binnenhalen van externe geldschieters/aandeelhouders in je bedrijf houdt je het liefst tegen totdat het bedrijf volledig operationeel is(lees totdat de eerste installaties al werken). De vraag van Thenergo is geen alleenstaand geval, ook andere bedrijven zoals bijvoorbeeld Enfinity hebben een “burnrate” waar je je vragen kunt bij stellen. We hebben kunnen zien dat met het omver vallen van Ecocern ongebreidelde groei op basis van geleend geld op een moment dat de kasstromen nog niet stabiel zijn gevaarlijk is en niet nodig. Onze sector heeft meer dan voldoende waarborgen voor een gezonde groei op voorwaarde dat dit stapsgewijs gebeurd, ik hoop alleen dat we binnenkort niet moeten lezen dat één van deze bedrijven zijn activiteiten moet staken want voor mensen die investeren in onze sector geeft dit een volledig verkeerd signaal.
Gisteren was ik even bij Solland in Heerlen, een fabrikant van zonnecellen die innovatie hoog in het vaandel draagt en hun nieuwe Sunweb technologie voorstelde. In bijzijn van enkele burgemeesters werd deze nieuwe technologie in dienst genomen. Ondanks de ongebreidelde wereldgroei van nieuwe fabrieken(vooral in China en Japan) en dus grote concurrenten, zien zij de toekomst met vertrouwen tegemoet door zich te onderscheiden op het vlak van technologische innovatie. Deze nieuwe zonnepanelen zullen een efficiëntie verbetering geven van minstens tien percent en het productieproces wordt eenvoudiger. Als dochter van Delta energy willen zij bewijzen dat ze een duurzame groei kunnen bewerkstelligen op een moment dat deze markt nog zeer dynamisch is en vele van hun concurrenten in Europa relatief moeilijke tijden doormaken. Daar we de komende maanden heel wat zonnepanelen installaties gaan bouwen kijk ik uit naar deze nieuwe veel belovende innovatie.

Na een dikke week in het buitenland is er toch weer wat gebeurd in ons energielandje. Door de val van de Belgische regering is er onzekerheid ontstaan over het akkoord dat de regering had met Suez over het langer open houden van de drie oudste kerncentrales. Een goede zaak, want de spreekwoordelijke aalmoes die men had verkregen was geen eerlijke verdeling van de potentiële meerwaarde. Nu had Europa ook al gereageerd dat deze verlenging niet vanzelfsprekend is en zeker niet als ze de concurrentie stokken in de wielen steekt. Dat een verlenging de concurrentie hindert is natuurlijk logisch daar men het status quo van een deel van bestaande productie in handen houdt van de dominante marktpartij. Op zich kan een eventuele verlenging te rechtvaardigen zijn maar dan dient de markt er beter van te worden en dan vooral ook de liberalisering. Wat men zeker zou moeten doen bij het opleggen van extra voorwaarden is de jaarlijkse bijdrage van Suez koppelen aan de Endex(energie index) zodat de overheid en zijn burgers mee kunnen profiteren van de schommelingen op de energiemarkt. Dat de groothandelsprijzen op dit ogenblik relatief lag liggen is te wijten aan externe factoren zoals de groot industrie die minder afneemt door de crisis. Kijkt men echter naar de laatste tien jaar dan ziet men duidelijk een stijgende tendens en de kans dat dit de komende tien jaar ook gebeurd staat zo goed als vast. De komende jaren zal de vraag naar fossiele brandstoffen groter worden dan het aanbod en dit betekend automatisch grote spanning op de prijs. Hiervan zal de elektriciteitsmarkt ook van kunnen profiteren daar men elektriciteit ook zal gebruiken in delen van de energieketen waar men normaal olie of gas voor gebruikt.(bijvoorbeeld elektrische wagens, elektrisch koelen, etc..) Indien de groenen zouden gaan wegen op een nieuwe regering dan kunnen zij dit afdwingen en tevens ervoor zorgen dat de output van deze centrales geveild wordt en niet automatisch naar de eigenaar van deze centrales gaat. Nu heb ik persoonlijk niet een voorkeur voor welke partij dan ook maar kan ik alleen maar vaststellen dat de enige die echt iets hebben gedaan aan meer marktwerking de groenen zijn. Wellicht hebben zij niet als motief dat er meer liberalisering komt maar zij lijken me vooral allergisch voor het huidige monopolie van één buitenlandse marktpartij. Dat onze sector vaak als wisselgeld wordt gebruikt in politieke onderhandelingen is te betreuren maar wellicht kan dit nu voor één keer iets extra opbrengen.

Dit weekend heeft mevrouw Van den Bossche haar zowat eerste publieke opmerking gemaakt als minister van energie na een klein jaar bevoegd te zijn. De mededeling kan tellen, men gaat de subsidie voor grootschalige groenstroom projecten herzien en dan vooral zonnepanelen. Op vraag van de netwerkbedrijven zal dit gebeuren daar deze vooral voor zonneprojecten de subsidies betalen en deze doorrekenen aan hun klanten. Nu hebben de netwerkbedrijven natuurlijk hun eigen belang bij dit verhaal daar ze enerzijds een grote geldstroom dienen te beheren die niet van hun is en anderzijds goed weten dat ze de bevolking niet ook nog eens een extra kunnen aanrekenen voor het bouwen van een slim netwerk met onder andere slimme meters. Het eigen belang speelt hier maar zoals altijd is er wel een grond van waarheid. Reeds van bij het begin van de introductie van subsidie voor groene stroom zijn dit soort problemen naar boven gekomen. Zelf zijn wij(toen ik nog baas van Essent was) slachtoffer geworden van een onbetrouwbare Vlaamse overheid die van de ene op de andere dag de vrijstelling van distributiekost opblies als je groene stroom leverde aan de eindklant. Het argument was toen dat er een foutje geslopen was in de regelgeving en het nooit de bedoeling was dat geimporteerde groene stroom ook deze vrijstelling kreeg. Daar sta je dan met je campagne en product, vele jaren later denkt de Raad van State er ook zo over en zal Essent gelijk krijgen ten gronde. Terugkomend op de mededeling van vandaag zijn er wellicht wel wijzigingen nodig in de explosie van grootschalige projecten en dan vooral in zonne-energie maar om te zeggen dat de bedrijven niks meer mogen morgen vindt ik onverantwoord. De bedrijven die kunnen aantonen bijvoorbeeld dat het meest van de energie lokaal blijft(bijvoorbeeld minimum drempel inbouwen dat 70% lokaal moet blijven) zouden toegang moeten blijven krijgen tot het netwerk. Men kan ook een plafond per project in bouwen zoals ik al eerder had voorgesteld(toen had ik 3 tot 5 MW voorgesteld). Wat vooral belangrijk zal zijn dat als men zaken gaat veranderen dat men dit ver op voorhand aankondigd met een minimum van drie jaar op voorhand. Men moet goed beseffen dat vele bedrijven vandaag overwegen om deze investering te gaan doen op grond van de regelgeving die vorig jaar nog is gewijzigd door de vorige minister en voorzien was om een aantal jaren een vast kader te krijgen en zekerheid te bieden. Het is echter niet de eerste keer dat een minister een telefoontje krijgt van een voorzitter van een intercommunale en direct de kraan toedraait. Als ik me niet vergis is de man die alles gratis wou in Vlaanderen toch voorzitter van een pure intercommunale?