Deze week had Eandis de buitenwereld uitgenodigd voor een première bij te wonen over de installatie van de zogenaamde slimme meters. Er is al veel gesproken en geschreven over de slimme meter als oplossing van vele problemen. Met de slimme meter is het zoals met de liberalisering van de energiemarkt, in de oplossing om tot een slim netwerk te kunnen komen is de slimme meter één onderdeel(en dient men dus naar alle onderdelen te kijken). Terecht wordt gesteld dat de investering in een slimme meter uiteindelijk door de gebruiker(lees klant) zal betaald worden via een verhoging van het netwerktarief. Dit is voor een deel terecht maar dus niet helemaal, de voordelen van op ieder moment te weten wat het verbruik is van iemand en zelfs in staat te zijn om zijn verbruik te sturen(lees elektrische apparaten sturen zodat verbruik stabiel blijft op heel het netwerk en de netbeheerder zo geld kan besparen en de kwaliteit van de werking kan blijven garanderen is positief maar dient dus niet doorverrekend te worden aan de gebruiker. In eerste instantie dient de regelgever mee te bepalen in alle transparantie voor wie welke voordelen zijn voor dat men de kost van deze meters gaat afwentelen op de gebruiker die toch geen keuze heeft. Verder zou de regelgever ook de leveranciers dienen te betrekken bij de introductie van slimme meters want daardoor kan het aanbod aangepast worden en er meer producten op de markt gebracht worden. De besparing voor de leveranciers om zo geen eindafrekening meer te moeten maken geeft ook een aanzienlijke kostenbesparing daar onaangename verrassingen en betalingsproblemen zo voorkomen worden. Ook kan zelfs de klant het recht krijgen dat hij mits een korte opzeg steeds van leverancier kan veranderen door de extra flexibiliteit die men verkrijgt via de behandeling van de gebruikersdata. Dat een klant die kiest voor een open contract misschien iets meer zal moeten betalen is wellicht dan jammer maar het zou het zou de huidige dominantie van de twee standaardleveranciers(lees de historische monopolisten) verder kunnen aantasten daar het voor klanten gemakkelijk wordt om van leverancier te wisselen. Verder zou het nuttig zijn indien onze netwerkbedrijven samen met de Nederlandse netwerkbedrijven kiezen voor één oplossing om zo toch enig schaalvoordeel te bekomen(dit daar onze landen individueel heel marginaal klein blijven om maatwerk te rechtvaardigen wanneer gevraagd). Voor de verduurzaming en opkomst van lokale elektriciteitsproductie is het gebruik van slimme meters ook nodig om de netbeheerder in staat te stellen een volledig overzicht te houden op de beschikbare productie en deze in de lokale netten te houden en/of te gebruiken in aangrenzende gemeenten waar een tekort zou zijn op een bepaald moment. Het is in ieder geval positief dat deze grootschalige test van Eandis van start gaat daar we in Europa al behoorlijk achter lopen op dit gebied en zo een snelle inhaalslag kunnen maken gezien de relatieve schaal van ons netwerk en land. Verder ben ik benieuwd wat de totaal visie is voor het slimme netwerk van de toekomst op dit ogenblik daar deze liefst eerder bestaat dan de implementatie van een deel ervan.

Febeliec, de federatie van de industriële energieverbruikers, staat deze week aan de Klaagmuur. Na een enquête onder een aantal van hun leden is nogmaals duidelijk geworden dat vooral onze bedrijven het gelag betalen van de slechte liberalisering van de energiesector. Hun energiekost(elektriciteit) verdubbelde ongeveer sinds 2002 en dat geeft terecht redenen tot bezorgdheid. Wat vooral opvallend is dat onze elektriciteitskost sneller gestegen is dan in de omringende landen. Ondanks onze vooral nucleaire opgewekte energie(zeker voor de zware industrie) profiteren onze grote bedrijven niet van deze afgeschreven centrales die hun kost de laatste zeven jaar goed onder controle hebben kunnen houden. Hoewel dhr. Claes(bestuurder van Febeliec) gelijk heeft als hij zegt dat we efficiënte maatregelen nodig hebben in West-Europa dienen we eerst te beginnen in eigen land. Ook is het belangrijk dat organisaties als Febeliec met eigen oplossingen komen. Hiermee bedoel ik dat men onderbouwde oplossingen moet aandragen aan de politiek en bereid moet zijn om ook zijn steentje bij te dragen indien investeringen nodig zijn. Sowieso was en is de liberalisering ook een opportuniteit voor de zware/grote industrie om zelf te investeren in zijn energiebehoefte. Een aantal van hun doen dit ook maar het is te gefragmenteerd daar het vaak persoonlijk initiatieven zijn van bedrijven. Koepelorganisaties zouden moeten proberen om hun leden te bundelen en samen initiatieven te ontwikkelen. Enkele grootverbruikers hebben dit enige tijd geleden geprobeerd zijnde beter bekend als de leden van Blue Sky. Dit initiatief van de 7 grootste verbruikers van ons land is ook gestorven of uit het oog verdwenen na enkele forse uitspraken. De oorzaak hiervan is niet duidelijk maar het gebruikelijke verdeel en heers politiek kan aan de oorzaak leggen. Bedrijven die dreigen om zelf grootschalige initiatieven op te zetten krijgen meestal een extra korting van hun leverancier, zijnde de historisch dominante marktpartij, waardoor dergelijke tijdelijke samenwerkingsverbanden uit elkaar vallen. Grote bedrijven hebben meestal hun eigen strategie en agenda en zijn al lang blij als de dominante marktpartij snel extra korting geeft en gooit men zijn voornemens weer drie jaar overboord. De stelling dat ook de taksen en heffingen zijn toegenomen voor de grote industrie is voor een deel correct, men vergeet echter te zeggen dat zij wel vrijgesteld worden van een aantal heffingen of er wordt een plafond ingebouwd voor deze kosten. Als men zo verder blijft doen bij koepelorganisaties als Febeliec dan zullen hun leden binnen tien jaar constateren dat de energierekening minstens weer verdubbeld is(zeer voorzichtige inschatting) De leden van deze organisatie zijn samen sterk genoeg om investeringen te doen in delen van de energieketen zodat ze meer controle krijgen over de eindprijs. Dit gaat bijvoorbeeld dan zowel in investeringen in grootschalige opwek(grijs of groen) als kleinere decentrale opwek maar ook in het samenbrengen van hun energieportfolio en dit als één portfolio te gaan bekijken. Zonder te pleiten dat ze zelf leverancier worden zouden ze ervoor kunnen kiezen om via bijvoorbeeld Febeliec een eigen energie organisatie op te zetten. Die zou het gezamenlijk portfolio gaan beheren en ook investeringen kunnen voorstellen in eigen productie waar nodig om het portfolio beter te kunnen beheren.

Vorige week was ik uitgenodigd in Nederlands Limburg in het mooie kasteel van St. Gerlach waar een ronde tafel was van een aantal experts die aktief zijn in de automobiel sector. Naast een aantal wetenschappers actief aan de universiteit van Aken was bijvoorbeeld de directeur van Nedcar ook aanwezig. Het doel was om via een aantal presentaties van deelnemers een aantal interessante stellingen te bespreken. Tijdens deze gesprekken was professor De Kort vooral een lans aan het breken voor de elektrische auto op basis van lithium batterijen met een modulaire capaciteit. Dit betekent dat men kan kiezen wat de afstand is die de wagen kan afleggen gaande van 50 tot 250 km. Er werd ook duidelijk gesteld dat dit soort wagens vooral diende voor korte verplaatsingen maar gezien het gros van de mensen minder dan 40 km per dag rijdt is dat geen probleem. Wat wel een probleem blijkt te zijn is het ontbreken van elektrische wagens vandaag, in Nederland zijn er vandaag minder dan 100 en beterschap is nog niet in zicht. Men bevestigde zelfs dat er nog geen standaard is afgesproken wat betreft de batterij technologie en de manier van opladen. Hiermee bedoelden ze op wereldvlak. De professoren vonden de ambitie van de Nederlandse netwerkbedrijven om alvast tienduizend oplaadpalen te gaan installeren dan ook echt voorbarig. Een soort déjà vu gevoel overviel mij als ik naar mijn sector zie die ook op een gegeven moment onder politieke impuls is gaan roepen de markt is open en dan pas is gaan nadenken over een degelijke set procedures en spelregels(in de juiste volgorde). Eigenlijk kreeg ik ook de indruk dat ook hier een degelijk stappenplan ontbreekt en dat is toch zorgwekkend gezien de noodzaak voor een betrouwbare logistiek en transport. Er werd ook tijd besteed aan het verduurzamen van de elektriciteit opwek en hier begreep men al snel dat pariteit een belangrijke voorwaarde zal worden als groene stroom de wereld gaat overnemen. Dat groene stroom vandaag gemakkelijk drie tot acht keer duurder kost dan de huidige groothandelsprijs voor elektriciteit is toch een serieus obstakel. Om deze pariteit te behalen is mij na deze vergadering ook duidelijk geworden dat de energieprijs zal stijgen en dit men een factor drie tot vijf. En dit niet alleen door de nieuwe groene stroom productie maar ook de netwerkbedrijven die er bij waren bevestigden dat ze voor grote investeringen staan om het netwerk aan te passen aan de moderne noden. Na enig aandringen werd toch al snel een verdubbeling verwacht van de huidige netwerkkost. De vraag die ik mij stel is of de politiek zich hier van bewust is en nog belangrijker zijn ze bereid om dit toe te laten? Veel keuze lijken we niet te hebben maar ik ben toch benieuwd, als u weet dat bijvoorbeeld 100 MW zonne-energie in Vlaanderen jaarlijks 300-350 miljoen Euro kost en dit 20 jaar lang dan kan men de optel som zelf even maken. Deze kost wordt rechtstreeks in het netwerktarief opgenomen en men zal dus in Vlaanderen zijn netwerkfactuur fors zien stijgen. Is dit erg, de facto niet als er draagvlak is voor de verduurzaming van onze energiebehoefte en de kostprijs die hier aanhangt. Het positieve is wel dat de investeringskost zal blijven dalen zolang de markt fors groeit en dit lijkt nu het geval te zijn. De nodige subsidies zullen hierdoor blijven dalen en de potentiële markt zal blijven groeien. Verder worden hier duizenden jobs mee gecreëerd ook al zijn dit dan grotendeels gesubsidieerde jobs. Ondanks deze positieve gevolgen zal onze energiekost dus stijgen met een factor van drie tot vijf.

Deze week zijn er verschillende geluiden uit de zonnepanelen industrie datdeze industrie binnen enkele jaren zonder subsidie kan. Een op zich boude uitspraak daar hij uit onze regio komt en vandaag zeker nog niet waar is. Als we de huidige investeringskost afwegen tegenover de inkomsten dan ziet men dat deze industrie zowat 85/90% van zijn inkomsten nodig heeft en krijgt uit een overheidsmechanisme(lees subsidie). Dit verschilt natuurlijk aanzienlijk voor de zuidelijke landen waar men al snel het dubbele aan energie opwekt met hetzelfde paneel bekomt. De investeringskost is inderdaad aan het dalen maar deze zijn tot nu toe bijvoorbeeld in lijn met de daling van de subsidies per land. Het zal waarschijnlijk een combinatie van stijgende elektriciteitsprijzen en dalende investeringskost moeten worden om aan de zogenaamde “grid parity” te komen. De protagonisten van deze industrie spreken al van het overbodig worden van onze gas en kolencentrales door de opgang van zon. Dit lijkt me de waarheid een beetje geweld aan te doen daar de economisch haalbare opwek uit zon ruimschoots onvoldoende zal blijven om onze behoeften te dekken. Onze industrie en bedrijven die bijna 80% van onze dagelijkse elektriciteitsbehoeften invullen zie ik nog niet volledig op zonne-energie werken. Neemt niet weg dat als de investeringskost in dergelijke systemen blijft dalen de markt groter zal worden en men zich ook mag gaan verwachten aan een wettelijk kader waardoor het verplicht kan worden om deze technologie te integreren in de nieuwbouw en renovatie. Ook nieuwe duurzame vormen van productie vragen om aandacht zoals de productie van elektriciteit door golfslag in de Noordzee. Ook hier vraagt de industrie nu al om ondersteuning via subsidies en dit lijkt me toch wat vroeg gezien het nog zeer experimentele stadium van deze technologie. Men spreekt al over een subsidie die minstens twee keer zo hoog zou moeten zijn als deze voor windmolenparken op zee. Gezien het belang van deze keuzes dient de overheid en onze wetenschappelijke instellingen hier eerst het initiatief in te nemen alvorens dit los te laten aan de zogenaamde vrije markt. De chemische sector klaagde deze week al aan dat de kost voor de verduurzaming van onze energiehuishouding dreigt te ontsporen en dus onze competitiviteit zal aantasten. Hoewel ze in eigenbelang spreken zit hier wel enige grond van waarheid in, de overheid dient op Europees niveau ervoor te zorgen dat mondiaal duidelijke afspraken worden gemaakt over de doelstellingen voor deze verduurzaming. Landen die hier niet aan mee doen dienen een heffing te krijgen zodat het concurrentiële nadeel wegvalt en zelfs een voordeel kan worden. Goede leerlingen worden zo beloond en een beter competitiviteit op hun eigen markt maar niet uit eigen belang maar uit gemeenschappelijk belang. Na het mislukken van de top in Kopenhagen is het stil geworden betreffende een globale aanpak van de milieu uitdagingen. Terugkomend op een industrie die verder kan groeien zonder subsidies zal dit ook een gevolg hebben op de kostprijs van onze energie, zoals reeds eerder gezegd dient men rekening te houden met een stijging van de elektriciteitsprijs met een factor drie zodat deze pariteit gehaald wordt en ook de consumptie wordt afgeremd. Onze bedrijven kunnen dergelijke prijzen vandaag niet aan en hierdoor wordt een globaal akkoord des te belangrijker zodat de stijging van de energieprijs overal gelijktijdig verloopt en de competitiviteit ook niet verstoord wordt.

Deze week hebben we een aantal interessante gesprekken gehad met partners en potentieel toekomstige partners. De vooruitgang in één van onze biomassa projecten gaat voorspoedig en onze partners zijn actief de details van het dossier aan het bekijken teneinde te beslissen of en hoever ze mee willen bouwen aan dit project. De interesse in onze verschillende projecten is aanwezig bij diverse partijen en we krijgen dan ook vragen uit zowel industriële als financiële hoek om samen de projecten uit te bouwen. Onze eigen ambitie om naast onze opbouw van duurzaam productie ook leverancier te worden wordt verder bekeken, maar het goede is dat we vanuit verschillende bedrijven ook mogelijkheden zien om hierin samen te werken of dit uit te bouwen. Ben ook benieuwd hoe de mogelijke alternatieve energiebedrijven naast de bestaande leveranciers hun positie gaan uitbreiden in België, vooralsnog lijken de energiebedrijven vooral veel met elkaar te spreken en elkaar niet teveel te beconcurreren(in België) maar wellicht komt een nieuwe leverancier wel uit een andere hoek dan de traditionele energiebedrijven. Deze week heeft Delta energy ook zijn jaarcijfers bekend gemaakt en zoals wij al wisten zijn deze niet goed, dit ligt trouwens vooral aan enkele afschrijvingen maar een zwak jaar is natuurlijk nooit goed nieuws. De reactie in de vooral Nederlandse media was toch een beetje hysterisch(daar staan ze ook wel een beetje om bekend), als ik de verslaggeving las was het bedrijf goed op weg naar een failliet terwijl ze zelfs nog een bescheiden winst hebben gemaakt vorig jaar. Men begrijpt blijkbaar nog niet dat onze markt in beweging is en dat bedrijven in hun keuzes voor verandering ook door een leercurve(en pijncurve) gaan maar wel dienen vast te houden aan hun strategie. Begin jaren negentig waren de cijfers van bijvoorbeeld Nokia ook maar mager en toen hebben ze vroeger dan andere bedrijven in de telecom markt een nieuwe richting ingeslagen, de mobiele telefonie. De media en politici blazen warm en koud, men verlangt dat de energiebedrijven verduurzamen en investeren in nieuwe technologie maar tegelijkertijd verwacht men dat de winsten even groot blijven. Volgens mij gaan de kosten steeds voor de baten uit, ook bij Dong energy weten ze dat dit het geval is(2009 hebben zij ook een terugval gekend onder andere door de verandering van hun strategie om een duurzame producent te worden en hun investeringen en projecten hier door aan te passen). De duurzame weg van investeren brengt pijn mee zelfs als je garanties krijgt(lees subsidies), het is te hopen dat de politici in Europa het besef hebben dat verandering risico’s met zich mee brengt en tijd kost(lees bloed, zweet en tranen) maar ook dynamiek creëert. Wat wel belangrijk is dat de overheid in de duurzame markt kwaliteitsnormen oplegt zodat bedrijven aan bepaalde spelregels moeten voldoen, in bijvoorbeeld de zonnepanelen markt zie ik toch een soort “wild west” op dit ogenblik waarbij iedereen roept dat hij of zei zonnepanelen verkoopt en installeert. Deze wildgroei zorgt ervoor dat de klant geen enkele garantie heeft dat de markt zoveel actoren kan dragen en dat deze meestal jonge bedrijven morgen nog bestaan. De garanties die gegeven worden zijn volgens mij vaak op drijfzand gebouwd. Je ziet nu al de voorspellingen dat er bijvoorbeeld op wereldniveau een 10 tientalzonnepanelen fabrikanten/bouwers zullen overblijven. Net zoals met de energieleveranciers zou de overheid als zij subsidies geeft aan bedrijven in de duurzame sector(of het nu zon, wind of biomassa is) een vergunning moeten uitgeven dat partijen in staat zijn om de projecten uit te voeren en nog belangrijker een zekere vorm van continuïteit verzekeren.