De aankondiging van de Europese Commissie dat zij heel veel vragen heeft over het besluit van de Belgische overheid om de drie oudste kerncentrales langer open te houden is helemaal geen verrassing. In mijn gesprekken met Europese beleidsmakers is mij meermaals verteld dat de Commissie zeker zou uitkijken naar enige marktverstoring door dit soort overeenkomsten. Dit heb ik trouwens ook aan vele Belgische beleidsmakers en politici verteld en ik heb(met een aantal specialisten) hier ook een oplossing voor aangebracht. Vooral het feit dat men niks heeft gedaan om de nog zeer kleine en kwetsbare marktopening te ondersteunen heeft kwaad bloed gezet. Ieder klein kind beseft dat door oude centrales open te houden men automatisch kiest voor het status quo(lees in stand houden van dominante historische marktpartijen). Europa had veel meer vrede gehad met een oplossing waarbij de centrales langer mochten open blijven maar waar tegelijkertijd de output van deze centrales via de overheid naar de markt werd gebracht. Zo had men twee vliegen in één klap geslagen, zelfs de bevoegde energieminister dhr. Magnette heeft dit idee naar voor gebracht maar werd al binnen enkele dagen teruggefloten. In mijn vele gesprekken met kabinetten en hun ministers begrepen de meeste wel het mechanisme dat wij voorstelde maar las ik in hun ogen een latente metaalmoeheid. De automatische aanvaarding van het huidig monopolie is in vele hun ogen te lezen. Hoewel men goed beseft dat de aangedragen oplossing veel meer zou bijdragen aan de overheid en de marktwerking is men huiverig om actief in te grijpen in een zogenaamde geliberaliseerde energiemarkt. Dit ondanks het feit dat de Europese Commissie België meermaals op de vingers heeft getikt wegens het uitblijven van echte maatregelen om de markt open te breken. De aalmoes die men gekregen heeft wordt verkocht als beter dan niks maar dat mag geen excuus zijn voor het niet ingrijpen in een dergelijk verstoorde markt als de onze. Niet alleen de Commissie heeft grote bedenkingen en vragen bij de gemaakte overeenkomst maar ook de grote industriele bedrijven hebben dit(en zowat alle nieuwe energiebedrijven op onze markt). Zij zien ook geen voordelen voor hun daar ze gewoon de zogenaamde marktprijs blijven betalen(voor de elektriciteit die uit deze oude centrales komt). Van sommige weet ik trouwens dat ook zij een klacht zullen gaan neerleggen daar ze in de verdrukking dreigen te geraken. Je moet maar net een nieuwe elektriciteitscentrale gebouwd hebben en horen dat de dominante marktpartij zijn centrales mag openhouden zodat je per direct tien jaar extra met een handicap van gemakkelijk 20 tot 30Euro per MWh zit. Als je dit in je financieel model pompt dan zal de centrale nooit meer rendabel worden. Hetzelfde geldt trouwens voor de duurzame producenten die een bepaalde prijs moeten krijgen voor hun opgewekte energie en door de verlenging zien dat de prijs laag(lees laag als toch grote marge voor afgeschreven centrale van dominante marktpartij maar te laag voor nieuwe centrales die nog moeten worden afgeschreven) blijft op de groothandelsmarkt. De achterkamertjes politiek die schering en inslag was tijdens de paars/groene regeringen is nog niet weg, men ziet dezer dagen bijvoorbeeld ook dat voormalige topmensen bij de dominante marktpartijen “toevallig” na het sluiten van de (nucleaire) overeenkomst(voor het open houden van de drie oudste kerncentrales) bestuursfuncties krijgen aangeboden bij onze banken. De dankbaarheid voor zoveel inzet zorgt ervoor dat mensen steeds minder hun weg vinden in het beleid dat wordt gevoerd in zogenaamd hun belang. De verduurzaming op zich is zeker positief te noemen maar men dient deze lijn door te trekken naar alle sectoren, neem bijvoorbeeld de top in Qatar deze week voor het duurzame behoud van vele diersoorten, een totale mislukking en dit zo snel na de mislukte top van Kopenhagen. Ook hier weet iedereen wat men moet doen om rampen te voorkomen maar gaat men wederom voor het korte termijn gewin. Men vergeet zo dat een gezonde(en duurzame) economie iets is dat steen per steen wordt gebouwd en dit voor een lange termijn. Het is voor alle nieuwe spelers te hopen dat de Europese Commissie zijn been stijf zal houden en de regering terug naar het tekenbord gaat verwijzen.

Dit weekend stond er ook een interessant artikel in de tijd over ethisch en duurzaam beleggen en werd “toevallig” als voorbeeld gebruikt de groene stroom sector. Men zegt dat het investeren in zonnepanelen minder duurzaam/ethisch zou zijn dan in wind of waterkracht daar zon niet zonder subsidie zou kunnen. Tenzij ik in een andere sector zit geldt dit ook voor wind of waterkracht. Zonder subsidie wordt er geen windmolen meer gebouwd of kleine waterkracht. De reden waarom duurzaam hot is gaat gewoon over geld en risico’s, de subsidie zorgt ervoor dat een investering kan gebeuren in duurzame technologie tegen een laag risico. Het valt trouwens op dat vorig jaar de investeringskost in bijvoorbeeld zonnepanelen met meer dan 25% gezakt zijn en dit in tegenstelling met windmolens. Waar het onder andere zou moeten over gaan is het streven naar pariteit tussen investering en rendement en dit zonder subsidie. Hiervoor zou onze energieprijs zowat moeten verdrievoudigen op korte termijn en de investeringskost blijven dalen. Dat de subsidie voor groene stroom productie veel kost mag geweten zijn, we zitten in een leercurve vandaag en iedereen mag weten wat de gevolgen ervan zijn. Het is frappant dat niemand zegt wat onze 2020 doelstellingen gaan kosten en dan vooral wat de impact gaat zijn op de energieprijs. Nu weet niemand wat een windmolen of een zonnepaneel gaat kosten binnen vijf jaar maar men zou al kunnen uitgaan van de huidige prijzen. Deze oefening zal ik dit jaar laten maken zodat iedereen weet wat we de maatschappelijke kost is voor de verduurzaming van onze energiehuishouding of toch een klein deel ervan(voor België is dit slechts 13% groene stroom productie tegen 2020). Maar anders dan de Creg heeft een dergelijke berekening niet tot doel om te zeggen dat de kost niet draagbaar zou zijn maar dient het vooral om een maatschappelijk draagvlak te houden voor een sector met veel groeipotentieel en noodzaak.

Deze week stond er in een kleine mededeling dat Nuon België besloten heeft om de Brusselse markt te verlaten of toch in ieder geval geen nieuwe klanten te maken. Deze boodschap hoeft geen verrassing te zijn, dat ze toch actief in Brussel des te meer(bij Essent hebben we beslist om de Brusselse markt links te laten leggen daar het niet mogelijk was en is om hier tegen aanvaardbare risico’s klanten te hebben). De regelgeving in Brussel is er eigenlijk op gemaakt om concurrentie weg te houden. Buiten het feit dat nieuwe leveranciers net als in de andere gewesten met nul klanten moesten beginnen en de historische spelers hun klanten voor niks kregen(vanuit hun historische positie kan men moeilijk beweren dat ze deze klanten verdiend hadden) heeft de Brusselse regering en de bevoegde minister vooral geluisterd naar de historische speler hoe de markt gesloten kon blijven. Deze rechtstreekse daad van wanbeleid in de hoofdstad van Europa op het vlak van stimulering van de energie liberalisering blijft raadselachtig. Waarom heeft men ervoor gekozen om de historische speler zo de beschermen? Tot nu toe heeft de media zich deze vraag niet gesteld en is ze zeker niet op zoek gegaan naar antwoorden. Dat de Brusselse bedrijven en bevolking hier de prijs voor betalen is duidelijk. Erger is eigenlijk nog dat de Europese Commissie in zijn achtertuin dergelijk gedrag tolereert, het is trouwens opvallend hoe weinig we de laatste zes maanden nog gehoord hebben uit Europa(en de federale overheid) over het uitblijven van maatregelen die de concurrentie moeten versterken in onze sector. Deze week werd ook duidelijk dat Poweo in Frankrijk(zowat de enige alternatieve aanbieder) wederom in zwaar weer zit en termen gebruikt zoals het bijltje erbij neer leggen. Voor mij is het duidelijk, de liberalisering heeft er vooral voor gezorgd dat de energiehuishouding van kleine landen niet meer bestaat ten voordele van de nationale kampioenen van de grote landen. Toch zeker in België en Nederland is er sprake van een ware rooftocht op onze nationale en regionale historische spelers, indien begrijpt dat het bewerkstelligen van concurrentie inhoudt dat je een minimum aantal concurrenten hebt. De enige oplossing lijkt me nog dat SMP(Significant Market Power) gaat gelden in onze sector en alle landen deze gaan implementeren. Er zal bij wet moeten vastgelegd worden dat geen één speler meer dan 15 tot 20% van de markt(of van een deelmarkt) mag bezitten in één land en dat dit op Europees vlak niet boven de 5% mag uitkomen. Dit kan nog altijd en het zou trouwens een dynamiek zonder weerga te weg brengen daar ook spelers van buiten Europa zo delen van onze energieketen in handen kunnen krijgen zonder dat er van concentratie sprake zou zijn.

Hoewel deze week toch in het kader mag staan van de aankoop van 50Hertz door Elia waar ik mijn mening al over gegeven heb is de euforie over deze aankoop toch hoog. Op zich blijft het theoretisch goed dat de hoogspanningsnetten consolideren tot één Europees net maar de aankoop van een netwerk in het oosten van Duitsland heeft op korte termijn nog geen effecten. Sterker nog, België en Duitsland hebben zelfs geen rechtstreekse aansluiting met elkaar(op dit ogenblik). Mijn bezwaar gaat vooral over het gebruik van een natuurlijk monopolie en dus monopolie gelden in acquisities op een moment dat de uitdagingen in energieland België al hoog genoeg zijn.
Waar mijn spreekwoordelijke klomp deze week nog eens van brak(heb al een aantal keren nieuwe klompen gekocht dankzij de energiebeslissingen van onze beleidsmakers) is de rechtstreekse aanval van de federale regulator op de regio’s. Het argument dat groene stroom productie teveel subsidie krijgt is op z’n minst een veel genuanceerder verhaal dan de Creg doet uitschijnen. Over het algemene principe dat er fouten worden gemaakt in de subsidie van groene stroom ben ik het eens, zelf heb ik dit ook aangekaart bij de regionale administratie door bijvoorbeeld te pleiten voor een juiste beoordeling wie(welke projecten en technologie) in aanmerking komt voor de Vlaamse ecologie premie en wie niet. De ecologiepremie wordt gezien als een maatregel om nog een extra ondersteuning te geven in nieuwe duurzame investeringen naast de gekende subsidie via het certificatensysteem. Nu ging een hele tijd zowat alle ecologiepremie naar zonnepanelen projecten en vielen andere goede projecten naast de premie. Deze onrechtvaardigheid is nu rechtgezet zodat ook andere duurzame projecten in aanmerking komen voor deze extra ondersteuning. Terugkomend op het argument van de Creg dat groene stroom subsidie onze energiefactuur gaat laten stijgen kan ik dit volledig bevestigen. Wat ze vergeten te zeggen, is dat de politiek deze beslissing genomen heeft en er dus blijkbaar een maatschappelijk draagvlak voor is. Daarnaast is men blijkbaar vergeten dat ook in het verleden de burger en onze bedrijven extra betaald hebben voor bijvoorbeeld kernenergie, zelfs dubbel zoveel als nodig bleek en dit mede door de versnelde afschrijving van de kerncentrales. Hier rekenen we dan nog niet eens de economische kost bij van de duizenden jaren opslag die nodig zijn voor het kernafval. De kost van groene stroom is aanzienlijk en zal onze factuur inderdaad fors laten stijgen maar dat is vandaag ook het geval met andere delen van onze energiefactuur waar de Creg wel de bevoegdheid over heeft. Neem nu de distributietarieven waar ik onlangs nog over gezegd heb dat deze in tegenstelling tot Nederland fors stijgen en dit met goedkeuring van de Creg(goedkeuring kan hier ook gelezen worden als de Creg kan de stijging van de distributietarieven niet tegenhouden door gebrek aan machtsmiddelen) en de wetgevers. Een ander voorbeeld is de gebrekkige concurrentie op het vlak van elektriciteitsproductie en gasopslag, ook materies waar de Creg veel meer zou moeten op wegen. Het feit dat de Creg ook terloops zijn regionale collega regulatoren gewoon voor incompetent aanziet door een uitspraak te doen over een materie zoals groene stroom die duidelijk en bijna uitsluitend een bevoegdheid is van de regio’s en zijn regulatoren is veelzeggend. Het eigen falen door niet genoeg resultaat te boeken en zelfs hun kerntaken niet te kunnen uitvoeren(trouwens dit is slechts in beperkte mate de schuld van de Creg en ligt de grootste verantwoordelijkheid bij de nationale politici die de Creg monddood heeft gehouden en zonder krachtdadige wapens laat werken) is geen excuus om zo hard om je heen te slaan naar een sector die zich al heel traag ontwikkeld(te traag want ons objectief tegen 202 om 13% groene stroom output te krijgen lijkt niet haalbaar) en alle steun kan gebruiken in plaats van als zogenaamd gezaghebbend orgaan onzekerheid te creëren. Hier is het laatste woord nog niet over gezegd.

Deze week hebben we goed nieuws gehad, de vergunning voor één van onze belangrijke projecten voor dit jaar gaat binnenkomen, de administratie heeft dit per mail al bevestigd en een copie van de brief bijgevoegd. Het gaat hier over een biomassa installatie die via vergassing van o.a. groenten elektriciteit en warmte gaat produceren. Veel meer kan ik nog niet zeggen over dit project maar van zodra de vergunning binnen is zullen we hierover een persbericht de ether in sturen. De mensen die dit project mogelijk hebben gemaakt zijn een aantal ervaren lokale specialisten en managers die dit project na hun uren ontwikkeld hebben. De rol van NPG energy is om de energiestromen administratief op te volgen en natuurlijk samen met o.a. Delta energy de investering te organiseren. Zodra we hierover kunnen communiceren kom ik zeker in meer detail terug op dit project daar de voorbereiding hiervan zeer professioneel verlopen is. Naast dit project zal tegen de zomer ons eerste windmolenpark besteld worden zodat dit medio 2011 operationeel wordt, de biomassa zal ergens tweede helft van 2011 tevens operationeel kunnen worden. Verder hebben onze lokale partners in de ontwikkeling van potentïele zonnepanelen projecten ook een geweldig werk verricht door op minder dan vijf maanden bij een groot aantal bedrijven een uitgewerkt voorstel neer te leggen. Het realiseren van de windmolen, biomassa en PV projecten zijn onze hoofdobjectieven dit jaar en zijn binnen handbereik. Verder bouwen onze lokale partners tevens verder om ook in 2011 minstens voor twee windmolenparken een vergunning te verkrijgen aangevuld met minstens 1 tot 2 biomassa projecten en een verdere uitbouw van potentïele PV parken.
De samenwerking met onze partner Delta energy blijft de basis waarop wij deze ontwikkelingen kunnen doen maar dankzij onze partners zullen ook lokale(lees Belgische) bedrijven mee kunnen investeren in deze projecten. De lokale verankering blijft belangrijk in onze energiemarkt om zo ook aktief te kunnen worden in bijvoorbeeld andere delen van de energieketen.
Verder had ik deze week een zeer interessant gesprek met één van de bekenste Vlaamse topindustrielen waar wij een analyse mogen doen van mogelijke duurzame projecten op al zijn sites. Deze man heeft zich al enkele jaren verdiept in de duurzame energiemarkt en wilt zelf investeren in mogelijk industriele projecten. Vooral de bouw van het materiaal interesseert hem als industrieel ondernemer. Dat dit niet gemakkelijk blijkt te zijn is nogmaals een bewijs dat de energiemarkt een moeilijk te nemen horde is en dit zelfs voor onze beste industriele ondernemers. Het is voor mij nogmaals een bewijs dat wanneer men niet aktief is in de verschillende delen van de energie waardeketen het heel moeilijk is om de risico’s onder controle te kunnen houden. Het hebben van eigen productie van bijvoorbeeld zonnepanelen/cellen kan een toegevoegde waarde zijn, het risico van bijvoorbeeld eroderende marges kunnen echter beter opgevangen worden als men ook bijvoorbeeld installateur is, project-ontwikkelaar, trader, leverancier, grijze stroom producent, etc.. om zo de schokken op te vangen en ook een waardebepaling te kunnen doen over de verschillende delen van de energieketen hen.