Zolang er geen definitieve afspraken zijn gemaakt tussen beide partijen kunnen we de schade voor België nog niet opnemen.  Ik gebruik het woord schade omdat ik tot op vandaag nog geen enkele maatregel zie die de marktwerking gaat stimuleren en investeringen in nieuwe productie gaat aanmoedigen.  Het oude spel van slaan en zalven wordt goed begrepen door dominante marktpartijen zoals Suez.   Verwarring zaaien bij de partij waar je mee onderhandeld om dan op zijn zwakste moment toe te slaan.  De uitspraak vandaag van één van de bestuurders van Suez dat ze plots bereid zijn om de betwiste bijdrage voor dit jaar te betalen mits ze hierom gevraagd worden is tragikomisch te noemen.  Van “zero” Euro in één week terug naar 500 miljoen Euro.  Een bewijs dat zelfs dit bedrag een peulschil blijkt te zijn als je er zo licht mee omspringt.  Belangrijker leek me nog het bericht dat de klanten in de toekomst kunnen rekenen op scherpe prijzen, er werd zelfs melding gemaakt dat men prijzen gaat aanbieden onder de marktprijs.  Dit gebeurd trouwens vandaag ook al aan enkele grootverbruikers als ze dreigen weg te gaan of zelf te gaan investeren in productie.  Wat mij ook opvalt in de toch wel turbulente bewegingen in de energievraagstukken dat we niks horen van onze regulatoren!  Eigenlijk zouden zij vooral aan het woord moeten zijn en eigenlijk de opdracht krijgen van de regering om de zaak uit te onderhandelen.  Zeker omdat zij toch over veel meer kennis beschikken dan de politiek(wat logisch is daar dit hun sector is).  Het is zelfs opvallend dat bijvoorbeeld de Creg zelfs niet in het controlecomité zit dat in de toekomst de marktwerking en marktprijzen in de gaten gaat houden + het vaststellen van de toekomstige vergoedingen die Suez moet betalen voor het langer openhouden van de oudste drie kerncentrales(de bedragen na 2014).  De arm van onze Franse vrienden is lang als ze alle regulatoren buitenspel kan zetten op het moment dat we met één van de belangrijkste dossiers bezig zijn.  Het zalven zal nog enkele dagen doorgaan en men zal er voor zorgen dat de regering deze week iets op papier heeft zodat ze in het parlement geen tweede keer een slecht figuur slaan.  Door deze tactiek zal de regering zelfs nog dankbaar zijn en denken dat men een goede zaak heeft gedaan.  Dit neemt echter niet weg dat men door het langer openhouden van de kerncentrales ook zou moeten denken aan tegenmaatregelen om de marktwerking te stimuleren en de investeringen door nieuwe spelers op gang houdt. 

Vandaag werd een nieuw element in het toch wel te politieke debat gegooid, blijkbaar vindt Suez dat zij de voorziene 500 miljoen Euro niet meer moet betalen daar er nu een akkoord is over de toekomst van de drie oudste kernenergie centrales.  In principe ben ik het eens met Suez dat zij de 500 miljoen Euro niet moet betalen maar dan wel voor een heel andere reden, namelijk dat deze juridisch op zeer zwak ijs staat.  Met de rechtzaak over de bijdrage van vorig jaar van 250 miljoen Euro is het meer dan waarschijnlijk dat Suez haar gelijk zal halen voor de rechtbank.  De redenering echter van Dhr. Mestrallet dat door het nakende akkoord over een verlenging van de drie centrales is weliswaar handig gespeeld maar niet correct.  De huidige opgelegde bijdrage heeft natuurlijk niets te maken met toekomstige afspraken.  Dat hij zich sterk voelt door dit toch te zeggen heeft dus te maken met het feit dat hij weet dat de gronden van deze opgelegde bijdrage rammelt aan alle kanten.  De regering wordt gewoon in zijn gezicht uitgelachen en dat is dan weer niet handig van Dhr. Mestrallet daar een overheid alle macht heeft om iets op te leggen op voorwaarde dat zij rekening houdt met het juiste juridische kader.  In ieder geval dreigt de regering het gelag te gaan betalen en hun 750 miljoen Euro(dit en vorig jaar geboekt) te mogen vergeten voor een nieuw akkoord dat vanaf 2010 begint te lopen voor een periode van vijf jaar.  Men kan dus stellen dat voor een bedrag van een kleine miljard Euro men de zekerheid heeft dat de drie oudste centrales tien jaar langer mogen openblijven.  Er blijft dus netto voor de regering een kleine 250 miljoen Euro over.  Wat er voor bijdrage na 2015 komt weet niemand nog maar of het meer zal zijn dan de nu onderhandelde bijdrage van maximum 245 miljoen Euro is toch zeer twijfelachtig.  De echte waarde van de verlenging is gewoon vandaag niet uit te rekenen en iedereen weet dit.  De aalmoes die overblijft veroorzaakt nog geen rimpeling in het dieprode water van onze staatshuishouding.
Wat nog veel erger is dat ik tot nu toe geen enkele maatregel zie hoe men de concurrentie gaat stimuleren die veel meer garanties kan geven voor een correcte marktwerking tegen een rechtvaardige prijs.  Dit betekent niet dat deze regering slechter werk heeft geleverd dan de vorige regeringen die een nog veel grotere verantwoordelijkheid dragen daar zij aan de macht waren toen de markt is open gegaan.  Deze regering heeft nog de tijd om de monopoliepositie te doorbreken maar tot nu toe is dat nog niet gebeurd.

Deze week kreeg men niet de indruk dat de regering ervoor gaat zorgen dat men een structurele oplossing nastreeft voor het gebrek aan concurrentie in de energiemarkt.  De zogenaamde hefboom van een mogelijke(lees zekere) verlenging van het nucleair park of toch een gedeelte ervan dreigt op niks te eindigen, buiten wat kruimels voor de begroting.  Nu een verrassing is dit niet als men terugkijkt op de laatste tien jaar, de Pax Elektrica’s I en II waren al een doekje voor het bloeden maar dit lijkt me nog erger.  De Pax’en waren opgesteld zonder echte hefboom en dus geboren onder een zwak gesternte, dit kan niet gezegd worden van de uitstekende vertrekpositie van deze regering aangaande dit energiedossier.  De bedragen die ik laatste uren hoor zijn dermate laag dat men eigenlijk geen verlenging hoeft te geven en men gewoon een heffing kan overwegen, hoewel dit juridisch moeilijk houdbaar zal zijn.  Voor de liberalisering maakt dit dossier dan ook niks uit, deze blijft grotendeels dode letter.  Nu Nuon en Essent zijn verkocht in Nederland bestaan deze bedrijven ook niet meer in hun huidige vorm en is het nog maar afwachten wat zij nog gaan doen in België.  De komst van nieuwe energiespelers is broodnodig maar indien de regering er niet voor zorgt dat productiecapaciteit beschikbaar komt op de markt dan zal dit moeilijk worden. De mogelijkheid van de regering om zich te gaan plaatsen tussen de nucleaire(en kolencentrales) producenten en de leveranciers als groothandelaar(single buyer) is één van de weinige manieren om een gemonopoliseerde markt enigszins in beweging te krijgen.  Deze manier van werken moet men zien als een tijdelijke(lees tien jaar) maatregel totdat er voldoende marktspelers en dus marktwerking is.  In het geval van België kunnen ze hiervoor zeker rekenen op begrip van Europa die de regering al meermaals heeft gevraagd om nu eens werk te maken van meer marktwerking en vooral een geleidelijk afbreken van het huidige monopolie.
Deze week ben ik door velen(collega’s bij andere energiebedrijven) gecontacteerd die blij waren met de gebrachte boodschap en hier achter staan.
Indien de regering volgende week zal mededelen dat zij heeft gekozen voor een platte heffing/vergoeding voor het langer openhouden van de centrales dan zal ik het initiatief nemen(met een aantal andere bedrijven) om ieder jaar een studie te presenteren die zal weergeven wat de winsten waren op het nucleaire park van het afgelopen jaar.  Zo kunnen we ieder jaar in België overwegen om onze positie te herzien. 
Eén van de toekomstige vraagstukken blijft toch hoe we ons verbruik gaan verduurzamen en zal het haalbaar zijn?  Daar we zelf(via NPG energy) investeren in groene stroom productie ben ik ook zeer geïnteresseerd in andere delen van de energieketen zoals slimme netwerken, transport en opslag. In de ontwikkeling van decentrale opwek is bijvoorbeeld opslag van energie belangrijk, windenergie of zonne-energie moet op termijn kunnen worden opgeslagen voor die momenten wanneer men de energie nodig heeft. Het gebruik van brandstofcellen in combinatie met bijvoorbeeld zonnepanelen biedt theoretisch een mooi potentieel. De komende tijd gaan wij samen met een aantal partijen dit concept testen op zijn technische en economische haalbaarheid.

De laatste dagen is het duidelijk geworden dat het rapport dat minister Magnette had gevraagd aan een raad van wetenschappers duidelijk gaat in de richting van een mogelijke verlenging van de nucleaire centrales in België.  Jammer is wel dat de hefboom die de overheid heeft in deze zaak voor een deel dreigt verloren te gaan omdat men nu reeds in de media roept dat de centrales nodig zijn om de bevoorrading van het land te verzekeren.  Op zich kan dit juist zijn maar het is niet bijster slim om dit te gaan verkondigen voor er een akkoord is bereikt met de eigenaars van deze centrales.  Ook is het standpunt van de bevoegde minister enigszins dubbelzinnig door alleen een uitspraak te doen over de centrales die in 2015 worden gesloten(de oudste) en niet degene die later sluiten.  Het is duidelijk dat minister Magnette met zijn standpunt de regering niet achter zich heeft en dat hij zijn huiswerk opnieuw zal moeten maken.  Hopelijk beseft hij en de regering dat men naar een structurele wijziging van de marktwerking dient te gaan.  Hoewel het principe van de zogenaamde “single buyer” bekend is(wilt zeggen dat de overheid alle energie van de producenten koopt en vervolgens als groothandelaar deze voort verkoopt aan alle leveranciers) krijgt dit ook reeds kritiek door de vergelijking met bijvoorbeeld Frankrijk te maken.  Het argument zou zijn dat men in een geliberaliseerde/vrije markt niet kan terugkeren naar een gereguleerde situatie.  Hier ben ik het niet mee eens daar we in Europa verre van een vrije markt kennen en de liberalisering grotendeels dode letter is gebleken.  Hoewel het principe van “single buyer” zeker geen eindoplossing is moet men iets doen om een monopolie te doorbreken.  Ondanks mijn vele contacten en het aandragen van concrete uitvoerbare ideeën heeft de regering schrik om zijn handen vuil te maken aan een echte liberalisering(in stappen).  Het eventueel opleggen van heffing kent vele gevaren maar het laat vooral na in te grijpen.  Ondanks de projecten die wij zelf ook in duurzame energie ontwikkelen in samenwerking met Delta energy de komende jaren zal dit niet volstaan om de concurrentie echt op gang te brengen.  Gezien het zeer beperkte succes van de afgelopen regeringen met de dominante marktpartij zouden ze dit moeten overlaten aan een neutrale partij die kennis van zaken heeft.  Wat mij ook opviel is dat de Creg zou kunnen ingrijpen wanneer nodig volgens minister Magnette wat op zich goed nieuws is.  Dit is tot nu toe zo goed als niet gebeurd.  De regering zal toch duidelijk moeten maken dat een verlenging alleen zin heeft als zowel de marktwerking, nieuwe investeringen(in o.a. duurzaam) en de begroting er beter van worden.  Men zou kunnen stellen dat als de eigenaar van de kerncentrales niet wil meewerken de centrales sluiten zoals gepland en men zou overwegen om nieuwe centrales te bouwen door nieuwe marktpartijen.  Gezien het gros van de centrales toch pas sluit binnen 13 tot 15 jaar heeft men hier tijd genoeg voor.  Wellicht is een combinatie van beide nog de beste oplossing.