Deze week was ik op uitnodiging van een installateur van zonnepanelen bij een bedrijf om te kijken wat er mogelijk was op het vlak van windmolens e.d..  Dit bedrijf dat bijna 20 hectaren grond bezit was toevallig ook net van leverancier verandert en vertelde mij dat zij zich aan een grote boete konden verwachten.  Zoals al vaak gebeurd is hadden zij te laat opgezegd bij hun huidige leverancier(dit diende drie maanden op voorhand te gebeuren en zij hebben dit slechts één maand op voorhand gedaan) en ging deze nu een boete van 6000 Euro sturen.  Dat de zakelijke klanten niet dezelfde bescherming genieten als privé klanten kan ik nog begrijpen maar men zou hier toch hetzelfde proces kunnen hanteren als voor privé klanten.  Namelijk de nieuwe leverancier vraagt de switch aan en de oude leverancier bevestigd dat de switch kan doorgaan of verwittigd wat de juiste ingangsdatum is, en dit alvorens de nieuwe leverancier zijn energie aankoopt.  Het is voor zakelijke klanten(vooral klein en middelgrote bedrijven) even moeilijk als voor een particuliere klant om zich hierin te verdiepen.  Het aanrekenen van dit soort hoge boetes zou ook niet mogen voor kleine en middelgrote bedrijven of toch met een maximum, het feit dat de oude leverancier maar liefst 6000 euro boete gaat sturen betekend niet dat hij ook daadwerkelijk deze kost heeft.  Energie wordt opgewekt op het moment dat men het nodig heeft en kan men deze kost dus gemakkelijk voorkomen.  Dat er een opportuniteitsverlies is tot daar aan toe(lees verlies van toekomstige winsten) maar dat men zijn winst zelfs gaat verhogen door dit soort praktijken is er ver over.  De regulator, in dit geval de VREG, zou hier aparte regelgeving voor kunnen schrijven om zo de kleine zelfstandigen enigszins te beschermen.  Doet men dit niet dan gaan ook dit type klanten minder geneigd zijn om in de toekomst nog van leverancier te veranderen, dit werkt dan weer in het voordeel van de dominante marktpartij.
Deze week werd het ook verder duidelijk dat de duurzame markt en met name de fabrikanten van bijvoorbeeld fotocellen het niet gemakkelijk hebben, de prijsdalingen zijn fors maar wellicht ook een correctie?  Ondanks de forse groei in sommige landen van zonne-energie is er teveel productie gebouwd(doet me wat denken aan de auto industrie, ondanks het gigantisch en overtroffen succes van de auto is er toch 30% teveel productiecapaciteit).  Mijn verwachting is dat zij het moeilijk blijven hebben daar de crisis een aantal landen er niet toe zal aanzetten om deze technologie zwaar te gaan of blijven subsidiëren(lees de regeringen hebben tekorten, Duitsland, Nederland bijvoorbeeld die werken met jaarlijks toegewezen centrale budgetten voor subsidie, in België hebben we hier veel minder last van daar de subsidie in de KWh prijs zit of distributiekost).  De fabrikanten zouden zich samen moeten beraden van de verwachte vraag en hun capaciteit (tijdelijk) afbouwen zodat vraag en aanbod in evenwicht blijft. 

Deze week belde een zakenpartner mij om te melden dat hij een project had verloren.  Op zich hoeft dit geen opmerkelijke gebeurtenis te zijn in een vrije markt alleen is hier wellicht toch iets meer aan de hand.  Het ging hier over een groot zonnepanelen park waar de eigenaar van het grond/pand deze oppervlakte ter beschikking gaf en de verschillende marktpartijen dan een bieding moesten op doen.  Blijkbaar is er een bedrijf in de markt die besloten heeft dat energie gratis is, hun aanbieding gaat zover dat de opgewekte energie van het park gratis lokaal aan de eigenaar van het pand wordt gegeven met nog een huurvergoeding erboven op.  Het is duidelijk dat het cowboy gehalte in dit deel van de markt nog moet afnemen, energie gratis weggeven.  Welke duurzame gedachte zou daar achter zitten?  Juist u raad het al, geen één.   Zoiets als gratis stroom bestaat niet en zeker niet 20 jaar lang zoals hier wordt gehanteerd, de rekening wordt door iedereen betaald in zijn KWh prijs.  De zoektocht naar projecten doet bedrijven blijkbaar gekke sprongen maken en wat ze niet begrijpen is dat ze hun eigen bedrijf om zeep helpen zo.  Zodra de overheid dit opmerkt zal zij (onterecht) denken dat de ondersteuning(lees subsidie) wel kan verminderd worden of afgeschaft. Dit zou jammer zijn voor de talloze kleine installateurs die in de markt van zonne-energie goed werk verrichten.  Deze zogenaamde project ontwikkelaars/snelle jongens hebben naar hun aandeelhouders/geldschieters beloften gedaan van groei die ze niet kunnen waarmaken en groeien ze ten koste van hun rendement.  Het nog recente failliet van Ecocern in gedachte wenken hier al nieuwe slachtoffers.  Alles kan op dit ogenblik, reclame in voetbalstadions, shirt sponsoring, gratis energie, het kan niet gek genoeg zijn.  De volgende bubbel(na de Internet en bankenbubbel) komt eraan.  Gelukkig is de duurzame sector één met vele gezichten en is de overheid zich bewust van zijn coördinerende rol in de uitbouw van deze sector.  Dit met enige sarcasme natuurlijk daar men als overheid aan de ene kant roept voor meer concurrentie en aan de andere kant geen controle uitoefent op het functioneren van de markt en nog belangrijker ingrijpt met nieuwe maatregelen waar nodig.

Vorige week sprak ik nog met een burgemeester van een kleine stad die de ambitie heeft om de stad duurzamer te maken. Zij vroeg mij hoe de stad het best groene stroom projecten kon toelaten en eventueel zelf ontwikkelen.  Tot haar verbazing begon ik niet over het produceren van energie maar over het besparen van energie.  Daar we in België de energie langs daken en ramen buitengooien moeten we hier eerst werk van maken, vlieg maar eens boven een stad met een infrarood camera en je ziet de warmte/energie ontsnappen.  Men zou een streefdoel moeten hebben en ook een uiterste datum.  Daarna zou het als een verplichting gelden, als men de gemeenten bijvoorbeeld 15 jaar de tijd zou geven om alle daken te isoleren en alle ramen te voorzien van de beste isolatienormen dan bereikt men iets meetbaars. Qua isolatie zit België vandaag nog op het niveau van Griekenland.  Verder spraken we ook nog over nieuwbouwwijken waar men vanuit de stad/gemeente toelating zou moeten geven om duurzame energie te produceren in wind, grondwarmte, micro-wkk, brandstofcellen e.d..  De gemeente/stad dient hierin het voorbeeld te geven en zelf haar onroerend goed als voorbeeld laten fungeren.
Deze week zag men ook dat de offshore windmolenparken toch gerealiseerd gaan worden of toch een deel ervan.  Deze grootschalige experimenten(hiermee bedoel ik niemand kent de lange termijn effecten en het is ook nog nooit gedaan) hebben zeker hun doel ook al is de maatschappelijke kost hoog.  Het is ook goed dat de overheid mee zou participeren daar deze projecten alleen maar kunnen doorgaan dankzij subsidie. Zo kun je toch nog voor een deel vestzak, broekzak toepassen(lees de overheid geeft subsidie via de certificaten en krijgt ook voor een deel de inkomsten, de burger betaald de certificaten via enerzijds het netwerktarief en anderzijds via zijn KWh verbruik op zijn factuur).  Wat kost eigenlijk zo’n offshore windmolenpark aan de eindverbruiker/belastingbetaler per jaar?  Even een ruwe rekening, men krijgt een garantie van 107€ per opgewekte MWh voor minimum 15 jaar.  Bijvoorbeeld het Belwind project zal zo’n 550.000 MWh per jaar opwekken, maal 107€ is 58.850.000€(bijna 59 miljoen Euro per jaar).  Dat is op 15 jaar tijd 885 miljoen Euro aan groene stroom certificaten opbrengst(geschatte productie zijn cijfers van Belwind, artikel uit de Tijd dd. 8 augustus 2009).  De investering zelf bedraagt in totaal 614 miljoen Euro dus kan men stellen dat de subsidie de investering ongeveer terugbetaald(rekening houdend met de intresten die op de leningen dienen betaald te worden).  De energie zelf houdt dus min of meer de winst in. Dat deze verkocht is aan Electrabel is niet helemaal een verrassing daar alleen spelers met veel productie dergelijke energie(wind is fatale energie, geen wind betekent dat men reserve capaciteit moet hebben om vraag en aanbod in balans te houden) kunnen verhandelen.  Hier wringt één van de spreekwoordelijke schoentjes want door deze subsidie versterk je nog meer de dominante positie van één partij daar zijn energiemix optimaal(lees beter) wordt benut.
Men heeft de ambitie om minstens 2000 MW in zee te bouwen aan dezelfde voorwaarden dus kan men bovenstaande bedragen nog eens met een factuur 6 tot 7 vermenigvuldigen en dan komt men aan meer 5.5 tot 6 miljard Euro subsidie(over 15 jaar).  Dit is gerekend zonder eventuele andere ondersteuning zoals deel gratis aansluiting op het Elia net, ecologie premies e.d.. 
Als men zegt dat 315000 gezinnen hiervan dus energie gaan krijgen dan dient men wel te weten dat deze stroom dus een mix is van kernenergie, gas, steenkool en wind(wind zal maximum 30% uitmaken).
Mijn collega Jacques heeft al enkele jaren geleden gezegd dat 3% duurzame energie de KWh prijs voor de gebruiker met 10% heeft laten stijgen.  Met onze globale doelstelling van 20% groene stroom tegen 2020 zal onze factuur dus bijna verdubbelen als men andere subsidies hier bij rekent.(Subsidies voor isolatie, ecologiepremies, e.d..). Is dat erg, nee zolang iedereen dit maar beseft en hiermee akkoord gaat.  Zelf vind ik dit een goede zaak op voorwaarde dat de verschillende overheden niet vergeten om ook de concurrentie te stimuleren en dit ook kunnen gaan opleggen als een eis. Bijvoorbeeld spelers die naast het verkrijgen van deze subsidies ook zouden optreden als leverancier naar de eindverbruikers markt toe krijgen voorkeur bij toekomstige projecten. Dit ook om de “snelle jongens”(lees goudzoekers) te weren uit de pure gesubsidieerde winsten zonder mee de maatschappelijke kost te dragen en iets terug te doen(lees meer concurrentie in de markt brengen).

Ondanks de komkommer tijd die we altijd kennen gedurende deze tijd van het jaar heeft de media zeer weinig aandacht besteed aan de mededeling die deze week kwam.  Na meer dan een half jaar onderhandelen ruilen Eon en GDF/Suez elektriciteitscentrales met elkaar.  In één klap krijgt Eon grosso modo 10% van het Belgisch productiepark in handen.  Een deel van de 10% bestaat ook uit nucleaire capaciteit en deze is eerder virtueel te noemen(hier worden geen centrales geruild maar een deel van de productie).  Men kan dit zonder twijfel wel de energiegebeurtenis van het jaar noemen qua marktwerking of dan toch vooral de impact in de toekomst.  Dit resultaat was sowieso een eis van Europa naar zowel Eon(die in Duitsland een klein deel van zijn productie moest afstoten) en de fusie tussen GDF en Suez vorig jaar.  Op korte termijn hoeft men echter niet te verwachten dat hierdoor de markt opener(lees meer concurrentie) zal worden daar er maar één partij is die deze capaciteit(lees de output van de 10% centrales die Eon verwerft) nodig heeft en dat is Suez/GDF.  Het spreekt vanzelf dat zij niet van de ene dag op de andere 10% van hun klanten kwijt zijn. Men kan verwachten dat voor de eerste jaren deze output al terug verkocht is aan GDF/Suez door Eon met een kleine winstmarge. Op middellange tot lange termijn(lees meer dan vijf jaar) wordt Eon wel een speler die ook in de markt(lees klanten) meer en meer marktaandeel zal kunnen vergaren om naar 10% te groeien(maximum). Het is wel zo dat enkele van de geruilde centrales al zeer oud zijn(de kolencentrales bijvoorbeeld) en deze zo snel mogelijk dienen gesloten te worden. De eigenaars van oude kolencentrales proberen wel via de zogenaamde ombouw naar biomassa deze oude “dozen” langer open te houden maar hier zou de wetgever/regelgever moeten ingrijpen. De efficiëntie van deze oude installaties blijft slecht en men hindert hiermee nieuwe spelers in de markt die nieuwe centrales moeten bouwen en dus niet concurrentiële stroom produceren(zij dienen hun nieuwe centrales biomassa/gas/etc… nog af  te schrijven en de ombouw van een oude kolencentrale bijvoorbeeld is minder duur). Men zou in de komende onderhandelingen met Suez/GDF deze oude sites mee moeten opnemen als zijnde een verplichting tot verkoop aan nieuwe spelers om ervoor te zorgen dat het marktaandeel van de dominante privé speler naar een aanvaardbaar niveau zakt en concurrentie mogelijk is. Geen één speler mag meer dan 30% in een markt hebben want anders kunnen de “kleinere” niet concurreren op de lokale markt.  Het argument dat we over een Europese markt spreken is gewoon niet correct daar elektriciteit een fysiek product is en via kabels wordt geleverd. België heeft alleen grensovergangen met Frankrijk en Nederland en daar stopt voor ons Europa.(voor gas gaat dit slechts gedeeltelijk op maar is het transport ook één van de grootste obstakels in vrije marktwerking).  Neem bijvoorbeeld België en Nederland en vergelijk de elektriciteitsfacturen van een gemiddeld gezin, waarom betalen wij(in België) gemakkelijk 30% meer?(fuelmix meegenomen in deze vergelijking want met 55% afgeschreven kerncentrales produceren wij veel goedkoper dan gasland Nederland).