Deze week is er vooral veel gepraat en geschreven over het nakende failliet van het Nederlandse bedrijf Econcern dat wanhopig een oplossing zoekt voor zijn ongebreidelde expansie van de laatste jaren.  Met meer dan 200 deelnemingen in meer dan 20 landen is dat ook geen verrassing.  Buiten de administratieve chaos die zoiets met zich mee brengt daar ieder land een totaal andere opvolging vereist en dus veel management tijd vraagt is het gebrek aan focus een ander probleem.  Ieder bedrijf dient keuzes te maken en zeker als snelle groeier.  Of men kiest voor een beperkte geografische regio of voor een beperkt aantal producten/diensten/projecten/technologie. Doet men dit niet dat krijgt men chaos of men moet onbeperkte financiële middelen hebben en bereid zijn leergeld te kunnen betalen.  Ook dient men zijn overhead(lees stafleden ten dienste van de verschillende projecten) beperkt te houden en ervoor te zorgen dat men deze kosten kan betalen zonder externe financiering(lees eigen kapitaal of leningen van zijn aandeelhouders/partners) totdat de projecten deze vanuit hun kasstromen kunnen terugbetalen.  Het is wrang om te zien dat bedrijven vaak ten onder gaan aan een gebrek aan kapitaal/werkingsmiddelen gedurende de eerste jaren van hun bestaan.
Zelf hebben we voor NPG energy ervoor gezorgd dat er geen onnodige kosten gemaakt zijn tijdens de opbouwfase en zijn de eerste projecten nu in ontwikkeling.  Dit betekent als ondernemer dat je investeert en jezelf bijvoorbeeld geen loon/bonus betaald totdat de eerste projecten operationeel zijn.  Dit biedt ook voor de eventuele mede investeerders het voordeel dat zij zien dat hun geld voor een heel groot deel rechtstreeks naar de projecten gaat(en het management dus ook zelf heeft geïnvesteerd met hun tijd om de eerste projecten klaar voor financiering te krijgen wat gemiddeld toch een tweetal jaren in beslag neemt) en niet dient om de overhead te betalen.  Deze week stond er nog een interessant artikel in Trends over de groene stroom industrie en het gedeeltelijk opdrogen van goedkoop geld.  De banken zijn vooral voorzichtig geworden voor de grote projecten die dan nog vaak met heel veel vreemd vermogen worden gefinancierd.  Grote projecten hebben grote bedrijven nodig daar het voorfinancieren en de doorlooptijd van zo’n projecten veel geduld vraagt.  Daarom geloof ik persoonlijk niet in relatief kleine bedrijven als Econcern, Theolia, Thenergo, Electrawinds, etc… die zich mengen in bijvoorbeeld grote offshore windmolenparken.  Daar hebben ze simpelweg de balans niet voor en ook niet de kennis.  Zelf werk ik ook al een tweetal jaar voor Dong energy die wereldleider is in offshore maar dit ook met het nodige leergeld heeft betaald.  Dong zelf heeft zo’n 800 ingenieurs die intern de projecten opvolgen(deze zijn fulltime bezig met de projectontwikkeling/begeleiding op een totaal van 5000 werknemers).  Daarnaast kunnen ze ook als groot producent van elektriciteit en eigenaar van gas- en olievelden rekenen op stabiele kasstromen om nieuwe projecten te financieren. Dit zijn gewoon de essentiële randcriteria die nodig zijn om grootschalige projecten te kunnen ontwikkelen.  Bij NPG hebben wij vanaf het begin haalbare doelen gesteld met duidelijke een maximum qua grote per project in de Benelux. Gemiddeld zijn de projecten maximum 10/20 MW, bijkomend voordeel van deze relatief kleine projecten is dat deze voor grote energiebedrijven gewoonweg niet interessant zijn daar zij zich per definitie focussen op grote projecten. Zelf hoop ik wel dat Econcern op één of andere manier kan gered worden want dit is een onnodig negatief signaal naar onze sector toe die zeer veel groeimogelijkheden en garanties biedt.

Het energieverbruik zal dit jaar in de wereld voor het eerst afnemen sinds het einde van de tweede wereldoorlog.  Deze tijdelijke terugval komt vooral en bijna uitsluitend door een verminderde afname van de grootverbruikers.  Deze hebben sinds het laatste kwartaal van vorig jaar bruusk de kraan toegedraaid waardoor de machines stil kwamen te staan.  Nu is deze daling vooral een teken van de huidige economische crisis in de productiesector en dient men het een en ander toch wel wat te relativeren.  Ons energieverbruik is meer dan vertienvoudigd de laatste vijftig jaar en we verbruiken genoeg fossiele brandstoffen voor drie planeten. 
Belangrijker is echter dat we blijven investeren in nieuwe energiebronnen en technologieën daar het globale energieverbruik de komende vijftig jaar nog fors gaat toenemen.  Niet alleen omdat de economie wel weer zal aantrekken als de voorraden uitgeput zijn en het vertrouwen zich herstelt maar simpelweg omdat de bevolking blijft groeien.  Wij zijn op weg naar negen miljard mensen die allemaal willen consumeren uiteindelijk.  Als men daar dan nog de “vooruitgang” bijnemen van landen als China, Brazilië en India waar de energievraag sterk zal blijven toenemen door de aangroei van luxe goederen.  Zelf was ik enkele weken geleden in Marokko op werkbezoek en kreeg ik toch een voorbeeld van hoe sterk deze landen groeien, het energieverbruik groeit daar met 8% per jaar!  Op korte termijn is de prijsval van de elektriciteitsprijs slecht nieuws voor nieuwe vormen van productie die hun inkomsten zien slinken op een moment dat banken veel moeilijker bedrijfskredieten ter beschikking stellen om nieuwe investeringen te kunnen doen.  Zo krijgt men een sneeuwbaleffect van factoren die onze duurzame doelstellingen in het gedrang zullen brengen.  Zonder extra stimuleringsbeleid op zeer korte termijn zal België zijn duurzaam objectief van 13% groene productie tegen 2020 kunnen opbergen.  Wetende dat het meeste van onze groene stroom productie komt van het bij verbranden van biomassa kan het zelfs zijn dat dit jaar het groene stroom aandeel stagneert of relatief gezien terugvalt. In ieder geval is het gebruiken van biomassa(lees houtstukjes) in oude kolencentrales moeilijk efficiënt te noemen en eigenlijk geen groene stroom. Nieuwe biomassa centrales in combinatie met warmtekrachtkoppeling zijn wel aanvaardbaar daar deze een veel hoger energetisch rendement hebben en vaak ook kleinschalig en decentraal zijn(deel van de de warmte wordt vaak lokaal weer gebruikt). Het is te hopen voor de ontwikkeling van nieuwe schone productie dat de energieprijs snel weer de hoogte ingaat zodat de urgentie weer groter wordt ondanks de negatieve impact op de prijs van een product. Men kan trouwens voor onze grootindustrie zorgen voor relatief goedkope energie via onze afgeschreven nucleaire centrales.

Deze week kregen we meer details over de verkoop van SPE aan EDF en duiden de meeste reacties in één richting.  Het hernationaliseren van de Belgische energiemarkt(zeker het productiegedeelte) door de Franse staat verzwakt de nog prille liberalisering.  De nieuwe premier heeft jammer genoeg ook de handdoek wel heel snel in de ring gegooid en zelfs niks extra gevraagd om meer concurrentie te brengen.  De CEO van EDF zelf zegt dat de Franse markt een goed voorbeeld is en dat de concurrentie er volop speelt.  Nu kan ik begrip opbrengen voor het verdedigen van de aankoop van SPE/Luminus door EDF als zijnde strategisch belangrijk maar om dan de Franse markt als voorbeeld te nemen is er ver over.  Men kan gerust stellen dat deze markt de meest gesloten is van heel West-Europa en bij zelfs een mijl afstand gevolgd door Spanje.  Er is welgeteld één nieuwe alternatieve speler in Frankrijk genaamd Poweo en die leeft vandaag nog dankzij de hulp vanuit de Franse overheid.  Zonder deze hulp was deze nieuwkomer allang failliet geweest.  Het feit dat men in Frankrijk nog met de door de overheid geplafonneerde tarieven werkt heeft elke concurrentie tot op vandaag onmogelijk gemaakt.  Nu het zusterbedrijf van EDF zijnde GDF gefusioneerd is met Suez is de markt definitief gesloten.  Voor de Franse overheid is energie trouwens een zeer belangrijk economisch wapen  en van strategisch belang in de verdediging van de belangen van het land.  De Franse regering wilt geen liberalisering en dus komt er geen liberalisering.  Verder heeft de provincie Brabant in Nederland toch besloten om Essent te verkopen en de begrafenis definitief te laten doorgaan.  Neem aan dat net als voor de rest die bij Essent werken of hebben gewerkt dit een zwarte dag is, niets tegen RWE trouwens maar het teloor laten gaan van het grootste energiebedrijf van Nederland is niet iets wat we iedere dag meemaken.  Grappig(en een beetje wrang) is wel dat tegelijkertijd de CEO van Eneco, dhr. Jeroen de Haas, ervan overtuigd is dat een verkoop niet nodig is en dat het bedrijf perfect zelfstandig kan blijven functioneren na de splitsing.  De reden om te verkopen was toch net het verlies van het netwerk?  Zelf geloof ik ook dat deze bedrijven perfect verder kunnen werken vanuit een zelfstandige strategie op voorwaarde dat ze er één hebben en deze uitvoeren.  En hier wringt het spreekwoordelijke schoentje, het management van Essent is nooit voldoende ondersteunt door zijn aandeelhouders in zijn strategie en mogelijke groei.  Er werd steeds gewezen op de risico’s en daar zit het echte probleem, in een vrije markt moet je strategie hebben om te groeien en keuzes durven maken. De aandeelhouders van Essent(en andere publieke aandeelhouders van ook andere energiebedrijven) hebben deze vooral tegengewerkt(denk nog even terug aan de mislukte fusie met Nuon). Het is vooralsnog positief dat Eneco en Delta zelfstandig verder blijven groeien zodat de kennis en kunde binnen de Nederlandse markt aanwezig blijft.  Want de overname van bedrijven en/of hele sectoren(zoals bv. In België gebeurd is met Tractebel/Electrabel) is nefast voor de kennis van een land en de richting die zij kan bepalen.

Het was al eerder duidelijk geworden dat SPE/Luminus nog eens van eigenaar ging veranderen en vandaag is het akkoord tussen EDF en Centrica bevestigd.  Hoewel ik eigenlijk ging schrijven over mijn kort bezoek aan Casablanca van vorige week werd ik vandaag regelmatig gebeld door de media om wat achtergrond informatie te krijgen over de markt en de mogelijke impact van deze verkoop.  Toen deze verkoop vorig jaar werd aangekondigd maakte de toenmalige premier snel duidelijk dat men niet gediend was met deze.  Vandaag maakt men handig gebruik van de nakende regionale verkiezingen om zo te proberen een reactie vanuit de federale overheid te ontlopen.  Dat de politici dezer dagen op eieren lopen om maar geen fouten te maken is trouwens te begrijpen.  Als men naar de grond van de zaak kijkt dan weet iedereen dat de Franse staat de grootste aandeelhouder is van de Belgische energiehuishouding.  Is dit per definitie slecht?  Zoals steeds zijn er twee kanten aan een verhaal, enerzijds zal SPE/Luminus slagkrachtiger op de Belgische markt kunnen acteren daar EDF de grootste exporteur is van goedkope nucleaire energie, anderzijds zal het voor andere spelers die geen toegang hebben tot de lage productieprijs van afgeschreven nucleaire centrales(of deze nu in België of Frankrijk staan maakt niet veel uit) nog moeilijker worden om hun marktaandeel te houden of op te bouwen.  De eerlijkheid dient wel te zeggen dat Centrica weinig kon bieden aan SPE of aan wie dan ook op het Europese vasteland.  Deze elegante aftocht uit België(en andere landen zullen volgen) van Centrica is nog meer begrijpelijk als men hun situatie begrijpt in Engeland.  Daar gas een schaars product wordt in Engeland door het uitputten van hun eigen gasbronnen hebben zij andere stabiele energiebronnen nodig.  Door een deel van de nucleaire centrales te verwerven in hun eigen land kunnen zij zich in de toekomst beter staande houden.  De prijs die betaald wordt voor de 51% lijkt op het eerste zicht fors als men kijkt naar de jaarcijfers van SPE/Luminus maar de strategische waarde voor EDF maakt dit waarschijnlijk aanvaardbaar.  Wat mij opvalt is het gebrek aan ideeën aan wet- en regelgevende kant om ervoor te zorgen dat concurrentie mogelijk blijft in België.  De staat die alle macht heeft in deze(kijk maar naar Frankrijk) kan nieuwe richtingen inslaan om zowel de open markt te stimuleren en tegelijkertijd de investeringen aan te moedigen in nieuwe productie.  Men kan bijvoorbeeld “tijdelijk” of definitief regelgeving uitgeven die bepaald dat producenten niet tegelijkertijd leverancier kunnen zijn of tot een maximum van X% van hun eigen productievermogen(zeker niet meer dan 30 tot 45%) en visa versa.  Zo kan men ervoor zorgen dat er voldoende spelers aan beide kanten van de markt aanwezig blijven of komen.  Indien de producenten hun eigen opgewekte elektriciteit niet meer “intern” kwijt kunnen krijgt men ook een markt van vraag en aanbod en dus prijsdruk.  Verder zijn er nog vele mogelijkheden om de zogenaamde zorg voor een “Franse” overheersing weg te nemen.  Zelf hoop ik ook dat EDF meer geluk zal kennen met SPE en België als belangrijk genoeg zal beschouwen.

Deze week hebben we een nieuwe joint-venture opgericht met een onroerend goed ontwikkelaar en buitenlands energiebedrijf om samen een aantal duurzame projecten te gaan bouwen op een industrieterrein en gebouwen.  De eerste realisatie die dit jaar geïnstalleerd wordt is een 3 MW zonnepanelen installatie(dit is een netto oppervlakte van 2.5 halve voetbalveld en een investering van een kleine 12 miljoen Euro) waarvan de opgewekte energie lokaal van verbruikt wordt.  Hoewel NPG voornamelijk als doel heeft om andere vormen van duurzame productie te ontwikkelen maakt dit project ons ook actief in deze decentrale vorm van productie.  Gezien het minimum objectief van 150 MW om aan productie te ontwikkelen in de Benelux zal zonne-energie er maar een klein deel van uitmaken.  Wij denken vandaag een maximum van 10 MW op te nemen in ons portfolio maar men weet natuurlijk nooit of de markt open blijft. De aangekondigde afname van de subsidies voor zonne-energie komen op een heel slecht moment daar de banken veel minder competitief zijn geworden wat betreft het aanbieden van haalbare leningen.  Niettemin zijn wij blij met dit project omdat onze andere projecten in wind, biomassa of waterkracht een veel langere aanlooptijd hebben tot aan realisatie.  Het feit dat deze installatie ook de grootste is gemonteerd op een dak maakt het toch interessant.  De afnemer van de stroom is ook enthousiast daar zij als huurder van het magazijn(dat 4 hectare groot is) een splinternieuw distributiecentrum hebben gebouwd en daar hoort natuurlijk ook duurzame energie bij.  Het industriepark heeft zeker nog een verder potentieel van 6 tot 8 MW daar er in de nabije toekomst nog nieuwe grote gebouwen bijkomen.  Dit nieuwe bedrijf is naast onszelf ook tot stand gekomen door de eigenaar van het industriepark die ervoor wilt zorgen dat hij toekomstgericht nadenkt over de energievoorziening en zijn huurders iets extra kan bieden.  Onze andere partner is een energiebedrijf uit een naburig land die onze strategie volledig ondersteunen en samen met NPG de verschillende projecten zal ondersteunen.  Naast de aandeelhouders spelen de banken ook een belangrijke rol, zij hebben het op dit ogenblik moeilijk om lange termijn projecten gefinancierd te krijgen daar zij zelf op de kapitaalmarkt moeilijk aan geld geraken. Zelfs voor onze zeer lage risico met staatsgarantie qua inkomsten zijn de risicopremies en marges ongelofelijk verhoogd en worden eigenlijk de recente verlagingen van de ECB naar de historische lage rentes volledig teniet gedaan. Het is zelfs nog erger want de rente is slechts lichtjes lager als voor de crisis maar de banken vragen en hogere eigen inbreng waardoor het rendement van de projecten onder druk staat. Dit geldt trouwens voor alle te financieren projecten in welke sector dan ook en hierdoor verergert de vertraging van de economie nog meer. De politiek dient nog veel actiever te worden qua controle en erop toe te zien dat de ondernemers nog kunnen investeren zodat onze economische motor blijft draaien.