Afgelopen vrijdag ging het drama verhaal van de Nederlandse energiemarkt weer een nieuwe fase in.  De al aangekondigde verkoop van Essent aan RWE kreeg een behoorlijke tik te verwerken en de gehele verkoop dreigt in moeilijk vaarwater te komen. Is dit een verrassing? Niet echt, sinds Europa enkele weken geleden beslist heeft dat de splitsing niet meer nodig is de wind van richting aan het veranderen. De noodzaak om de zogenaamd verzwakte energiebedrijven zonder hun netwerk snel te gelde te maken wordt nu vervangen door de vraag moet het wel zo snel gaan, kiezen we de juiste partner, moeten we onze energiehuishouding in handen geven van andere landen? Of dit de echte redenen zijn kan men betwijfelen, soms is het gewoon het initiatief van enkele politici die gewoon tegen zijn. Bij de stemming in de provinciale staten in Brabant in Nederland is het duidelijk geworden dat de grootste aandeelhouder van Essent niet wil verkopen op dit ogenblik, wat betekend dit?  In ieder geval is het wachten op 12 mei, zodat de gedeputeerde staten ook hun oordeel kunnen vellen. Maar het is twijfelachtig dat zij een andere koers kunnen varen tegen de wil van de uiteindelijke aandeelhouders. Het management zit waarschijnlijk zover in het verkoopsproces dat ze geen weg terug meer zien, een stuk emotie is hier ook aanwezig. Het bedrijf zelf zal zich moeten herschrijven als dit definitief wordt met waarschijnlijk een volledig nieuw management. Na de mislukte strijd tegen de splitsing, de mislukte fusie met Nuon en nu een nakend fiasco met de verkoop is een nieuwe wind ook nodig. Dit wil niet zeggen dat het management hier fout zat, integendeel, dit had nooit dienen te gebeuren indien de aandeelhouders iets standvastiger waren geweest ten opzichte van voormalig minister Brinkhorst. De mogelijke puinhoop waar het bedrijf mee verder zal moeten is niet te overzien, jaren zijn er verloren gegaan daar men vooral is bezig geweest met strategische zaken. Essent had alle troeven om uit te groeien tot een middelgrote Europese speler als het management de kans had gehad om zijn strategie uit te voeren.  Terugkeren wordt moeilijk en men dient dus vooruit te kijken.  Indien de verkoop niet doorgaat zal het nieuwe management de kans moeten krijgen om een strategie uit te stippelen voor een middellange termijn die het bedrijf autonoom leefbaar kan houden. Wellicht met inbegrip van een herintroductie van het netwerkbedrijf in de bedrijfsactiviteiten. Men moet durven toegeven dat men soms fouten maakt.  Het is weinig waarschijnlijk dat dit op korte termijn echter zal gebeuren en zal men ook andere keuzes dienen te maken. Mijn voorkeur draagt toch meer een fusietraject met zich mee met bijvoorbeeld een bedrijf als Dong dat van vergelijkbare grote is. De markt is er mee gediend dat er zoveel mogelijk spelers actief zijn, dit is in zowat alle sectoren al bewezen.  Anders moet men de markt opnieuw nationaliseren en energie als een nutsfunctie zien en niks anders. Hopelijk houdt men rekening met het personeel en de klanten van Essent en voorkomt men een Fortiaans drama met als resultaat de verdwijning van kroonjuwelen naar het buitenland.

Deze week werd er nogmaals aangekondigd dat EDF interesse heeft in SPE/Luminus daar de Benelux van strategisch belang is.  Op zich kan men dit begrijpen daar België een buurland is van de grootste exporteur in de wereld van elektriciteit.  De goedkope kernenergie die al jaren over onze grenzen heen spoelt(ook naar Nederland) heeft ons verslaafd gemaakt aan deze export.  De tekorten in onze basis productie zullen ervoor zorgen in de toekomst dat wij meer zullen gaan betalen voor onze elektriciteit.  Ondanks de nieuwe geplande gascentrales die eigenlijk leven bij de gratie van een betaalbare gasprijs en vandaag zowat de duurste vorm van opwek zijn.
Belangrijker is de bevestiging van mijn stelling dat we rechtstreeks naar een oligopolie op Europees niveau afstevenen en dit voor onze relatief kleine landen zal betekenen dat we geen(of weinig) invloed zullen kunnen uitoefenen op de toekomst van onze energiebehoeften.  Nu Nederland onder toenmalig minister Brinkhorst ervoor heeft gekozen om het beste jongetje van de klas te zijn en zijn energiebedrijven voor de leeuwen te gooien(door de gedwongen splitsing van hun netwerken versus productie en klanten), zullen zij op relatief korte termijn dezelfde problemen krijgen als België.(met dan als klap op de vuurpijl dat Europa onlangs beslist heeft dat splitsing niet meer moet, een hele nationale energiesector verkwanseld door incompetentie) De wens van EDF om SPE te verwerven is vorig jaar door deze regering al afgeschoten en er zijn geen veranderingen aan het dossier dus zou men dezelfde uitslag verwachten.  Dat is echter niet zeker want politici durven wel eens toegeven of gewoon niet reageren door bijvoorbeeld hun huidige focus op de crisis.  Hopelijk zullen de regelgevers een krachtig signaal geven naar de politiek toe om hun ervan te verwittigen dat EDF en Suez/GDF dezelfde referentie aandeelhouder hebben en dit dus niet kan.  Wellicht bied deze nieuwe paringsdans wel een opportuniteit voor de regelgevers om de structuur van de markt te veranderen.  Wellicht zou men de verkoop van SPE wel kunnen ondersteunen maar de politiek ervan overtuigen dat producenten niet tegelijkertijd actief kunnen zijn als leverancier tenzij men hoofdzakelijk duurzame energie heeft.  Wat zou men hier mee bereiken?  Door een striktere scheiding tussen ieder deel van de energieketen(netwerk, productie en levering) hebben partijen elkaar nodig.  Vandaag is dit in België bijvoorbeeld niet het geval, Electrabel heeft geen andere leveranciers nodig om zijn productie in de markt te zetten.  Een ander voordeel is dat de duurzame producenten die ook leverancier zijn zo versterkt worden en de klant steeds meer voor deze duurzame leveranciers gaat kiezen.  De marktwerking dient gestimuleerd te worden en de regelgevers dienen dringend aan de slag te gaan met het voorstellen van oplossingen.  Wellicht is een strikte scheiding tussen productie(grijs) en levering er wel één van?

De toekomst kan er volgens sommige heel anders gaan uitzien in energieland.  Waar we nu nog energie opwekken vanuit enkele grote centrales zullen in de toekomst gezinnen en kleine bedrijven hun energie autonoom kunnen opwekken in hun buurt.  Om tot een betrouwbare energiestroom te komen zal men moeten samenwerken in buurten en/of straten zodat de opwek van de ene de andere aanvult.  Mensen met zonne-energie zullen overdag energie leveren, kleine windmolens zullen dit aanvullen, verder zullen gezinnen en kleine bedrijven micro-wkk’s hebben aangevuld met brandstofcellen om de opgewekte energie op te slaan en vrij te geven wanneer nodig.  Deze autonome gemeenschappen zullen slechts onregelmatig externe energie nodig hebben.  Met deze mogelijke evolutie wordt vandaag weinig rekening gehouden met de toekomstige dimensionering van onze centrale energie productie.  Dit is begrijpelijk want bedrijven hanteren historische ervaringen om toekomstige behoeften in kaart te brengen.  Hoe de klassieke energiebedrijven met deze mogelijke trendbreuk moeten omgaan is niet duidelijk.  Sommigen van hun zullen proberen deze tendens af te remmen via hun politieke contacten.  De rol van de regelgever zal heel belangrijk worden in het mogelijk houden van nieuwe ontwikkelingen die soms in conflict zullen zijn met grootschalige investeringen in klassieke productie.  Ook de netwerkbedrijven zullen hun rol opnieuw moeten bekijken daar gesloten gemeenschappen/industrieparken/straten veel minder gebruik zullen maken van het publieke netwerk.  Ook zij zullen pleiten voor hun (on)natuurlijk monopolie voor het transport van elektriciteit en gas.  Verandering zal steeds voor weerstand zorgen van diegene die denken te verliezen.  Het algemeen belang waar zij voor staan verdwijnt snel als hun eigen bestaan in vraag wordt gesteld.  Voor de gemeenten is hier een kans weggelegd om terug een rol te spelen in de energiewaardeketen, met het ter beschikking stellen van de nodige ICT infrastructuur in hun lokale omgeving kunnen zij de gemeenschappen in hun buurt, zakelijk of privé, in staat stellen om energie autonomie te verwezenlijken en zelf terug een actievere rol te gaan spelen in de ontwikkeling van een duurzame samenleving.  Sommige steden zoals Amsterdam denken hier al concreet over na en zullen zeker initiatieven gaan nemen.  De liberalisering van de energiesector in zijn huidige vorm gaat snel bergaf en men ziet al een toekomstige oligopolie van vier tot vijf Europese spelers.  Hoewel ik deze evolutie slecht vindt daar er steeds minder keuze is en minder dynamiek kan de regel/wetgever hier wellicht op in spelen door nieuwe markten te ontwikkelen.  Decentrale productie kan/zal één van die nieuwe modellen zijn waar de grote spelers geen inbreng zouden mogen krijgen.  In combinatie met slimme netwerken kunnen deze twee werelden van centrale en decentrale productie met elkaar bestaan op voorwaarde dat de wetgevers/regelgevers nieuwe markten stimuleren en in bescherming nemen.

Deze week heeft de G20 in London beslist om nog extra te investeren in de wereldeconomie via onder andere het IMF en de Wereldbank.  Deze instanties zijn belangrijk voor onder andere de derde wereld landen in het is te hopen en te verwachten dat deze zullen profiteren van extra middelen om ook in duurzame energie te gaan investeren.  In eigen land heb ik deze week vernomen dat NPG groen licht heeft gekregen om dit jaar onder andere een 3 MW zonnepanelenpark te bouwen op een dak.  De primeur zal later deze maand wel bekend gemaakt worden door de afnemer van de energie die we deze gunnen daar dit project een voorbeeld kan zijn daar de energie zo goed als volledig lokaal wordt gebruikt.
Verder is het debat over onze toekomstige energieproductie niet uit de lucht, de beleidsmakers blijven bevestigen in de media en achter gesloten deuren dat dit najaar er knopen zullen worden doorgehakt.  Daar dit onderwerp mij persoonlijk interesseert(iedereen zou hier bij dienen stil te staan) en ik hier ook studies heb laten uitvoeren zal ik ook dit jaar de nodige gesprekken voeren ten einde mijn ideeën hierover te delen.  Het grootste vraagstuk blijft onze afhankelijkheid van kernenergie en wat we er mee gaan doen.  Sowieso heeft kernenergie een relatief beperkte toekomst maar kan zij wellicht dienen als hefboom voor meer duurzame vormen van productie.