Een beetje grappig is het wel, nog geen drie dagen geleden stond Eandis aan de Klaagmuur over een symbool dossier Katoennatie die een 25MW zonne-energie park willen bouwen.  Terecht wijst men hier op de betaalbaarheid van een systeem als men dergelijke parken gaat bouwen maar dit is relatief eenvoudig op te lossen door een plafond in te bouwen.  Men kan gemakkelijk zeggen dat geen één partij meer dan 5MW per jaar mag bouwen en met een maximum van 5 MW per project.  De klaagzang is ook enigszins achterhaald daar na 2010 dergelijke projecten niet meer haalbaar zijn door de drastische daling van de nieuwe subsidie normen.  Zelfs 2010 kan het eindpunt zijn voor zonne-energie als de investeringskost niet met 20% gaat zakken.  Waar de netwerkbedrijven niet over praten zijn hun zeer gezonde bruto marges die zij nog steeds maken op een grotendeels afgeschreven netwerk.  De netwerkbedrijven in de Benelux maken veel te grote marges op dit ogenblik en zien zichzelf als geldmachines.  Dit is toch eigenaardig daar zij een natuurlijk monopolie hebben en ook gereguleerde tarieven hanteren.  Het woord gereguleerd klopt hier blijkbaar niet want als de regulatoren hun werk zouden doen(of kunnen doen) dan zouden we allemaal een meer redelijke vergoeding betalen voor het gebruik van de netwerken. Zowel de Creg als in mindere mate de Nederlandse Dte lopen nog steeds achter de feiten aan als het komt op transparante en billijke tarieven.  Het normaal rendement op een gereguleerde en gemonopoliseerde bedrijfstak zou maximum 6% op het geïnvesteerd vermogen mogen zijn.  Deze week kwam bijvoorbeeld ook de Belgische hoogspanningsbeheerder Elia met zijn jaarcijfers naar voren en deze zijn fantastisch “slecht”(lees goed voor de aandeelhouders).  De brutomarge voor intrest, afschrijvingen, waardevermindering en taksen is nog meer gestegen t.o.v. 2007 en zit fors boven de 40%!!  Nu moet u weten dat dergelijke percentages niet gezien zijn, zelfs niet in de normale economie(lees vrije markt). Zelfs onze mobiele operatoren kunnen dergelijke cijfers niet meer voorleggen en iedereen weet dat men in het verleden niet voor niks spraken over de ”licenses to print money”. Op een omzet van 757 miljoen Euro maakt Elia een EBITDA van 334 miljoen Euro!  Als reden wordt opgegeven dat er nu goedgekeurde jaartarieven zijn, voor een goed lezer wil dit zeggen dat de meerjaren tarieven blijkbaar nog hoger zijn dan de vorige tarieven.  Elia zal hier toch vroeg of laat(lees laat want de meerjaren tarieven zijn al goedgekeurd) door de Creg opnieuw beoordeeld moeten worden.  Ondanks het feit dat het laatste kwartaal bedrijven als Arcelor Mittal, Nyrstar en alle andere grote elektriciteitsverbruikers op een zeer laag pitje hebben gedraaid(en dus minder gebruik van het netwerk hebben gemaakt) heeft Elia hier helemaal geen last van.  Een aandachtige lezer van hun cijfers kan er gewoon uit afleiden dat er een explosie is geweest in de stijging van onze transporttarieven. Als men deze grote winsten dan zou gebruiken om zwaar te investeren(lees extra investeren om ons netwerk klaar te maken voor de toekomst en tegelijkertijd de economie ondersteunen door geplande investeringen naar voor te halen) dan komt dit de gemeenschap direct ten goede.  Het is te hopen dat de aandeelhouders(lees vooral de publieke aandeelhouder zijnde de gemeenten)hier rekening mee zullen houden voor dat ze zich hun dividenden uitkeren.

Tegen 2020 willen we minstens 20% minder CO2 uitstoten in Europa en zoals met vele dingen heeft ook dit een prijskaartje.  Deze wordt vooral verdeeld tussen de energieproductie sector en de rest van de industrie.  Nu zou men kunnen denken dat met de huidige prijzen voor CO2 per ton dit nog wel gaat meevallen(deze zitten momenteel onder de 10 Euro per ton) maar de prognose zegt anders.  Men verwacht dat de prijs tot 2013 ergens kan gaan van 16 tot 31 Euro om daarna door te stijgen naar 35 tot 40 Euro tot 2020.  De kost in Europa tussen 2013 en 2020 wordt geschat op 300 tot 400 miljard Euro(75% van de kost is voor de energiesector daar deze geen vrijstellingen krijgt of CO2 kredieten)
De extra CO2 kost voor de Belgische energiesector in deze periode is geschat op een 500 miljoen Euro per jaar.  Eén van de opvallende cijfers zijn toch wel de dramatische stijging van CO2 in België als men doorgaat met de geplande uitstap uit kernenergie vanaf 2015.  Deze stijgt met 157% tegen 2030 terwijl hij zou moeten dalen(in cijfers bijvoorbeeld, in 2005 was deze 11.9 miljoen ton in België en het zou moeten dalen naar 7.7 miljoen ton in 2030, maar hij stijgt tot 30.5 miljoen ton tegen 2030!!!!) Men schat dat de prijs voor de klant door deze stijging ongeveer 8 tot 10 Euro per MWh zal zijn.  Voor een gezin is dit 30 tot 40 Euro extra.  Dit lijkt niet veel maar men spreekt toch al snel over meer dan een miljard Euro per jaar extra in België.  Deze cijfers lijken mij echter zeer voorzichtig ingeschat daar men niet alle factoren goed kan inschatten over dergelijke termijnen(bijvoorbeeld kost van bouw van nieuwe centrales, kost van gas, evolutie verbruik).  De cijfers zeggen niet alles, zaken zoals een verdere verslechtering van de Belgische competitiviteit ten opzichte van onze buurlanden zal nog veel zwaarder doorwegen.  Door de vervanging van onze kerncentrales door gascentrales ontstaan er een aantal negatieve bijeffecten zoals, stijging CO2 kost, gas is duurder(en vooral zeer volatiel qua prijs), investeringskost van nieuwe centrales(versus afgeschreven centrales)en een volledige afhankelijkheid van de import van gas(uit bijvoorbeeld Rusland).  Dit zijn toch vraagstukken die een hypotheek leggen op de geplande uitstap uit kernenergie op korte termijn zonder dat ik zelf een voorkeur heb.  Denk dat het beter zou zijn om de vele miljarden Euro’s uit de afgeschreven kerncentrales te hergebruiken om te investeren in nieuwe vormen van productie(buiten gas) en wellicht ook nieuwe kernenergie(op voorwaarde dat een oplossing wordt gevonden voor het afval).  Deze cijfers zijn een onderdeel van een rapport van mei 2008 van AT Kearney.

Zonder echt verrast te zijn door de beslissingen van de Vlaamse regering aangaande de ondersteuning van investeringen in groene stroom had ik toch graag enkele bedenkingen en vragen geuit over de nieuwe subsidieregels en de impact ervan.
Het is zeker positief te noemen dat Vlaanderen zegt dat ze een extra inspanning gaat doen om ervoor te zorgen dat we tegen 2020 13% groene stroom productie hebben.  Alleen snap ik niet hoe je dat denkt te bereiken door minder geld ter beschikking te stellen in plaats van meer?  De stijging van 80 naar 90€ voor windenergie gedurende tien jaar(zijnde het gewaarborgde bedrag dat men kan krijgen voor een MWh gedurende de eerste tien jaar) is slechts een kleine verhoging die ook nog altijd 15€ onder de huidige marktprijs legt(prijs die vandaag betaald wordt door de elektriciteitsbedrijven aan de groene stroom producenten) en zal naar mijn bescheiden mening niet echt een grote impact hebben op de huidige marktprijs.  Een stijging van de marktprijs hangt bijvoorbeeld meer af van vraag en aanbod, als er een spanning komt op de aantal aangeboden certificaten dan zal dit een grotere impact hebben dan de gewaarborgde prijs van 90€(die eigenlijk alleen dienst doet als bodemprijs).  Wellicht kan het wel zijn dat de banken het risicoprofiel van windprojecten in Vlaanderen iets kan verbeteren daar het risico tussen bodemprijs en marktprijs toch wat kleiner wordt.  Het effect daarvan vandaag zal echter niet groot zijn daar de banken wanhopig op zoek zijn naar maximale rendementen op hun leningen.  Van de vijf ondersteunde duurzame productievormen dalen er drie(zijnde restafval, waterkracht en zonne-energie), de twee andere kennen een artificiële stijging(zie voorbeeld wind hiervoor).
Wat erger lijkt te zijn is dat de bevoegde minister in haar advies naar de regering toe blijkbaar geen rekening heeft gehouden met andere elementen zoals de huidige kredietcrisis.  Geld lenen is veel duurder geworden en dan vooral de termijnen waarop dit mogelijk is.  De banken hebben het vandaag moeilijk om kredieten ter beschikking te stellen voor lange termijn, er zijn zelfs banken die zulke voorwaarden stellen dat projecten niet gerealiseerd worden.  De eenzijdige kijk op de markt door de bevoegde minister Crevits is moeilijk naïef te noemen daar zij dit toch wel zal weten. 
Verder gaat men ook volledig voorbij aan de competitiviteit van onze duurzame markt ten opzichte van onze Europese buren.  Door de verlaging van de ondersteuning zullen buitenlandse investeerders soms andere landen gaan kiezen, dit zal zeker voor zonne-energie het geval zijn.  Binnenkort heb ik een gesprek bij de minister van Economie en zal ik dit punt zeker meenemen(en als het kan op voorhand laten uitrekenen, m.a.w. wat kost dit aan Vlaanderen).   
Wat zonne-energie betreft is het inderdaad zo dat de investeringskost wat gedaald is t.o.v. vorig jaar maar zeker niet met het percentage dat de minister nu vooropstelt.  De daling van de investering met maximum 10% vandaag valt in het niets met de vooropgestelde daling van de subsidie vanaf 2010 met ongeveer 20%.   De verdere daling in de toekomst naar zowat 0 tegen 2020 betekent gewoon dat deze manier van energie opwekken gewoon zal verdwijnen.  Vooral voor de gezinnen is het zelfs vanaf 2010 niet meer rendabel om te investeren in zonne-energie daar ze op een periode van 20 jaar nog niet break-even zijn.  Zelf heb een enigszins déjà vu effect met de opheffing van vrijstelling van distributiekost voor groene stroom begin 2003(toen is de toenmalige minister van energie ook bezweken onder de druk van de lokale netwerkbedrijven die hun inkomsten in gevaar zagen komen, ten onrechte trouwens als men vandaag ziet hoe weinig mensen van leverancier zijn verandert).  Het klagen van de netwerkbedrijven de laatste maanden over de stijgende kost om de opgewekte zonne-energie terug te moeten betalen aan de mensen die investeren is geen ondenkbare reden voor het de nek omwringen van een nieuwe industrie. Het argument dat ons land te weinig zon heeft is een argument als een ander, toch eigenaardig dat een land als Duitsland vol staat met zonne-energie. Daar schijnt het zonnetje natuurlijk veel meer als “zuiders” land.