Nu er deze week een aantal belangrijke bijeenkomsten zijn in Davos en Dubai is het wellicht interessant om even stil te staan bij het klimaat.  Men heeft uitgerekend dat als we de impact van de temperatuursstijging willen beperken met maximum 2 graden we ieder jaar meer dan 500 miljard dollar moeten investeren in duurzame vormen van energie en/of energiebesparing.  Vorig jaar zaten we rond de 140 miljar dollar wat een kleine 4% lager was dan in 2007.  Deze informatie werd in de Tijd weergegeven maar blijft natuurlijk enigszins speculatief.
Een dergelijk investeringsritme heeft zeker positieve effecten op de prijs per eenheid daar er een nieuwe industrie ontstaat en dan zien we vaak dat de productiekost daalt.  Denk zeker dat deze bedragen met 30 tot 40% kunnen dalen als er meer concurrenten in de markt komen voor bijvoorbeeld de bouw van windmolens of zonnepanelen. Het is te verwachten dat ook de Chinezen een steeds dominantere rol gaan spelen in deze markten(in zonnepanelen zie je dit al) daar zijzelf ook een grote interne markt krijgen.  De Chinese regering voorziet duizenden MW aan nieuwe duurzame vormen van energie en zoals steeds leren ze snel hoe ze dit zelf moeten maken. Als deze trend zich zou ontwikkelen van dalende investeringskosten dan kan het mogelijk zijn om dit ambitieuze target te halen.  Zelf denk ik dat het beter zou zijn als de Amerikaanse autofabrieken die teveel zijn met geld van de overheid om te bouwen om bijvoorbeeld grootschalig windmolens te gaan bouwen in plaats van geld in deze toch bodemloze put te blijven investeren. Een groot deel van de duurzame energieproductie lijkt toch te gaan komen van windenergie en dus zou een land er het best aan doen om deze nieuwe energiebron(na olie bijvoorbeeld) in eigen huis te houden om niet te afhankelijk te worden van externen.(olie en gas tonen dit ook aan)  De technologie om duurzame energie op te wekken vandaag is eigenlijk nog veel te duur en daarom moet er veel subsidie geld naar toe, teveel.  De kost per MW zou toch onder het miljoen Euro moeten gaan de komende jaren om zo voldoende geld vrij te maken door de overheid om te kunnen investeren in een modern netwerk dat al die decentrale productie kan blijven managen en monitoren.  Want in het bovenvernoemde bedrag voor duurzame energie van 400 miljard Euro per jaar zit volgens mij de netwerkkost niet in en dat is ook een zeer belangrijke kost(maal twee is niet onmogelijk).

Nog geen dag na zijn inhuldiging als president is het duidelijk dat president Obama zijn beleid snel en krachtdadig gaat uitvoeren.  Hij maakte al melding dat de VS het Europese voorbeeld gaat volgen op het vlak van CO2 besparing en duurzame energie.  Zich maar zijn eigen 20-20-20 tegen 2020 plan(20% minder CO2 uitstoot, 20% minder energieverbruik en 20% duurzame energie tegen 2020).  Deze ambities zullen een nieuwe impuls betekenen voor de economie daar een dergelijk plan enkele honderden miljarden dollars gaat kosten tot 2020.  Daar Europa dezelfde ambities heeft kan men dit getal dan nog eens verdubbelen. Er zal een gedetailleerd investeringsstrategie aan te pas moeten komen om dit te kunnen bewerkstelligen, zeker omdat er nog maar een kleine tien jaar over blijft.  Alleen al de duurzame ambities zorgen ervoor dat we al meer dan 200 GW aan duurzame productie nodig hebben(VS en Europa samen).  Als men een gemiddelde neemt van bijvoorbeeld 3 miljoen Euro per MW dan komt men al snel aan 600 Miljard Euro.  Waarschijnlijk zijn de cijfers niet correct maar ze tonen wel aan dat we het hier over een enorme investering hebben de komende tien jaar.  Dat deze investeringen vooral tot stand zullen komen door subsidiering is duidelijk en dat dit elektriciteit veel duurder zal maken ook.  Onze huidige productie van kernenergie en andere fossiele brandstoffen zijn al oud en dus afgeschreven.  Met nieuwe productie begint de afschrijving opnieuw en zal dit wegen op de winsten van de energiebedrijven.  Dit zal dan op zijn beurt dan ook betekenen dat ze minder belasting gaan betalen waardoor de rekening voor de staat nog verder zal oplopen.  Wat frappant is dat geen enkele staat een plan heeft gemaakt dat duidelijk beschrijft wat dit alles gaat kosten.  In deze tijden zullen de banken hier echter wel om vragen.  De hernieuwde ambities van Amerika gaan ook voor een wedren zorgen op know-how, geld en techniek daar beide continenten niet voor elkaar zullen willen onderdoen.  Wellicht kan dit het effect versterken.

Een zaak die de aandeelhouders zeker zal bezighouden is hoe ze het best het geld opnieuw kunnen beleggen.  Zo’n vraag is niet eenvoudig te beantwoorden en vergt eigenlijk een detailstudie.  Net zoals lotto winnaars die geadviseerd worden om het geld eerst drie maanden op een spaarrekening te zetten alvorens iets te doen, kan men dit hier ook het best doen.  De verleiding zal heel groot zijn om dit geld snel te gaan gebruiken voor individuele noden van iedere aandeelhouder of nog erger om de zogenaamde effecten van de huidige crisis weg te werken.  Eén ding zouden de bestaande aandeelhouders al moeten afspreken en dat is om samen een beleid uit te werken(en uit te voeren) om dit geld goed te besteden.  Versnippering is zowat de ergste vijand, hopelijk is er een krachtdadige leider binnen de aandeelhoudersgroep die snel zal voorstellen om eerst te bezinnen(lees detailstudie maken) alvorens te beginnen.  Eén goed signaal wat we hebben kunnen lezen is dat de helft van het geld bij het netwerkbedrijf zou blijven.  Hierdoor zal het netwerkbedrijf extra slagkracht krijgen om duurzame investeringen te doen.  Maar ook hier is het belangrijk dat men niet zomaar het geld geeft alvorens het netbedrijf een detailstrategie heeft in wat ze gaan investeren en hoeveel dit gaat opbrengen.
Dat dit hoog nodig is staat buiten vraag, in november heb ik zelf nog gesproken op een congres van de Nederlandse netwerkbedrijven genaamd Dutch Power en daar werd het toch wel duidelijk dat men zoekende is.  Veel projecten die al begonnen waren zoals slimme meters zijn gestopt of toch in ieder geval op een heel laag pitje gezet.  Nu geloof ik zelf dat het onderwerp slimme meters slechts een onderdeel is van het vraagstuk en men eerst naar het hoofdonderwerp moet kijken en dat is het slimme netwerk(smart grid).  Bij één van mijn bezoeken bij een regelgever heb ik dit ook voorgesteld om een dergelijk onderzoek te starten met als doel om een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen van hoe een slim netwerk er zou moeten gaan uitzien en wat de kost mag zijn.  En dit over de grenzen hen, volgens mij zouden de regelgevers samen met de netwerkbedrijven(onder impuls van de Nederlandse minister van energie mevrouw van der Hoeven en Dhr. Magnette) in de Benelux samen een strategie moeten ontwikkelen en investeringsplan en dit samen uitrollen.  Door het samen te doen bereik je ook extra schaalvoordelen en een gedeelde verantwoordelijkheid van uitvoering.  Of dit idee uitvoerbaar is hangt af van de bereidheid om autonomie op te geven in het belang van de efficiëntste oplossing.

Deze week werd zoals verwacht de zoektocht beëindigd van Essent naar zijn strategische “partner”.  Op zich was het duidelijk dat na het mislukken van de fusie met Nuon Essent naar een internationale partij ging zoeken.  Dat de tweede kamer nu ineens vragen gaat stellen bij een mogelijke verkoop is toch enigszins hypocriet en naïef. Het vele geld zal er zeker voor iets tussen zitten, de gemeenten en provinciën gaan binnenkort op een berg cash zitten en dat steekt natuurlijk de ogen uit van de nationale politiek die behoorlijk in het deficit zitten door onder andere het bespringen in de bankencrisis.  Zelf ben ik ook niet gelukkig met deze nationale uitverkoop maar dan om andere redenen.  De liberalisering had tot doel om voor meer concurrenten te zorgen zodat de eindklant meer keuze zou krijgen en er meer geïnvesteerd wordt.  Door deze verkopen van relatief kleine Europese spelers aan de giganten der aarde gaat dit eigenlijk lijnrecht in tegen dit principe.  Het is duidelijk dat de grote energiebedrijven(uit toevallig de grote landen) nu eenmaal grote cash voorraden hebben die zij terecht gebruiken om uit te breiden.  Het zijn niet zij die in de fout gaan maar de nationale en Europese politieke verantwoordelijken.  Dhr. Boersma en andere Nederlandse bedrijfsleiders hebben de heren in Den Haag duidelijk gewaarschuwd, dat een splitsing van de energiebedrijven een uitverkoop zou op gang brengen.  Splitsing hoeft geen slechte zaak te zijn maar dan had men dit moeten doen voor de markten werden liberaliseert zodat iedereen aan dezelfde voorwaarden van start konden gaan. De oplossing in Nederland om de splitsing toch door te voeren ook al doen andere landen dit niet leidt tot een verzwakking van de nationale energie maatschappijen. Wij weten in België wat het betekent als de volledige energiehuishouding in handen is van buitenlandse privé partijen, hoge energieprijzen en een gebrek aan nieuwe investeringen. Voor Nederland dreigt hetzelfde scenario.  Het is logisch dat als men meer dan 9 miljard betaald voor een bedrijf dat de toekomstige investeringsbeslissingen genomen zullen worden in het land van herkomst. Ook zal men zijn investering willen terugverdienen en dat betekent transfers van winsten, op zich trouwens normaal. Ook zal er een verdere leegloop op gang komen van midden en hoger kader zoals dit steeds het geval is als men de beslissingscentra verhuisd naar het buitenland. De politieke verantwoordelijken dragen een verpletterende verantwoordelijkheid voor deze uitverkoop. 

De berichten van dalende prijzen blijven ons bijna iedere dag bereiken, ook dit weekend berichtte De Standaard over een nakende prijsdaling.  Dat de leveranciers zeer terughoudend zijn in de bevestiging is enigszins te begrijpen.  Daar gezinnen niet online zijn qua verbruiksmeters werkt men nog altijd met jaarafrekeningen.(dus met voorschotfacturen)  Men moet goed begrijpen dat het tussentijds laten dalen van de voorschotfactuur een aantal nadelen heeft, de leverancier ziet zijn omzet slinken in een markt waar sowieso zo goed als geen geld is te verdienen(toch niet door de nieuwe leveranciers) en het verlagen houdt ook risico’s in voor de klanten daar de eindfactuur ook beïnvloed wordt door zaken zoals het weer.  Zelf wordt ik ook regelmatig gevraagd of men de leverancier moet vragen om de voorschotfactuur tussentijds te laten verlagen en mijn antwoord is neen.  Indien men teveel zou betaald hebben dan krijgt men het verschil terug en/of wordt dit in aanmerking genomen voor de nieuwe voorschot facturen.  De beste garantie om steeds de beste prijs te betalen is ieder jaar alle leveranciers te vergelijken met elkaar en de goedkoopste kiezen(kan o.a. op de website van de regulatoren www.vreg.be www.cwape.be).  Eén van de echte onderliggende problemen is de dominantie van de historische spelers(Suez/GDF en SPE/Luminus) qua marktaandeel, de gebruikers zelf moeten massaal naar andere leveranciers overstappen en dit ieder jaar herhalen totdat de markt zich stabiliseert(dit klinkt als een contradictie daar het constant wisselen stabiliteit op het eerste zicht niet brengt maar marktwerking is de beste garantie tot de beste prijs)  Vorige week zei iemand mij nog dat hij voor drie jaar had getekend bij zijn leverancier, in de huidige dalende markt zal deze persoon zeker teveel betalen.  Wat vooral dient te gebeuren is dat men een visie en strategie moet bouwen voor het netwerk van de 21^ste eeuw.  Hiervoor zullen zowel de beleidsmakers als de netwerkbedrijven de handen in elkaar moeten slaan en dit onderzoek gezamenlijk uitvoeren en dit over de grenzen hen.

Het is weer zover, energie/grondstoffen als drukkingmiddel. Nieuw is het zeker niet en het zijn zeker niet de Russen die het hebben uitgevonden. Veel oorlogen zijn begonnen om grondstoffen, Japan is er in de Tweede Wereldoorlog ook om begonnen.  Dankzij of door het vrijmaken van de energiemarkten domineert de “marktprijs”.  Dat de voormalige Oostblok landen vroeger een vriendenprijs kregen is allang vergeten.  Alle dominante marktpartijen schermen vandaag de dag met de zogenaamde “marktprijs”.  Nu heeft bijvoorbeeld de olieprijs ons de laatste twaalf maanden geleerd dat de markt alles behalve in staat is om altijd voor stabiliteit te zorgen.  Ook de landen die door stom toeval grondstoffen hebben vinden deze nieuwe “vrije” marktwerking geweldig en dan vooral voor hun export.  Dat wij in West-Europa met de glimlach het dubbel voor hetzelfde gas betalen als landen uit andere streken is blijkbaar normaal.  Ook een land als Nederland heeft veel boter op zijn hoofd daar een hoge gasprijs natuurlijk goed is voor de schatkist.  Dat ze hiermee totalitaire(of democratie waar men kan kiezen uit één partij) regimes zoals in Rusland eigenlijk het gouden excuus geven om ook van armere landen de zogenaamde marktprijs te vragen.  Het goede van het afsluiten van het gastransport naar de Europese lidstaten is dat men nu wel beseft dat vrienden maken met dergelijke partijen niet verstandig is en men wellicht moet kiezen om de import van Russisch gas snel te verminderen.

Zelfs tijdens deze vakantieperiode wordt er over energie gesproken, in de Humo van deze week viel Dhr. Van de Lanotte Dhr. Van Quickenborne aan omdat deze niks deed tegen de prijsstijgingen van het afgelopen jaar.  Hij zei dat sinds 2007 de energieprijs met zowat 30% was gestegen.  Ik ga ervan uit dat de percentages wel kloppen en één van de onderliggende oorzaken is gewoon het gebrek aan concurrentie op zowat alle vlakken.
Wat niet gezegd wordt is dat de stijging van de elektriciteitsprijs tussen bijvoorbeeld 2002 en 2006 verdubbeld is tijdens de paarse regeringen. De huidige(of nieuwe) regering heeft inderdaad nog niks gedaan aan het stimuleren van een betere marktwerking. De oplossing ligt niet bij de politiek maar bij een sterke regelgever die zich gesteund voelt door de beleidsmakers. Het vergt mensen met veel kennis om de markt beter te laten werken.
Deze week kwam Suez/GDF ook met goed nieuws naar hun klanten, de gasprijs gaat behoorlijk zakken en dit natuurlijk door de fenomenale daling van de olieprijs. Of deze communicatie niet meer is dan een stunt valt nog af te wachten als men de reactie ziet van de andere leveranciers. Door de huidige koude golf moeten we sowieso opletten dat we bij de eindafrekening niet extra moeten gaan betalen(bij koude winters kan de gasfactuur gemakkelijk tientallen percenten duurder uitvallen).
Verder heeft Eandis ook een stijging van het distributietarief aangekondigd van 15%(voor het gasnet). Een enorme prijsstijging die hopelijk door de Creg kan doorgelicht worden alvorens deze goedgekeurd wordt.

For 2009 I wish you a great, optimistic, joyfull and loving year!