Er is een grote kans dat Nederland in het middelpunt van de Europese energiemarkt zal staan in 2009.  Nooit zullen zoveel energiebedrijven van eigenaar veranderen of fusioneren met buitenlandse bedrijven.  De top drie in Nederland heeft te kennen gegeven actief op zoek te zijn(of te praten) naar de strategische partner van de toekomst.  Door de gedwongen splitsing tussen hun netwerkactiviteiten en de rest(productie, handel en verkoop) kunnen de aandeelhouders(lees gemeenten en provincies) de rest van de activiteiten verkopen.  Of beter gezegd willen ze af van het risico volle gedeelte dat aan de vrije markt onderhevig is.  Deze week sprak ik met iemand uit de raad van bestuur van één van de buitenlandse energiebedrijven die interesse hebben om hun activiteiten in Nederland verder uit te bouwen.   Eén van zijn vragen was wat zij moesten doen om in aanmerking te komen en vooral of ze een stapje voor hadden op de gedoodverfde favorieten uit Duitsland en Frankrijk.  Op dit ogenblik hebben zowat alle grote Europese energiebedrijven hun zinnen gezet op één van deze Nederlandse bedrijven en zal er met groot geld gezwaaid worden.  Het woord goodwill(lees teveel voor iets betalen en dan afschrijven wanneer men dit moet bekennen) zal waarschijnlijk niet veraf zijn wanneer bekend wordt welke bedragen er gaan betaald worden.  En om geld zal het gaan, de aandeelhouders hebben begrijpelijk het meeste aandacht hiervoor daar eigenlijk alle kandidaten kwalitatief aan elkaar gewaagd zijn.  Ook al zal er wel geluisterd worden naar het management toch zal de prijs binnen de 5% moeten leggen van de hoogst biedende.  Wat ook nog een belangrijk verschil in kostprijs zal uitmaken is de mogelijke verschillen tussen bijvoorbeeld een meerderheid- of minderheidsparticipatie.  Het is duidelijk dat bij een mogelijkheid tot meerderheid partijen geneigd zullen zijn om veel(lees teveel) te betalen daar het kunnen verwerven van één van de “grote” energiebedrijven van een land een (unieke) gelegenheid is die in Europa(West) nog niet vaak is voortgekomen.  Zit er verschil in een fusie tussen een groot(buitenlands) en kleiner (buitenlands) energiebedrijf?  Toch wel, een groot energiebedrijf gaat bepaalde zaken sneller centraliseren bijvoorbeeld zoals de trading afdeling.  Ook op het vlak van productie zijn er mogelijke verschillen daar een groot energiebedrijf meestal zal bepalen welke technologie(lees welke brandstof) binnen hun bedrijf van toepassing is.  Er zijn natuurlijk ook voordelen om onderdeel van een groot energiebedrijf te worden, schaalvoordeel bij de aankoop van grondstoffen bijvoorbeeld, verkrijgen van leningen, etc…  Binnen enkele jaren zullen we zien of het feit dat de energiehuishouding van een land als Nederland in buitenlandse handen komt de markt ten goede is gekomen, voor België is dit jammer genoeg niet het geval geweest.

Deze week stond er een interessant artikel in een Nederlandse krant over de ontwikkeling van windmolenparken op zee of vooral het gebrek daaraan.  De projectontwikkelaars schreven daar vooral over het oerwoud aan regels bij minstens vijf verschillende ministeries gevolgd door ook de constante verandering ervan.  De verandering van de ondersteuningsregels(lees subsidie) heeft er ook toe bijgedragen dat het vertrouwen geschokt is.  Zelf heb ik dit in Vlaanderen ook al mee gemaakt en wat vooral opvalt, is het herhalen van dezelfde fouten. Regel nummer één zou moeten zijn dat geen enkele regel wordt gewijzigd zonder overleg en akkoord met de sector.  Internationaal wordt over Nederland gesproken als zijnde onbetrouwbaar als het aankomt op stabiele regelgeving voor de ontwikkeling van duurzame energie.  Dat investeerders(en banken) vooral stabiliteit en een laag risico nastreven zou toch stilaan wel duidelijk moeten zijn.  Wat betreft hebben we in België tot nu toe een stabiel systeem dat gebruik maakt van een certificaat per geproduceerde MWh, het is de vraag of de bevoegde instanties bij ons kijken naar wat er over de grens gebeurd en beseffen dat ons certificaten systeem een voorbeeld is dat andere landen zouden moeten invoeren.  Dan zouden de certificaten trouwens uitwisselbaar kunnen zijn en dat was nu net de bedoeling van Europa, vrij verkeer van goederen en diensten.  Aan de andere kant staat ook vaak een misbruik van regels in het begin van een systeem door de markt omdat er teveel cadeaus worden gegeven.  Zie maar naar voorbeelden zoals de subsidies in Spanje voor zonneprojecten, de windmolen parken in Duitsland maar deze zijn vooral te wijten aan een slechte voorbereiding.  Het berekenen van een “fair” rendement op een investering is geen onoverkomelijke zaak voor de beleidsmakers die dit trouwens in overleg met de sector kunnen doen.  Zelf zijn wij ook met een project bezig waar de tweede vraag die gesteld wordt is of de subsidie betrouwbaar is, de regeringen zullen er toch in moeten slagen om een stabiel kader te creëren om voldoende investeringen aan te trekken om tegen 2020 20% van onze energie duurzaam te maken.

Deze week kwamen Publigas en Suez tot een akkoord over de verdere verdeling van de Belgische gasmarkt.  Ondanks de victorie gebaren van de voorzitter van Publigas was er weinig verrassend nieuws te rapen.  De uitslag is zoals verwacht, Fluxys netwerk komt grotendeels in handen van Publigas, wat trouwens de wens was van de regering en Europa.  De uitslag van dit gegeven stond dus min of meer op voorhand vast.  De grote slag ging over wie de controle zou krijgen over de opslagcapaciteit of beter gezegd de terminals, wie opslag controleert bepaald zijn eigen lot(of lees beter gezegd stabiele marges).  Hier heeft Suez zijn slag thuisgehaald, de garantie dat zij 60% van de aandelen verwerven in de vennootschap waar deze activiteiten worden onder gebracht betekend eigenlijk totale controle.  Zowel juridisch als economisch heeft Suez de absolute macht verworven en is er geen enkel obstakel.  Wilt dit zeggen dat er geen positief nieuws te rapen valt bij dit alles, ja en nee.  De prijzen voor het gebruik van het netwerk zullen niet dalen, de kans dat ze gaan stijgen is eerder het geval daar er nog nieuwe investeringen nodig zijn, om bijvoorbeeld alle gezinnen aan te sluiten of grenscapaciteit(uitbreiding).
Wat ook belangrijk is dat we beseffen dat een bedrijf door mensen wordt gebouwd en hier wringt wellicht nog een schoentje.  Men zal zorgvuldig de organizatie moeten screenen om ervoor te zorgen dat de neutraliteit zeker is.  Als men alleen al naar het management kijkt van deze bedrijven dan ziet men dat Suez zijn zonen(en dochters) heeft uitgestuurd.  Zonder de capaciteiten van deze mensen in vraag te stellen zal men toch extra zekerheden moeten vragen zodat de beroemde “Chinese walls” gewaarborgd zijn.  Dit lijkt ver gezocht maar ik heb zelf ook ondervonden in andere landen en sectoren dat voormalige monopolisten er altijd in slagen om hun mensen op zogenaamde neutrale posten te zetten, hierdoor hou je een indirecte invloedsfeer en dreigt er mogelijks belangenvermenging.  Publigas als toekomstig meerderheidshouder van Fluxys zal hopelijk de tijd nemen om een dergelijke screening uit te voeren.
Buiten dit denk ik dat België een draaischijf kan blijven voor gas in Noord West Europa op voorwaarde dat er nog meer in opslag wordt geïnvesteerd.  Ook in Rotterdam zit men bijvoorbeeld niet stil en zal de regering ook waakzaam dienen te blijven dat Suez blijft investeren in nieuwe opslag in België.