De laatste dagen is er veel geschreven over de beslissing van de CREG om de transittarieven voor doorvoer van gas in ons land drastisch te verlagen, ongeveer met 75%.  De belangen zijn groot op dit ogenblik daar Distrigas wordt verkocht (waarschijnlijk aan ENI, later meer hierover) en de waarde van Distrigas & CO(waar de transitbelangen zijn in onder gebracht) bepalen dus een deel van de verkoopwaarde.  De aandeelhouders van Distrigas schreeuwen moord en brand en gebruiken argumenten zoals “de burger wordt het slachtoffer van deze beslissing”.  Vrijdag heeft de regering beslist om dit besluit te schorsen, de Creg wordt niet voor de eerste keer in de steek gelaten.  De slagkracht wordt hierdoor verder verzwakt want de dominante marktpartij begrijpt hierdoor dat iedere beslissing van de regelgever gemakkelijk omzeild kan worden door naar de Wetstraat te gaan.  Wat is hier fout gelopen?    Wellicht heeft de Creg een dergelijk belangrijke beslissing niet op voorhand medegedeeld aan de regering.  Het is belangrijk om draagvlak te hebben voor dergelijke besluiten alvorens ermee naar de pers te lopen.  De beslissing zelf zal inhoudelijk wel correct zijn maar men moet begrijpen dat deze reactie logisch is op een moment dat Distrigas verkocht wordt.  De liberalisering heeft geen baat bij dit soort borstgetrommel van een regulator die op voorhand moet geweten hebben dat dit zou gebeuren.  De impact van deze beslissing betekende een minderwaarde van meer dan 600 miljoen € voor de aandeelhouders van Distrigas, zijn Suez en de gemeenten.  Een tweede slechte zaak is dat de aandeelhouders van Distrigas nog dichter tegen elkaar gaan leunen daar zij werden aangevallen.  De natuurlijke bondgenoot voor Suez en de politieke macht die zij hebben zijn één van de grote oorzaken waarom de liberalisering een fiasco dreigt te worden.  De bevoegde minister maakt hier ook een heel slechte beurt door openlijk te zeggen dat het beter is dat de politiek beslist wat er moet gebeuren met onze energiemarkt.  De zesde minister op rij die werkt voor het behoud van het status quo en het gevaar dat er geen echte oplossingen zullen komen.  Het gebrek aan nieuwe investeringen in onder andere productie, slimme meters, “smart grids” wordt door dit soort beslissingen opnieuw in de hand gewerkt.  Het dossier Distrigas lijkt sowieso verloren te gaan in de privé belangen van de dominante marktpartij die zijn ogen heeft gezet op het verwerven van een gaspositie in Italië.  De komst van bijvoorbeeld ENI zal het status quo verder bevestigen daar zij in dit deel van Europa geen andere bedrijven heeft en er dus geen synergieen zijn.  Iedereen lijkt voorbij te gaan aan het feit dat Distrigas een groothandel is zonder eigen gasvelden of stockage en dus zeer kwetsbaar is.  Dat zijn grootste klant ook zijn huidige aandeelhouder is wilt ook zeggen dat Distrigas zal krimpen na een overname door ENI.  Als de fusie tussen GDF en Suez doorgaat dan zal GDF in de toekomst wel zorgen voor de gasbehoeften van Electrabel in België.  Communicatie is een vak apart en de Creg zal hier hopelijk iets uit  leren en volgende keer draagvlak bouwen bij de regering.  De beste oplossing is eigenlijk dat de CREG rapporteert aan het parlement(lees geen verantwoording moet afleggen aan de regering maar aan het parlement).

Hoewel er deze week weer veel nieuws was over de energiesector in België wil ik toch nog even ingaan op mijn participatie op het energiecongres van enkele weken geleden in Praag.  Mijn  bijdrage ging over een nieuw initiatief/bedrijf dat ik samen met een oud collega van Belgacom en Essent aan het opstarten ben.  Een primeur die vooral voor onszelf natuurlijk van belang is maar die ook goed pastte in de sfeer van het congres.  Na alle miserie die over ons heen was gekomen over het gebrek aan investeringen, de tekorten aan grondstoffen en de vergiftiging van ons milieu was een boodschap over duurzame productie welgekomen.  Het nieuwe bedrijf NPG energy gaat de komende vijf jaar 150 MW aan diverse vormen van duurzame productie ontwikkelen.  Hoewel het zwaartepunt in België ligt kijken we ook naar een beperkt aantal landen waar we ook mogelijkheden zien.  Volgende week volgt trouwens de eerste officiele mededeling van NPG energy.  De interesse in NPG energy is in ieder geval groot, verschillende congres leden kwamen naar mij om meer informatie te vragen en hun bedrijf voor te stellen.  Nu ik alles eens heb kunnen doornemen is het wel onwaarschijnlijk dat de huidige vormen van duurzame productie een hoofdrol gaan spelen.  Zelfs het objectief van 20% lijkt me hoogst optimistisch vanuit technisch oogpunt maar ook financieel, met de huidige vormen van duurzame productie is het niet mogelijk om te investeren zonder de huidige subsidies.  Toch zal men moeten beseffen dat het woord duurzaam ook wilt zeggen dat een productiebron gebaseerd moet zijn op een industrieel bestaan(lees zonder subsidies). 

Normaal had ik dit weekend nog een derde deel willen schrijven over Power 2008 maar dit weekend kondigde de Creg aan dat zij in een studie hebben aangetoond dat de twee producenten die België rijk is hun gratis CO2 rechten tussen 2005 en 2007 gebruikt hebben om hun winsten te verhogen.  Deze oefening van 1.2 miljard Euro mag bijna gezien worden als 100% winst!  De bedrijven zijn van hun stoel gevallen van een dergelijk onethisch gedrag.  Is dit dan alles, jammer genoeg niet.  Het is slechts het topje van een monopolistische berg in ons productiepark waarvan de eigenaars in het verleden een grote hoeveelheid “gratis” CO2 certificaten hebben gekregen van de regering.  De rekening voor de bedrijven stopt echter niet bij deze onterechte aanrekening van 1.2 miljard Euro, de zogenaamde liberalisering heeft ervoor gezorgd dat er bijna van de ene dag op de andere sprake was van een marktprijs.  Nu ja, marktprijs dient met een heel grote korrel zout genomen te worden daar de electriciteitsprijs hoofdzakelijk wordt bepaald door het productiepark en de eigenaars daarvan.  Ook de mix van brandstoffen heeft een impact, bijvoorbeeld voor België zorgt onze kernenergie voor een lagere kostprijs dan bijvoorbeeld in Nederland.  Alleen heeft de koppeling van de Belgische, Franse en Nederlandse markt ervoor gezorgd dat de duurste component van een productiepark, zijnde gascentrales, nu de prijs bepaald.  De bedrijven zijn ook hier de dupe van geworden daar ze vroeger nog konden rekenen op een bepaalde kruissubsidiering tussen wat de consumenten(en kleine bedrijven) betaalden en wat de industrie voor hun electriciteit moesten betalen.(lees vroeger betaalden de consumenten meer en de bedrijven minder)  Als men de winsten bekijkt over de laatste vier jaar van de dominante producenten/leveranciers en de zogenaamde stijging van de marktprijs dan ziet men een parallel tussen beide.  De reacties van de huidige beleidsverantwoordelijken laten het beste vermoeden, jammer genoeg is dit de laatste jaren al vaak gebeurd en wachten we nog steeds op krachtige beleidslijnen die echt werk gaan maken van echte liberalisering zonder dominante marktpartijen die meer dan 25% van een markt hebben.  Wellicht zullen de bedrijven deze keer wel genoeg druk op de beleidsmakers zetten nu ze wreed wakker worden.

Verder was er ook nog een interessante spreker van de Europese Commissie die wist te vertellen dat er in juni een derde set maatregelen komt ter bevordering van de energieliberalisering.  De dag ervoor had hij ook een vraag gesteld tijdens de presentatie van Ellen Joncheere over SMP.  Significant Market Power/Party of in het Nederlands aanzienlijke marktmacht werd ook in telecom gebruikt om een aparte set regelgeving te introduceren voor die marktpartijen die meer dan 25% marktaandeel hadden.  Het voordeel hiervan is dat je veel gerichter kan werken naar een verdeling van bij een marktopening.  De moeilijkheid is wel dat je concrete regelgeving moet kunnen schrijven die relevant is voor bijvoorbeeld de energiemarkt.  Hij vroeg aan mij een concreet voorbeeld van SMP en ik gaf hem het voorbeeld van tariefcontrole op de dominante marktpartijen, dit wil zeggen dat zij bijvoorbeeld hun prijs niet mogen laten zakken totdat ze genoeg marktaandeel verloren hebben.  Dit zou in de energiesector specifiek niet werken daar de dominante marktpartijen vandaag eigenlijk de aankoopprijs bepalen en dus ook de verkoopprijs.  Dit zou wel kunnen werken voor bijvoorbeeld productie waar men zou kunnen stellen dat partijen die meer dan 25% productie bezitten geen nieuwe productie meer mogen bouwen behalve ter vervanging van de bestaande.(met bestaande bedoel ik dan wel als dit beperkt blijft tot 25%).  Hoewel hij tijdens zijn presentatie verwees naar ons gesprek van de dag ervoor, door te bevestigen dat de nieuwkomers in de markt het “schijnbaar” moeilijk hadden, ging hij er niet op in.  De interesse die er was van de Oost Europese energiebedrijven om ook bij hun concurrentie te introduceren was hoopgevend, hopelijk zullen deze landen leren van de fouten die wij in West-Europa hebben gemaakt en meer ondersteunende maatregelen nemen als zij hun markten openen.  In deel 3 ga ik in op mijn eigen presentatie en de reactie daarop.

Een Praagse lente zien was zeker mooi meegenomen, mijn jaarlijks bezoek aan het energiecongres Power is altijd een mooi moment om evens stil te staan waar de sector mee bezig is.  Dit jaar was er veel focus op productie en viel het vooral op dat er een gevoel van dringendheid is.  De markt lijkt zich bewust van een schijnbaar tekort de komende jaren en vreest zelf dat wanneer er niet bijgestuurd wordt we regelmatig gaan kennismaken met kaarslicht.  Vooral op de zogenaamde piekmomenten is de marge van reserve heel dun aan het worden.  De schattingen lopen uiteen maar men verwacht dat we de eerste effecten gaan zien vanaf 2012.  Wat mij ook is bijgebleven is de bijna ongecontroleerde groei van China(en India) die de laatste twee jaar gemiddeld om de drie dagen een nieuwe kolencentrale in bedrijf heeft genomen en dit de komende jaren ook zal blijven doen.  De impact gaan we waarschijnlijk allemaal wel voelen, dat deze centrales in massa gebouwd worden is één ding maar dat men dan ook nog kiest voor basisuitvoeringen die een laag rendement hebben is er gewoon over.  Wij gaan in Europa de CO2 kraan dichtdraaien terwijl men ergens anders zelfs nog kranen aan het bijbouwen zijn.  De enige oplossing lijkt een CO2 heffing op goederen die geproduceerd zijn via deze centrales.  Een andere zaak die mij is bijgebleven is de ernst waarmee gesproken wordt over de alternatieven of beter gezegd het ontbreken ervan, de prijzen van olie en gas zullen volgens de specialisten hoog blijven waardoor het effect van de verhogingen van onze energie nog zal toenemen.  Verder was er ook een onthutsende presentatie van een journalist die na drie jaar onderzoekswerk tot de conclusie is gekomen dat de piek van beschikbaarheid van olie dit jaar zogoed als bereikt is.  Vermits de vraag het aanbod dus zal gaan overstijgen spreekt men nu al van prijzen tot 200 dollar per vat.  Verder was er ook nog mogelijk positief nieuws van de Europese Commissie die ergens midden dit jaar met een derde set maatregelen komt om de liberalisering beter op gang te laten komen.  Meer volgt later.

Gisteren was er goed nieuws, het Ierse bedrijf Imera heeft een vergunning gekregen om een 400MW electriciteitskabel te leggen van Engeland naar België. Door een verrassend liberale hiaat kunnen deze vergunningen unilateraal worden verkregen.  Dat dit gebeurt zonder inmenging van de lokale Belgische belangen is in dit geval zeer goed want we hebben een tekort aan grensoverschrijnende capaciteit.  Dat Elia meer interesse heeft in dergelijke projecten is logisch daar ze meer opbrengen, je kan het zien als een soort tolbrug waar men dan iedere keer voor moet betalen als men er over gaat.  Gezien de huidige problemen in België van ons niet aangepast hoogspanningsnet is het wellicht beter dat de regulator CREG Elia verplicht om eerst intern orde op zaken te stellen.  De vele nieuwe relatief kleine groene stroom productieprojecten kampen heel vaak met hetzelfde probleem, connectie krijgen op het Elia netwerk.  In België staan amper 150 windmolens en men roept al dat het netwerk niet gebouwd is voor al die lokale productie, in Duitsland staan er al meer dan 12000! en daar kan het wel, in Nederland zijn ze trouwens ook al goed op weg naar 2000 molens om een land te nemen van vergelijkbare omvang.  Hoewel ieder land wellicht een iets andere netwerkconfiguratie heeft zijn de verschillen toch eerder klein.  Hopelijk slagen de regulatoren Creg, Vreg, Cwape erin om Elia op het juiste pad te krijgen en voor billijke aansluitingstarieven te zorgen en normale doorlooptijden van aansluiting krijgen.