Het lijkt wel of alles om energie draait en misschien is dat wel zo.  Wat zouden we doen zonder energie, terugkeren naar de donkere middeleeuwen is het meest waarschijnlijke scenario.  De media in België schrijft en spreekt dagelijks over energie als probleem en oplossing voor alles.  Als je het vergelijkt met de media in Frankrijk of Nederland is het verschil frappant.  Dit weekend is voor de politiek belangrijk, de begroting zit spreekwoordelijk vol met gaten en die moeten gedicht worden.  Meestal krijgt men dan kunst en vliegwerk en ook de energiesector mag een steentje bijdragen, meer bepaald één bedrijf.  Met een relatief kleine bijdrage zou er sprake zijn van het langer mogen ophouden van de kerncentrales, de 400 miljoen Euro zou inderdaad een koopje zijn daar de meerwaarden een veelvoud zijn.  Als voorbeeld wordt Borssele genomen, een voorbeeld waar iedereen in Nederland nu van zegt dat de Nederlandse regering zich wel heel goedkoop liet ompraten voor twintig jaar extra.  De 250 miljoen € die moet betaald worden voor een 400MW centrale of beter gezegd geïnvesteerd worden in nieuwe duurzame vormen van energie betekenen niet veel.  Als men dit op de meer dan 5000 MW van België zou extrapoleren dan gaat men al vlot over de 2,5 miljard €.  De pre-studies die ik zelf heb laten uitvoeren bewijzen dat de geldstromen uit het Belgisch kernpark gewoon vele malen groter zijn, een bedrag tussen de 10 à 55 miljard Euro(hangt af van duur, aantal centrales, prijs voor electriciteit,etc…)
Het zou een enorme gemiste kans zijn als men nu snel voor een aalmoes éénmalig de begroting laat kloppen.  Ook doet men met deze maatregel niets voor een betere liberalisering.
Dat gas en electriciteit dit jaar nog eens fors gaan stijgen was al geen verrassing meer, de redenen zijn ook gekend.  De vraag is echter wat gaat men eraan doen? Eén van de voornaamste redenen van onze hoge energieprijs zijn de veel te hoge transmissie- en distributiekosten die gemakkelijk 20 tot 30% kunnen dalen op korte termijn.  De rendementen op de netwerken zijn vandaag veel te hoog voor gereguleerde zaken.  Dit op zich zou de prijsstijging van de brandstoffen bijna volledig teniet doen, neem daar bovenop ook nog het veel te hoge BTW tarief van 21% voor een absolute basisbehoefte die men naar 6% zou kunnen brengen.  
Aan de andere kant staat het milieu en moet men durven stellen dat energie vandaag nog steeds veel te goedkoop is daar het verbruik nog steeds stijgt.  Of men nu het vliegtuig neemt, de auto of zijn verwarming aanzet de meeste mensen denken niet na wat het kost voor jezelf en het milieu.  De kranten staan bol van een groene energietoekomst en daar ligt een deel van de oplossing.  Energie mag duur zijn op voorwaarde dat men er groene energie voor terug krijgt.  Zonne-energie is ongeveer vier tot vijf keer duurder dan de huidige productiekost met fossiele brandstoffen, dit wordt vandaag met subsidie bijgepast maar men kan zich een toekomst voorstellen waar mensen de echte kostprijs zullen gaan betalen voor groene energie.

Het nieuws over de interesse voor Distrigas komt dagelijks terug in de media.  Veel belang moet je er niet aan hechten maar de oproep van een aantal gemeenten dat SPE de enige juiste overnamekandidaat zou zijn valt wel op.  Dat het eigen belang(een aantal gemeenten zijn aandeelhouder in SPE/Luminus) hier voorop staat is te begrijpen alleen is het te hopen dat hun wens niet uitkomt.  Gezien de historische dominante rol van SPE/Luminus naast Suez in België zou de overname van Distrigas door SPE betekenen dat het status quo behouden blijft.  De positie van de nieuwkomers zou hierdoor nog meer onder druk komen te staan daar tot op vandaag de twee standaardleveranciers Luminus en Electrabel Customer Solutions nog steeds een marktaandeel hebben van bijna 90%.  In volume zelfs nog iets meer.  De nieuwkomers die jaar na jaar de verliezen blijven opstapelen zouden hierdoor volledig aan hun lot overgeleverd blijven.  De politiek speelt hier een dubbele rol, enerzijds zijn sommigen van hun direct verbonden aan SPE en anderzijds moeten zij zorgen voor het belang van de burger.  Voldoende concurrentie staat bij sommige politici ook op de agenda.
Ook het toekomstige zusterbedrijf van Suez EDF zei vandaag weer dat zij interesse hebben in Distrigas, logisch als men alles in dezelfde familie wilt houden.  De Franse president zal vanuit het Ellysee onze energiehuishouding wel blijven bepalen.
Zowel de regering met zijn gouden aandeel in Distrigas als de CREG moeten hun volledige kennis en macht laten gelden om ervoor te zorgen dat gekozen wordt voor de beste partij die ervoor zorgt dat er meer concurrentie komt.
In verband met de rol van de regulator Creg zei Dhr. Tommelein vandaag(van de Open VLD) dat de bevoegdheden en slagkracht van de federale regulator de CREG dringend moeten versterkt worden.  Een enigszins grappige vaststelling daar het dezelfde partij(leiding) is geweest die de CREG de laatste twee jaar zogoed als vleugellam heeft gemaakt.  Herinner maar de achterdeur afspraken met de dominante marktpartij genaamd Pax Electrica I en II, dat deze zogoed als waardeloos zijn gebleken staat nu wel vast.  De prijzen voor energie zijn op sommige onderdelen zonder reden met tientallen percenten omhoog geschoten.  In ieder geval blijft het “meedenken” van de politiek noodzakelijk om tot een betere marktwerking te kunnen komen en met als doel uiteindelijk de beste energieprijs voor de klant en een leveringszekerheid.

De eerste deadline is voorbij, de kandidaten hebben hun eerste aanbieding binnen gebracht en een aantal namen worden genoemd.
Het is duidelijk dat Distrigas een grote prijs blijkt te zijn, of het dat ook blijft moet nog blijken.  Op het eerste zicht is er een verkopende partij en een kopende alleen is dit niet zo, Distrigas heeft ook een grote publieke aandeelhouder met de gemeenten, met hun 31% hebben zij tevens een voorkooprecht op de aandelen van de andere aandeelhouder Suez.  De staat heeft tevens een zegje in heel de transactie.
In mijn gesprekken met verschillende beleidsmakers is ook duidelijk geworden dat een aantal van hun ook begrijpen dat deze transactie politieke aandacht verdient.  Het gaat hier niet alleen om: “Wie wordt de nieuwe eigenaar van Distrigas?”, maar zelfs om de vraag of het niet beter zou zijn Distrigas in stukken te verkopen zodat er meer concurrentie komt.  
Op de eerste vraag wie de nieuwe eigenaar wordt begrijpen de beleidsmakers dat een verkoop aan EDF eigenlijk geen verkoop is daar dit eigenlijk een “zusterbedrijf” zal zijn na de fusie tussen Suez en Gaz de France.  Ook zou de Franse staat zijn huidige dominante macht over de Belgische energievoorziening houden wat op zich tegenstrijdig is met de liberaliseringsgedachte.  Overheden dienen zich terug te trekken uit bedrijfstakken als deze worden geliberaliseerd.
Een tweede vraag is mogelijks nog belangrijker, het gebrek aan concurrentie in de gassector is nu juist te wijten aan de dominantie van één partij, de gedwongen verkoop van Distrigas is dus een uitstekende mogelijkheid om een viertal bedrijven te versterken zodat de klant uiteindelijk meer keuze heeft.  Of deze klant nu een leverancier is of een gewone consument.
Naast de bestaande nieuwe spelers op de Belgische markt zoals Essent en Nuon kunnen dan ook nog een tweetal nieuwe spelers in de gasmarkt worden geïntroduceerd.

De recessie wenkt als men de kranten en analisten mag geloven, of dit ook zal gelden voor de energiesector betwijfel ik toch enigszins.  De geplande investeringen van de diverse energiebedrijven in grijze en groene stroom bijvoorbeeld gaan gewoon door en de wachtlijsten bij de verschillende fabrikanten van centrales, windmolens, etc.. is belachelijk lang.  De doorlooptijd van projecten word hierdoor telang en het rendement zakt hierdoor.  De projectkosten stijgen fors alvorens er inkomsten zijn door deze wachttijden en de risico’s verhogen ook daar marktomstandigheden en technologieen evolueren.  
Zelf heb ik de aanzet gegeven tot het uitvoeren van een nieuwe studie om de Belgische energiemarkt qua productie open te maken voor concurrentie.  Door het ontbreken van enige concurrentie is de oud monopolist niet echt geneigd om de nodige investeringen te doen daar ze zelf ook weten dat hun dominantie eigenlijk niet aanvaardbaar is.  Daar er voor hun in het buitenland voldoende interessante alternatieven zijn dreigen we in België steeds meer met een tekort te komen.  Voor nieuwe marktpartijen is het zeer moeilijk om miljarden te investeren zonder de nodige garanties en stabiliteit.  De miljarden winsten die de oud monopolist tot op vandaag binnen krijgt vanuit zijn verleden zorgen voor een hypotheek op vernieuwing van ons productiepark.  
Op dit ogenblik ben ik in gesprek met een aantal specialisten om ons te ondersteunen in deze studie, het is verbazingwekkend hoeveel verbonden zijn of zogezegd een conflict hebben.  De vele aangekondigde fusies zorgen blijkbaar voor heel veel werk.  Dit neemt niet weg dat de studie ergens tegen de zomer klaar zou moeten zijn zodat we deze kunnen voorstellen aan de juiste mensen.

Een  blijkbaar goede bijwerking van een warme winter en koele zomer is een daling in het energieverbruik van de gezinnen.  Dat dit eerder toeval is wordt ook duidelijk gemaakt en daarom blijft de voortdurende stijging een groot probleem.  Men schat dat de jaarlijkse stijging zal gaan afnemen van 1.5 naar 1%, dit lijkt niet zoveel maar wilt toch zeggen dat iedere tien jaar het verbruik met 10% stijgt en er dus ook meer productie moet bijkomen.
Wat mij ook opviel is dat van de 88TWh verbruik 77,3TWh nog steeds geleverd wordt door de dominante marktpartij wat na meer dan vijf jaar liberalisering een onthutsende vaststelling is.  Van de 11 TWh die door anderen wordt geleverd is er ook nog een groot deel van SPE/Luminus dewelke eigenlijk ook geen nieuwe speler is.  Het is dan ook de vraag hoeveel de nieuwe spelers hebben beleverd, meer als enkele TWh zal het niet zijn met dan nog de bedenking dat een deel van deze electriciteit ook is aangekocht bij de dominante marktpartij.
Het is duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is, vanmorgen was ik nog op een kabinet waar ik een aantal voorbeelden heb gegeven van wat wel kan om een echte marktwerking te krijgen.  Eén van de mogelijkheden is het introduceren van SMP(Significant Market Power) wat wilt zeggen dat de wetgever voor dominante marktpartijen aparte regel-en wetgeving voorziet totdat hun dominantie naar een aanvaardbaar niveau is gedaald.  Men kan spreken van een aanzienlijke marktmacht vanaf een marktaandeel van 25%.
We gaan de komende maanden hard werken aan een nieuwe studie die een aantal antwoorden moet geven zodat nieuwe investeerders in België marktaandeel kunnen uitbouwen in electriciteitsproductie, gas, groothandel en levering.
Gisteren nog kreeg ik telefoon van een journalist die mij vroeg of de plotse aankondiging van groene stroom projecten toeval was of dankzij de Europese beslissing.   De timing is eerder toeval voor zover ik kan beoordelen.  Verder vroeg hij of de uitbouw van groene stroom projecten het antwoord is naar de beperking van CO2 uitstoot, hierop antwoordde ik dat we nog een veel groter potentieel hebben en dat is minder energie verbruiken.  De beste energie is de niet gebruikte energie, hier zijn meer mogelijkheden dan in het bouwen van (financieel haalbare) groene stroom projecten.  Eén van de problemen is dat energie lang veel te goedkoop is geweest en zodoende niemand wakker lag voor zijn/haar factuur.  Dit is nu aan het veranderen maar als we eerlijk zijn dan blijft energie nog altijd veel te goedkoop om tot een echte reductie(lees gedragsverandering) te kunnen komen.
Voor België en de energieliberalisering is het vooral te hopen dat we na maart nog een regering hebben want de dominante marktpartij krijgt het zeer gemakkelijk met deze vertraging van handelen, ieder uitstel is een directe winst.