Men kan tegenwoordig geen krant openslaan of men leest artikels over energie, toch zeker in Vlaanderen.  In Nederlandse kranten bijvoorbeeld is dit veel minder, de reden is mij niet heel duidelijk, de gasbel in Slochteren?
Drie stukken vielen mij op;
- Kyoto en de wens en wil om er iets aan te doen mede door het feit dat (bijna) iedereen er mee wilt scoren, men kan vandaag de dag niet groen genoeg zijn.  De realiteit is echter totaal tegenovergesteld, er is op dit ogenblik geen sprake van een reductie op wereldschaal maar eerder van een stijging.  Men spreekt van de groei van China maar eigenlijk gaat het hier eigenlijk om onze eigen industrie die zich voor een groot deel verplaatst heeft.  De Chinezen produceren nog steeds vooral voor de export(lees Europa en de VS) en niet voor de 1.3 miljard Chinezen(bijna een miljard Chinezen hebben trouwens vandaag nog altijd bijna niks om te consumeren)
Zolang ons economisch model gebouwd is rond minimum 2% groei per jaar(anders komt het woord recessie al snel rond de hoek) zullen wij meer blijven consumeren.  De grote slokkop van grondstoffen is de industrie maar deze werkt uiteindelijk alleen maar om onszelf een product te verschaffen, als men een grote reductie wilt van uitstoot zit er niks anders op dan de consumptie drastisch te laten dalen in combinatie met nieuwe “schonere” technologieen.  
- de tweede energiespeler in België en oud-monopolist SPE/Luminus vindt dat ze meer productie moet bouwen daar men stelt dat ze 25% van de gezinnen als klant heeft en slechts 9% eigen productie.  Het bouwen van meer productie is zeker in België nodig de reden die hier wordt aangehaald is echter niet correct.  Voor de behoeften van zijn klanten heeft SPE voldoende energie daar men de markt van electriciteit moet bekijken vanuit volume.  België verbruikt iets minder dan 85TWh(netto 80TWh) waarvan SPE minder dan 10TWh voor zijn rekening neemt.  Als men dit in percentages uitdrukt dan komt men aan een 9 à 10%.  Wellicht vond men het nodig een reden te verzinnen hoewel er genoeg andere redenen zijn te bedenken die wel steek houden.  Denk dat het vooral nuttig is om meer concurrentie toe te laten buiten Electrabel en SPE/Luminus op het vlak van productie.  Zoals reeds eerder geschreven hebben we in België minstens een vier tot vijf evenwaardige spelers nodig en niet een voortzetting van het marktaandeel van de twee oud monopolisten.
- in een opiniestuk dit weekend in De Tijd stond een stuk van de Russische energieminister die op de gekende stijl van de oude tsaren ons verteld dat de herkomst van geld niet belangrijk moet zijn en we de deur open moeten zetten voor de Gazprom dollars.  Een dergelijke uitspraak van een minister wijst erop dat voor hem geld alles kan overheersen, gek eigenlijk dat in het land zelf men er eigenlijk niet in slaagt om een duurzame groei te bewerkstelligen(als men olie, gas en andere grondstoffen wegneemt).  Hij eindigt echt als een generaal die zonder omwegen zegt dat als we niet buigen hij zijn blik gewoon naar het oosten zal richten.  Van een regelrechte bedreiging gesproken, hopelijk zal Europa hier gepast op reageren en ingaan op deze uitnodiging op korte termijn.  Indien wij morgen de kranen maar gedeeltelijk dichtdraaien(hiermee bedoel ik bijvoorbeeld de gaskraan vanuit Rusland en dus ook de geldkraan) dan zal de redelijkheid wellicht snel terugkeren.

Het is wellicht niet de eerste keer dat onze ondernemingen klagen over hun energie factuur maar het lijkt er wel op dat ze deze keer echt verontrust worden.
Unizo trekt de juiste conclusie, de beste garantie is meer concurrentie in ons energielandschap.  Wellicht “vergeet” Unizo en de andere organisaties iets anders te vermelden en dat is hoe zij kunnen mee helpen aan een betere liberalisering.
Reeds jaren heb ik op geregelde tijdstippen contacten gehad met organizaties zoals Unizo en wat mij in het verleden opviel is dat er steeds met twee gezichten werd gewerkt.  Aan de ene kant verwelkomt men meer concurrentie maar aan de andere kant werkt men mee aan het status quo.  Hoe?  Wel men kan zich afvragen welk signaal men afgeeft naar zijn leden als men bijvoorbeeld een sponsor contract tekent met de huidige dominante marktpartijen en deze zelfs strategisch ondersteunt.  
De laatste jaren werden er bijvoorbeeld informatiedagen gegeven over energie waar dan een mooi platform werd gegeven aan de historische monopolist.  Zo kweekt men zelf een status quo bij bedrijven die sowieso conservatief reageren op verandering.
Als men de tijd neemt om eens naar de VREG website te gaan bijvoorbeeld ziet men dat tussen de 82 en 93% van de bedrijven(van groot naar klein) nog steeds bij de voormalige dominante monopolisten klant zijn.  Hier is een echte kans voor de verenigingen en zijn leden zelf, kies massaal voor alternatieven.  Zorg ervoor dat minstens de helft van de ondernemingen bij nieuwe leveranciers onderdak vindt en men zal automatisch meer druk krijgen op de prijzen. 
Organizaties zoals Unizo, VBO en anderen zullen ook duidelijk kleur moeten bekennen en kiezen voor liberalisering, iets wat tot nu toe niet gebeurd is.  Men heeft het schip in het midden willen houden met als gevolg dat er één grote winnaar is vandaag, afgaande op de financiële resultaten, namelijk de oud monopolist(en).
Wilt Unizo echt iets doen voor zijn leden dan stel ik voor dat ze een front vormen met alle werkgeversorganizaties en een duidelijk aktieplan bouwen om zo marktwerking te stimuleren in de energie markt.

Dat zoiets als gratis niet bestaat wisten we allemaal al maar wat vooral opvalt is de timing van deze opmerking.  Vorige week wist men nog te melden dat de distributiekosten tot dertig percent gaan stijgen en nu probeert men te rechtvaardigen waar deze stijgingen vandaan komen.  Het spreekt vanzelf dat ieder systeem waar je solidariteit mee probeert te bereiken de algemene kosten laat stijgen.  Kijkende naar het buitenland is het Vlaamse systeem echter een goede oplossing, het vangnet voor klanten die niet meer beleverd worden door de commerciële leveranciers is een voorbeeld van hoe het moet.  Dit systeem bestaat bijvoorbeeld in Nederland niet. 
Dat de opvang van “gedropte” klanten een sterke groei heeft gekend is schrijnend maar blijft toch nog beperkt tot een 2.5% van de Vlaamse bevolking.  
De aangekondige stijging door de intercommunales staat dan ook niet in verhouding met deze kosten.
Men probeert hier om een rookgordijn te trekken en de oorzaak niet weg te nemen, het is alleen de regulator die de bevoegdheid moet hebben om de correctheid van de nettarieven te controleren.
Zelf zal ik deze week nog eens kijken naar twee jaarverslagen van intercommunales om te kijken welk rendement zij hebben, in ieder geval voor 2006.  Dit lijkt me alvast een betere weg om te beoordelen of deze bedrijven “gebukt” gaan onder de “zware” last van de openbare verplichtingen waar ze dan wel een monopolie voor terug krijgen.

Echt een verrassing was het niet, we gaan met z’n allen weer meer betalen voor het gebruik van het lokale netwerk.  Na de door de federale regulator CREG opgelegde prijsdalingen in 2005 en 2006 gaan we ineens overstag.  De aangekondigde prijsstijging zorgt er weer voor dat België weer de hoogste distributietarieven heeft van heel Europa(in verhouding tot bevolkingsdichtheid en netwerkdichtheid).  Dat onze tarieven fors duurder zijn dan bevoorbeeld in Frankrijk is opvallend, een land dat tientallen malen groter is dan België met een veel lagere bevolkingsdichtheid en toch  betere tarieven.
Wat moet er nu gebeuren?  Men schreeuwt om een nieuw of beter gezegd eindelijk een energiebeleid.  Het eerste wat moet gebeuren alvorens nieuwe richtlijnen uit te zetten is een volledige doorlichting van ieder deel van de energie waarde keten.  Of het nu de producenten zijn, Elia, de leveranciers of de distributiebedrijven de toekomstige regering moet eerst een neutraal en betrouwbaar opname moment realiseren.  
Hiervoor dient men niet alleen naar de huidige situatie te kijken maar ook voldoende ver teruggaan(liefst tot tien jaar) om zo te kijken of gebeurtenissen vanuit het verleden een oorzaak kunnen zijn voor de constante “verrassingen” van vandaag.
De roep om de macht nu eindelijk te leggen waar hij moet zijn namelijk bij de regulatoren is volkomen terecht, zij zijn de enige neutrale partij die iedere dag met deze complexe materie in de weer is en dus de enige partij die voldoende kennis kan opbouwen om een gebalanceerde marktwerking te ondersteunen.
De uitspraak van een rechtbank uit Brussel is eigenlijk dubbel wrang, net in Brussel waar de gewestelijke regering er alles aan gedaan heeft om de liberalisering te begraven.  Het is in Brussel namelijk onmogelijk om rendabel een leverancier te zijn, de voorwaarden die worden opgelegd zijn zeer onredelijk en vooral in het voordeel van het status quo(lees de lokale intercommunale die toevallig ook de ganse markt bezit en een uitstekende relatie heeft met de standaard leverancier).  Men zou bijna gaan denken dat dit geen toeval is?
Het feit dat Brussel ook de Europese Commissie huisvest is niet echt een goed voorbeeld, vanuit het centrum van Europa zou je toch verwachten dat de Brusselse beleidsmakers extra aandacht hebben voor de Europese wensen.
Wat verder dient te gebeuren is een uniform opgelegd tarief voor gans Vlaanderen en Wallonië, gedaan met al die lokale tarieven.  Enigszins overdreven, bijna 20 verschillende netwerktarieven, in een land van de omvang van de stad New York.  
Zodra de doorlichting is afgewerkt kan dan werk gemaakt worden van beleid met zaken zoals gereguleerde tarieven voor die activiteiten die een natuurlijk monopolie hebben, duidelijk mandaat voor de regelgevers, investeringsbeleid voor productie, markten herverdelen en dergelijke.

Begin deze week werd België even donker, figuurlijk dan maar toch.  De nationale regelgever CREG kondigde aan dat België vanaf 2008 een tekort heeft aan eigen electriciteitsproductie, het zou gaan om ongeveer 2000MW.  In totaal heeft België zo’n 14000 MW eigen productie en deze wordt verder aangevuld met import(vooral uit Frankrijk) voor zo’n acht tot tien percent. 
Zoals steeds leek het net of dit een verrassing was, de gemiddelde burger staat natuurlijk ook niet stil hierbij, zolang het licht maar blijft branden is het allang goed. 
Het uitblijven van een duidelijk beleid over de energieliberalisering begint te wegen op de leveringszekerheid.  Hopelijk is dit schot voor de boeg voldoende duidelijk zodat de volgende regering nu echt werk gaat maken van een gedetailleerd beleid voor alle delen van de energieketen.  De passieve houding over de liberalisering heeft tot gevolg gehad dat de weinige nieuwe concurrenten eigenlijk in een wurggreep zitten.  Ze staan wel aan de grens of zijn een paar meter erover maar de loopgravenoorlog met de al dominante marktpartij leidt tot dit status quo. 
Tot nu toe is dit grotendeels ongestraft gebleven daar de nieuwkomers zich tot nu toe moesten beperken tot het leverancier zijn(lees wederverkoper voor de dominante marktpartij) maar dit heeft tot gevolg dat de investeringen in nieuwe productie te laat komen en we de komende vier tot vijf jaar met een steeds groter tekort zitten.
Ons toekomstig productiepark dient er heel anders uit te gaan zien met liefst een vijf tot zes producenten die allemaal een gelijkaardig aandeel hebben.  Dit is een veel betere verzekering voor bevoorrading dan al je eieren in één mand te leggen.  De huidige dominante marktpartij heeft geen belang om zijn marktaandeel in productie nog meer uit te bouwen als er in andere landen betere opportuniteiten zijn.  Daar komt bovenop dat de politiek ook weer niet wilt dat de dominante marktpartij zijn aandeel nog vergroot, we zitten dus in een echte catch 22.  Enerzijds alle productie in handen van één marktpartij die wel kan investeren maar eigenlijk niet meer mag en anderzijds geen beleid om nieuwe spelers te ondersteunen in hun zoektocht naar goede projecten.
Als een start tot het komen tot een oplossing zou men nu eerst een groep van neutrale experts moeten samen zetten die een goed investeringsbeleid gaan uitwerken die ervoor moet zorgen dat we binnen tien tot twintig jaar een aantal gelijkwaardige producenten heeft, gebruikmakend van de beste technologiëen, in lijn met de Europese richtlijnen en voldoende bevoorradingszekerheid garanderen.

Het is geen toeval, de laatste 48 uren waren er berichten van vier buitenlandse energiebedrijven die allen zeer grote ambities verkondigen.  RWE en Eon lijken te mikken op een ruilhandel met Electrabel.  Eon biedt het gasbedrijf van Berlijn aan tegen Distrigas.  RWE lijkt meer te gaan voor het ruilen van energiecentrales en/of capaciteit.  De jarenlange beperkte aanwezigheid van deze twee Duitse giganten lijkt voorbij of niet?  
De meeste bedrijven erkennen gewoon dat er eindelijk iets kan gaan gebeuren in België en zijn druk bezig om zich zo goed mogelijk te positioneren.  Er zijn een tweetal tendensen te herkennen, de giganten zoals Eon en RWE die gaan voor het verwerven van bestaande eigendommen.  En de bedrijven zoals Delta, Eneco, Essent en Nuon die gaan voor de nieuwbouw van kleine en middelgrote electriciteitscentrales.
De strategie van de eerste om aan ruilhandel te doen gebeurd meestal achter gesloten deuren zonder externen(lees pottenkijkers).  De kans van slagen is in het geval van de twee Duitse giganten trouwens vrij groot daar Duitsland een land is waar Electrabel/Suez graag meer vaste voet wilt krijgen.  Waarschijnlijk gaan ze alle twee “winnen”, als ik Suez zou zijn zou ik de eigendommen verdelen onder verschillende partijen zodat deze relatief klein blijven in plaats van één grote partij te introduceren.  Distrigas en 15% van de electriciteitscentrales(of capaciteit) in één handen geven is daarom niet waarschijnlijk.  Het oude principe van verdeel en heers geldt nog altijd.
Voor EDF lijken de kaarten toch enigszins moeilijk te liggen, niet alleen omdat de nieuwe fusiegroep Gaz de France/Suez eigenlijk een zusterbedrijf wordt(met dezelfde referentie aandeelhouder zijnde de Franse staat), maar ook de de aanvaardbaarheid bij de Belgische politiek dat een eventuele ruilhandel van eigendommen toch ook in dezelfde Franse handen zou blijven.  Met deze hypothese werkt de fusie ook in het nadeel van de expansie plannen van EDF.  Aan de andere kant kan het het ook zijn dat de Franse staat(lees president) dit aan zijn spreekwoordelijke laars lapt en België qua energievoorziening gewoon volledig Frans maakt.  
Voor de tweede tendens om zelf nieuwe centrales te gaan bouwen is ook iets te zeggen, als men de verschillende publicaties leest over onze toekomstige energiebehoeften dan wordt het snel duidelijk dat we extra capaciteit nodig hebben.  
Het probleem hiervan is echter dat de nieuwbouw van STEG centrales duur is en niet kan opboksen tegen de kost van de afgeschreven centrales.  Buiten het bouwen van de zogenaamde “piek” centrales(gascentrales die flexibiliteit geven) lijkt zowat het enige haalbare.  Eerst zal men de discriminatie moeten wegwerken die de nieuwe centrales hebben, bv. de verkregen CO2 quota’s aan de bestaande energiecentrales moeten herzien worden ten voordele van nieuwe schonere centrales.
De aankondiging van Eneco om 1.5 miljard € in groene stroom productie te gaan investeren in België lijkt me de waarheid enigszins geweld aan doen.  De kleine en zeer complexe opwek van biomethanisatie centrales zijn geen basis om dergelijke bedragen in te gaan investeren.  Als men een dergelijk bedrag wilt investeren dan zal men dit het beste doen in een portfolio met verschillende typen energiecentrales om tot een goede mix te komen.  
De aankondiging lijkt me eerder ingegeven als een soort boodschap om te zeggen dat dit bedrijf een speler wilt worden op de Belgische markt en hiervoor de middelen heeft.  
De andere persmededeling van Delta dat ze op de terreinen van Indaver een 400MW gascentrale willen bouwen na het voltooien van een haalbaarheidsstudie lijkt me een meer realistische manier om een speler te worden op de Belgische energiemarkt.  Het hebben van flexibiliteit vermindert de risico’s van onbalans, zeker als men een klein klantenportfolio heeft is het hebben van “flex” belangrijk daar de risico’s van onverwachte schommelingen in het verbruikerspatroon belangrijker boetes kunnen te weeg brengen.  Dit heeft RWE een zestal jaren geleden ook kunnen ondervinden toen ze in één weekend enkele miljoenen Euro’s verloren met slechts enkele grote klanten.  
Het opstarten van energie activiteiten in België vergt een goede voorbereiding en studiewerk of het nu is om een leverancier op te starten of om te investeren in productie.
De komende weken en maanden zullen zich nog meer nieuwe spelers aanbieden op de Belgische markt wat ik natuurlijk goed nieuws vindt, de typisch tweede golf(deze hebben we ook in de telecomsector gezien na vijf tot zes jaar) van de liberalisering is wellicht op komst.