Twee dagen geleden was ik op bezoek bij een bedrijf naar aanleiding van een onderzoek dat wij aan het voeren zijn over de huidige marktwerking en de grieven van de gemiddelde industriële klant.
Wat opviel was de grote kennis over de energiemarkt en de wens voor meer concurrentie.  Op mijn vraag of het dan geen paradox was dat hij nu ging/moest tekenen bij de voormalige monopolist voor de komende drie jaar zei hij geen keuze te hebben.
De prijzen die hij kon bekomen waren een stuk onder de marktprijs, hieruit kan men afleiden dat de marktwerking in de groothandelsmarkt nog niet optimaal werkt.
Interessant was ook zijn vaststelling dat de meeste nieuwe concurrenten het moesten stellen zonder eigen productie en dus vooral als trader moesten concurreren.  Hij zei ook luidop dat deze zo niet kunnen concurreren tegen de voormalige monopolist die zijn prijzen naar wens kan aanpassen en dit ver onder de groothandelsprijs.
In onze kwalitatieve zoektocht naar goede informatie zien we op dit ogenblik in de markt bij de grootverbruikers toch nog opvallende verschillen qua prijs.  Dit was een zes jaar geleden ook reeds het geval.  In mijn contacten met de beleidsmakers van dit land is dit soort informatie zeer nuttig zodat ik kan aantonen dat het liberaliseren van de productie voor concurrentie noodzakelijk is.  Verder kan dit ook dienen als bewijs dat een aanmerkelijke marktmacht onder de groothandelsprijs verkoopt en dus zo de markt verstoort.  Dit soort informatie wordt bij Europese Commissie zeer gesmaakt, dit natuurlijk met garantie van volledige discretie.
Het belang van dit alles, gezien ik bezig ben om te onderzoeken om te gaan investeren in productie wil ik zeker weten dat het spel eerlijk gespeeld wordt en zoniet dan zal ik bij de beleidsmakers ten gepaste tijde hierover praten.  Iedereen begint te begrijpen dat er dringend iets moet gebeuren aan dergelijke praktijken.
Hierbij wil ik iedereen die mee werkt aan dergelijk belangrijk onderzoek bevestigen dat alle informatie vertrouwelijk blijft, er worden geen namen doorgegeven, alleen data.  Indien de authoriteiten hierom zouden vragen dan dient dit eerst aan u gevraagd te worden.   Tijdens mijn gesprekken merk ik toch nog een schrik om open te zijn, vooral om toch maar op de goodwill van de dominante marktpartij te kunnen blijven rekenen.
Mijn dank aan allen voor hun medewerking.  Enkele van de resultaten zal ik de komende maanden mededelen.

We merken met z’n allen dat de vakantie zijn einde nadert, de tijd van werk naar woonst is stilaan terug aan fietssnelheid.  Op zich een eigenaardig gebeuren, hoewel we perfect in staat zijn om de files op te lossen verkiezen we om allen stil te staan.  De capaciteit op de Vlaamse wegen is de laatste 35 jaar niet echt gestegen, het verkeer meer dan verdubbeld.  
Wat een schril contrast als men de wil ziet van mensen om te gaan investeren in groene stroom projecten, of het nu windmolens zijn of andere vormen.  De belangrijkste incentive is snel gevonden, stabiele geldstromen.  Wellicht is het ontbreken ervan op onze wegen de reden waarom de kuilen steeds dieper worden en de ongevallen steeds talrijker.
Nochtans zijn hier in het buitenland goede oplossingen voor te vinden, gezien België in het midden ligt van de grote transportroutes zou men de autosnelwegen kunnen in uitbating geven aan privé bedrijven die een vergoeding zouden vragen om erop te rijden.  Deze zou voor iedereen gelijk zijn, binnen- of buitenlanders.  Hierdoor zouden de directe verkeersbelastingen aanzienlijk kunnen dalen daar de staat dan niet meer hoeft in te staan voor de bouw en onderhoud.  Verder is het voordeel dat men voorwaarden kan opleggen aan de uitbaters om meer te investeren in capaciteit om zodoende het klimaat niet meer te vergiftigen dan nodig is.  Hetzelfde geldt eigenlijk voor het openbaar vervoer, een geldverslindende machine met zeer laag rendement.  Amper 10% van de mensen maakt er gebruik van en de structuren nodig om dit te bereiken zijn enorm zwaar.
De beperkingen die wij hebben qua grondgebied in vooral Vlaanderen blijven een handicap.  De ring of beter gezegd het niet hebben van een ring in Antwerpen zorgt iedere dag voor urenlange files, de sluiting ervan die de komende jaren van start gaat is ook geen voorbeeld van snelheid en kosten bewustzijn.  Het zogenaamde lange Wapper viaduct(iedereen spreekt van een brug maar de Schelde wordt helemaal niet met een brug genomen) is totaal overbodig en had eigenlijk een tunnel moeten zijn.
De grote werken aan de ring in Antwerpen van twee/drie jaar geleden zijn een echte gemiste kans, men had kunnen kiezen om de ring te bedekken en zodoende extra capaciteit voor lokale verkeer bij te bouwen.  Het litteken van deze kleine halve ring die eind jaren zestig is aangelegd kan het best zo snel mogelijk worden weggewerkt.
Wat dit alles met energie te maken heeft, aan de ene hand proberen we zo snel mogelijke duurzame vormen van energie te bouwen en te besparen en aan de andere kant stoten we iedere dag tonnen CO2 de lucht in waar dit niet hoeft door de files.  
De auto’s op lucht komen eraan als we de Standaard kunnen geloven, de uitvinder hiervan Dhr. Negre die zijn sporen in de formule 1 heeft verdiend is al jaren aan het vechten voor deze nieuwe veelbelovende technologie.  De interesse is echter niet groot genoeg gezien de langzame ontwikkeling. 

Het werd deze week duidelijk dat de CREG een negatief rapport heeft gestuurd naar de bevoegde minister Verwilgen om de nieuwe geplande opslag door Gazprom(en Fluxsys?) niet goed te keuren.  Een zeer goed advies daar deze nieuwe opslag onder de huidige voorwaarden voor België zogoed als niks zou bijbrengen.  Gazprom(en Fluxsys?) waren van plan om de volledige capaciteit voor zichzelf te houden en ook aan te wenden zoals zij dit wensten.  Een sterk staaltje van het in stand houden van monopolie, de markt vraagt om meer liquiditeit en flexibiliteit dus is dit geen oplossing.  De geplande opslag van Gazprom(en Fluxsys?) zou zeker ook gebruikt worden om naar Engeland te sturen gezien de toekomstige tekorten daar.  Dus worden wij vrolijk gebruikt als doorvoerland zonder de voordelen hiervan te zien.
Een betere oplossing zou zijn om deze investering toe te laten maar net zoals op de capaciteit aan onze zuidgrens geen één partij toe te laten om meer dan 25% van de capaciteit en flexibiliteit te beheren.  Zodoende kunnen verschillende marktpartijen ook in België met hun eigen gas(en gasproduct) op de markt komen en ontstaat er echte concurrentie.
Op zich is het positief dat buitenlandse bedrijven zoals Gazprom in België willen investeren en kan de volgende regering hier hopelijk ook zijn zegen aan geven maar dan wel met bovenstaande wijzigingen.  Gedurende mijn gesprekken in de energiesector zullen ook andere marktpartijen de kosten graag meedragen om een stuk capaciteit bij te krijgen of kan men ook een andere oplossing vinden voor deze investering.  Hierover zal de komende weken en maanden zeker nog in detail gesproken worden.  Mijn vraagteken bij Fluxsys is geen fout want ik begrijp dit niet, wellicht kan iemand mij uitleggen wat deze vreemde “joint-venture” aan toegevoegde waarde brengt.  Alvast bedankt, beneman@telenet.be

Dit weekend is het duidelijk geworden dat de bevoegde minister ook geen warm voorstander is van geplafonneerde prijzen.  Waar hij echter niet over sprak, wat dan wel?  Hoewel ik begrip kan opbrengen dat hij ontslagnemend is heeft de markt toch behoefte aan oplossingen. 
In een onlangs uitgewerkt wetsvoorstel heb ik gezien dat een bepaalde partij voorstelde om in plaats van de verkoopstarieven te begrenzen de groothandelsprijzen te controleren en waar nodig in te grijpen.  Dit is een zeer goede tijdelijke maatregel die eigenlijk een oplossing biedt voor de grote concentratie van ons productiepark.  Zodoende geeft men ook een “incentive” voor de dominante marktpartij om een deel van zijn park af te stoten zodat de “cap” op de groothandelsprijzen wordt losgelaten.  Een redelijk percentage is een daling onder de 50% van het totaal opgewekt vermogen.   Ook echte VPP’s(georganizeerd of in ieder geval onder de supervisie van de regelgever) zouden hier kunnen dienen en zo dus de termijn beperken van marktmanipulatie.  Belangrijk blijft dat de wet- en regelgevers zo kort en minimaal mogelijk ingrijpen in de marktwerking.   Gezien er geen marktwerking is vandaag, of in ieder geval ruim onvoldoende, heeft de volgende regering hiervoor een duidelijk mandaat.

Er is een akkoord bereikt binnen de politieke partijen die nu aan de tafel zitten om een nieuwe regering te vormen, de sluiting van de kerncentrales blijft beperkt tot waarschijnlijk de twee kleinste.  
De bestaande wetgeving blijft intact maar men gebruikt artikel 9 van de uitstapwetgeving om de CO2 haalbaar en betaalbaar te houden en er zijn teveel vraagtekens over een voldoende voorraad.  Als sluitstuk spreekt men om de winsten van het langer openhouden te gebruiken om meer te gaan investeren in duurzame vormen van productie en voor onderzoek naar nieuwe typen kerncentrales.
Als voorbeeld gebruikt men de kerncentrale van Borssele waar de Nederlandse regering en de eigenaars van de kerncentrale daar overeengekomen zijn dat deze 20 jaar langer mag openblijven.  Het bedrag dat genoemd wordt is echter niet correct, het is niet alleen de 250 miljoen € van de eigenaars die geïnvesteerd zal worden in duurzame vormen van productie maar de staat past ook 250 miljoen € bij.  500 miljoen € voor een centrale van minder dan 500 MW.   Daarbovenop investeren de eigenaars van de kerncentrale ook nog eens 50 miljoen € in een ontwikkelingsfonds voor duurzame ontwikkelingen.  
Binnen de industrie(in Nederland) wordt nu trouwens ook gezegd dat dit een “koopje” was en er dus nog veel ruimte is om beter te doen.  Dit is belangrijk voor de Belgische regering om te weten, de berekeningen die ik heb gezien spreken eerder van een bedrag tussen de 10 à 55 miljard € over een periode van vijftien jaar als alle centrales zouden openblijven.  Minstens even belangrijk is de hefboom die de regering kan geven aan de markt om de liberalisering een grote duw te geven in de juiste richting.  Door de capaciteit(de output van de kerncentrales) bijvoorbeeld te gaan veilen via het gekende VPP principe zal de groothandelsmarkt een stuk liquider worden en er meer marktpartijen stroom aan- en verkopen in België.  Zoals steeds zorgt één maatregel voor effect op andere delen van de energieketen.

De aangekondige prijsstijgingen zijn in de geliberaliseerde markt niet tegen te houden en zijn eerder een rechtzetting daar Electrabel inderdaad gas verkocht onder de prijzen van zijn concurrenten tijdens de laatste maanden.
Voor de concurrentie komt deze prijsstijging geen dag te vroeg daar hun competitiviteit blijvend schade dreigde op te lopen.
Het voorstel van de CREG dat als het niet in anders kan om plafond(cap) prijzen terug in te voeren is naar mijn mening niet de beste oplossing en wel om de volgende redenen;
door een dergelijke invoering op de verkoopprijzen worden de marges van de nieuwe concurrenten nog verder onder druk gezet daar zij allen hun gas(en gedeeltelijk ook stroom) bij dezelfde dominante marktpartij aankopen.  Suez/Electrabel bepaald hierdoor de aankooppprijs(m.a.w. de groothandelsmarkt) en kan dus de concurrentie zijn marge gaan bepalen(en kennen); 
in andere landen waar de plafond(cap) prijzen nog wel bestaan zoals Spanje en Frankrijk heeft dit er toe geleid de laatste drie jaar dat alle nieuwe spelers uit de markt zijn geduwd daar zij hun aankoopprijzen zagen stijgen boven in sommige gevallen de geplafonneerde verkoopprijzen.  Zowel in Frankrijk en Spanje zijn nu concrete voorstellen en data voorgesteld om de plafondprijzen af te schaffen daar zij tegen de liberalisering hebben gewerkt;
vanuit een Europees perspectief is het moeilijk om na 1 juli 2007 de marktprijs opnieuw te gaan reguleren(de Europese Commissie heeft recent meegedeeld dat voor haar de Franse prijsmaatregelen (Tartam) onverzoenbaar zijn met de mededingingsregels).
Een mogelijke oplossing kan er in bestaan om SMP(Significant Market Power) te introduceren in de Belgische energiesector.  Het principe van SMP komt uit Europa die dit had voorgesteld in de jaren 90 in de telecom sector die toen werd geliberaliseerd.
Zo kan men specifieke regel- en wetgeving schrijven die alle marktpartijen met meer dan 10%/20% van de markt andere spelregels krijgen opgelegd.  Dan kan de CREG vanuit zijn functie met de juiste regel- en wetgeving ingrijpen wanneer dominante partijen de markwerking zouden verstoren.
Onlangs heb ik tijdens een gesprek met iemand van het ministerie van energie in Spanje vernomen dat de regering daar heeft beslist om SMP te introduceren en door marktpartijen die een aandeel hebben vanaf 10%.