Last week I spoke at the Power conference 2007 and I was partly surprised by some of the developments.  Somebody from the Spanish Ministry informed me that recently a number of steps were taken to introduce more competition in the Spanish market.
One of the things he said got my attention, he said that the government had decided to introduce SMP as a guideline in the energy market.  Significant Market Party/Power is a term that comes from the European Commission and for me not new as in the telecom industry this guideline was also used.  
He said that every player with more than 10% market share will be regarded as important/dominant and will have to apply to different regulation.  And this in first phase to production but not limited to.  As signal this is important as in some countries governments try to define how many competitors you need to have a free market.  Looking at production a minimum of five players is necessary to have a start of competition, preferable some more players should become active in niches so that overall you get maximum competition.  The market will determine how many players are possible.  Looking at other liberalizations it has proven to be difficult for governments to assist market openings.  More important is the recent Spanish example on how you should create level playing regulation so that everybody can compete under the same conditions.  
Also in Belgium the debate has finally started on how competition can be created on for example production of electricity.  The first suggestions are positive but still very ad hoc, popular slogans like we have to create at least three competitors were the former dominant player can stay at 70% are of course not a solution to a real competitive market.  Having 70% of any value chain but especially electricity production is like having the power to own the total market(pricing).
Another subject that got my attention was the debate on what the ideal energy mix should be, here I saw a more open mind towards nuclear and coal compared to a year ago.   Most specialists said the same thing, green power production is great as long as there are subsidies but it can go hand in hand with nuclear and coal, at least for the next twenty to thirty years.
Having created my own energy company in Belgium six years ago I wonder if the Belgium political climate will allow that other countries move forward and we stay behind.  When Doctor Ungurer spoke of the Commission I asked him what he was going to do better when compared with his experience in telecom.  With my statement to him that five years ago I could start a new energy supplier in a closed market but today in a open market it has become impossible he simple ignored this and said that the Commission is working hard to introduce more competition.   On my question if with competition he meant that only former incumbents will compete in neighbouring countries or that there will also be room for new players he also choose not to answer this question.  It seems that the Commission is still looking for a lot of answers.  The good thing is that individual member states like Spain have decided themselves to move ahead.   This does not mean that Spain has become an easy market to enter as it is still mostly an island in energy country.
Finally everybody agreed that England is still looked upon as an example on how to move ahead in a liberalization process.

Vanaf vrijdagavond werd er in de media breed aangekondigd dat de gastarieven van de dominante marktpartij vanaf 1 september gaan stijgen voor de consumenten(en kmo’s) met 13 tot 20%!  Verder werd er ook melding gemaakt van een prijsstijging van elektriciteit voor de kleine en middelgrote zakelijke bedrijven van 5% vanaf 1 september.
Onmiddellijk reageerden Testaankoop en Unizo dat dit niet kon zonder rechtvaardiging en overleg.  Echter hier vergissen zij zich, in een “vrije markt” zoals we die op papier nu kennen in België, want iedere leverancier heeft het recht om zijn prijzen te zetten zoals hij wilt.  Dat hij hiermee te duur of te goedkoop is maakt niets uit zolang hij maar niet met verlies verkoopt.  
De reactie van de bevoegde minister om aan de raad van mededinging een onderzoek te vragen naar deze prijsstijging is voorspelbaar alleen zal de uitkomst weinig soelaas bieden.  Het feit dat een partij dominant is één, aantonen dat deze misbruik maakt om hierdoor éénzijdig zijn prijzen te laten stijgen is een andere.  Men gaat hier voorbij aan het echte probleem en dat is dat de markt niet echt vrij is!
In energie heb je een volgorde van liberalisering en een aantal bouwblokken die samen een keten vormen.  De blokken zijn productie en/of opslag, groothandelsmarkt,  netwerk, klanteninformatie(beschikbaarheid en kwaliteit) en de verschillende klantensegmenten.
De volgorde van liberalisering is cruciaal wanneer men zeker wilt zijn dat de markt transparant zal werken tegen de best mogelijke prijs.
De volgorde is als volgt;
Productie; hier moet men voor voldoende evenwaardige concurrentie zorgen met een minimum van een viertal concurrenten.  Meer detail vindt u in het voorgaande artikel.
Netwerk/opslag : er kan geen overlapping zijn tussen het blok netwerk/opslag en productie, hiermee bedoel ik dat bedrijven die actief zijn in bijvoorbeeld productie geen aandeelhouder kunnen zijn in netwerkbedrijven.  Dit vooral daar dit geen onderdelen zijn in eerste instantie van vrije marktwerking en dus gereguleerd dienen te zijn en ten tweede er geen excuus mag gegeven worden dat partijen aan kruissubsidiëring kunnen doen.
Klanteninformatie : voor alle klanten zowel zakelijk als gezinnen dient er 1 database te komen waar alle gemachtigde partijen(met vergunning) verbruikersinformatie van hun klanten kunnen verkrijgen.  De “clearing house” dient dagdagelijks onder de bevoegdheid van de regulator te vallen.  Zoals ze dit bijvoorbeeld ook al doen voor de groene stroom en wkk certificaten.
Klantsegmenten : er dient in detail per klantsegment gekeken te worden of deze werkelijk een voldoende keuze hebben in de markt.  Zoniet dient men ondersteunende maatregelen te nemen.  Om de herverdeling van de markt op gang te brengen zou men via een KB of de raad van mededinging extra maatregelen kunnen opleggen aan de dominante marktpartijen door bijvoorbeeld te zeggen dat klanten bij deze partijen niet gebonden zijn en dus steeds weg kunnen indien ze dit wensen.  Dit kan men dan volhouden totdat het marktaandeel onder de 37% is gezakt(in hun respectievelijk marktgebied).
Buiten bovenvernoemde zaken zal men in een globaal masterplan voor alle onderdelen een beleid moeten uitstippelen die ervoor zorgt dat er voldoende marktwerking is en dat België een aantrekkelijk land wordt voor investeringen in de energiesector.  Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een duidelijke financieringsnota over hoe de overheid(en burger) de doelstelling wilt en kan bereiken van 20% duurzame productie tegen 2020.
Wordt zeker vervolgd.

Zoals steeds brengen verkiezingen verrassingen met zich mee en dat was deze keer niet anders.  Als bepleiter voor een goede energieliberalisering is de samenstelling van een regering onrechtstreeks wel belangrijk daar accenten kunnen verschillen.
Het energievraagstuk heeft deze keer kans om tijdens de toekomstige regeringsonderhandelingen besproken te worden en hopelijk worden er dan ook de juiste maatregelen genomen om nu echt werk te gaan maken van de liberalisering.
De voornaamste punten zijn;
Productie : de markt herverdelen zodat geen één partij meer dan 37% van het productiepark heeft of de output.  Men hoeft daarom nog niet te onteigenen maar men kan via de raad van mededinging of bij wet wel afdwingen dat de output van de centrales aan andere spelers ter beschikking moet gesteld worden.  
Ook belangrijk is dat voor nieuwe productie dominante marktpartijen uitgesloten worden totdat ze gezakt zijn naar een marktaandeel onder de 50%.  
Ten derde is ook belangrijk dat er duidelijkheid komt welke ondersteuning België wilt/kan geven om buitenlandse investeringen aan te trekken.  Met andere woorden hoe maak je het land aantrekkelijk zodat men hier investeert in nieuwe centrales en niet ergens anders.
Dit zou volgens mij het best worden vastgelegd in een duidelijke beleidsnota gevolgd met indien nodig wettelijk kader.
Import van stroom met het veilingmechanisme wat nu bijna twee jaar bestaat dient ook geëvalueerd te worden daar het koppelen van de Frans, Belgische en Nederlandse markt ogenschijnlijk is gebeurd maar er eerder sprake is van prijskoppeling dan marktkoppeling.  
Netwerk : Zowel het hoogspanning- als distributienetwerk dient volledig in handen te komen van neutrale aandeelhouders die geen banden hebben met de historische monopolist(en).  Dit is van toepassing voor het elektriciteit- en gasnetwerk.
De prijsmechanisme van de verschillende netwerken dienen beter op elkaar afgestemd te worden met een voorkeur voor een distributietarief per gewest, zijnde een gemiddelde prijs.
De meterbedrijven dienen de opdracht te krijgen om een uitrolplan voor te leggen om alle klanten in België aan te sluiten op een slimme meter zodat de kwaliteit van de verbruikersdata drastisch omhoog gaat en ook de tevredenheid van de klanten kan stijgen.  Ook zal door het gebruik van deze meters de mogelijkheid worden gecreëerd om nieuwe diensten te introduceren.
De regelgevers : gezien de beperkte macht die de bestaande regelgevers hebben om op te treden, vooral inzake als marktwerking, dient er een duidelijk mandaat te komen dat de bevoegdheden tussen de federale en gewestelijke regulators duidelijk maakt en bij voorkeur wordt er werk gemaakt van de fusie van deze regulatoren in één regulator. 
De regelgevers dienen ook te kijken naar de prijsmechanisme die vandaag gebruikt worden door de dominante marktpartijen zodat de nieuwe spelers in een markt in staat zijn om aan alle klantsegmenten hun diensten aan te bieden tegen concurrentiele voorwaarden. 
Dit zijn slechts enkele van de zaken die dringend te dienen worden aangepakt maar het spreekt voor zich dat de lijst met actiepunten nog veel langer is.
Wellicht kan de creatie van een masterplan voor de energiesector soelaas brengen voor het ad hoc beleid wat we gehad hebben de laatste jaren.

Zondagavond werd pijnlijk duidelijk, tijdens de Panorama rapportage, hoe erg het wel gesteld is met de energieliberalisering.  De bewijzen werden achter elkaar opgestapeld en op een klare wijze weergegeven.  De zogenaamd verborgen brief over Pax Electrica deel II maakte al snel duidelijk dat de oud monopolist mag rekenen op steun vanuit de hoogste rangen.  Wat positief was dat de premier wist dat de fusie tussen Suez en Gaz de France blijkbaar niet zou doorgaan wat zou betekenen dat Pax Electrica deel II zou komen te vervallen.  Hierop werd gezegd dat de regering dan éénzijdig maatregelen zou gaan opleggen om een deel van de productie van de groot monopolist toe te wijzen aan anderen.  Er wordt nog steeds gesproken van twee keer 15% wat volgens mijn bescheiden mening niet zal bijdragen tot een echte vrije markt.  Hierover hebben we in een eerder artikel al gesproken.
Helemaal pijnlijk werd het toen de regeringspartijen onderling gingen ontkennen dat ze akkoord gingen met de pax II.  Het onderzoek van Panorama was het klapstuk op een toneelstuk wat nu al jaren slecht loopt.  
Het debat wat volgde in verband met de verkiezingen ging ook nog even over energie, meer bepaald kernenergie maar men verviel weer in verkiezingsslogans met gevolg dat een inhoudelijk debat uitgesloten was.
Daar ikzelf op dit ogenblik druk bezig ben om in een nieuw energiebedrijf te investeren, met als voornaamste focus investeringen in kleinschalige groene stroom productie, hoop ik dat de volgende regering een stabiele strategie gaat bouwen om investeringen mogelijk te houden.