De laatste dagen kwamen de eerste berichten binnen dat het energieverbruik in België wederom gestegen is.  Dit is eigenlijk de voortzetting van een tendens en dus zeker geen verrassing.  Ondanks al de goede intenties is het zeer moeilijk om een stop te zetten op het stijgend(vooral electriciteitsverbruik) verbruik door zowel de stijgende economische groei als het verbruik in een gemiddeld huishouden.
Het eerste deel van het stijgend verbruik lijkt me moeilijk op te lossen zijnde de bedrijven die meer verbruiken door een hogere consumptie, de bedrijven kijken veel meer dan particulieren naar manieren om hun verbruik te doen dalen.  Toch zeker de groot verbruikers(top 1500).  Bij veel midden- en kleinzakelijke bedrijven wordt echter weinig gedaan om het energieverbruik te analyseren.  Hier zit zeker een opportuniteit indien dit centraal wordt georganiseerd.
Vandaag zijn er wel belonende programma’s(lees subsidies) voor grootverbruikers om hun verbruik te doen dalen of in andere gevallen dwingende regels.(bijvoorbeeld de CO2 quota die bedrijven dwingen om efficient om te gaan met hun uitstoot).
Voor particulieren is er een veelvoud(lees oerwoud) aan ondersteunende maatregelen zoals aftrek bij plaatsing van isolerende materialen, plaatsen van hoogrendementsketel, etc…  In plaats van te werken met het naderhand terug krijgen van investeringen via het invullen van de kosten op zijn/haar belastingsformulier zou men beter werken met een rechtstreekse aftrek op de producten zodat de klant kan zien bij zijn aankoop dat een duurzaam product netto “minder” voor hem kost.  Het feit dat een particulier een inspanning moet doen om daarna de meerkost via een administratieve handeling terug te krijgen heeft tot gevolg dat in de praktijk veel mensen teruggrijpen naar de klassieke meer vervuilende producten.
Keep it simple and stupid(KISS) moet hier de regel zijn wilt men dat iedereen alleen nog maar kiest voor duurzame producten.
Voor de midden- en kleinzakelijke markt dient men tevens een simpel en duidelijk systeem te introduceren dat ook rechtstreeks kortingen toekent als men kiest voor duurzame energiemethoden.  Ook zal men een deel dienen te verplichten via incentives zodat de ondernemers geleid worden naar hun voordeel.   Er zijn bijvoorbeeld technologieën die een aanzienlijke besparing geven op het vlak van verlichting die aanbevolen kunnen worden door bijvoorbeeld de regelgevers in te schakelen.  
Door het ontbreken van een duidelijke aanpak om het verbruik terug te dringen kan men verwachten dat het electriciteitsverbruik zal blijven stijgen met 2 à 3 percent per jaar.(op tien jaar is dat een stijging met minstens 25%!)
Dit wil zeggen dat alleen al voor de bijkomende vraag er nieuwe productie zal bij komen waarvan het grootste gedeelte door gascentrales(gezien kolencentrales weinig draagvlak hebben door hun uitstoot) wat dan weer het gasverbruik zal doen stijgen.  Daar bovenop verwacht ik dat het verbruik nog sneller zal gaan stijgen daar steeds meer bedrijven en particulieren kiezen voor air conditioning tijdens onze warmere zomers en wij per inwoner zullen stijgen naar het verbruik van een gemiddeld Amerikaans gezin(wat minstens 25% hoger ligt dan bij ons) met de toename van onze comfort verwachtingen.

Met enige verbazing las ik gisteren in De Tijd op de frontpagina een artikel van Dhr. Termont die sprak als voorzitter van Publigas.  Zonder enige omweg zei hij dat de liberalisering mislukt is.  Een statement die tot nu toe wel voor een groot deel correct is.   Vervolgens ging hij volgens mij zwaar uit de bocht door te zeggen dat de “publieke sector” voor de lasten zou opdraaien.  
Hiermee wordt de waarheid behoorlijk geweld aangedaan, het is zeker zo dat de distributiebedrijven, beter gekend als de intercommunales, een aantal extra taken hebben gekregen maar tegelijkertijd zijn er ook taken weggevallen.
Bijvoorbeeld het leveren van energie aan alle klanten is volledig weggevallen.  De enige klanten die in Vlaanderen nog beleverd worden door de intercommunales zijn degene die betalingsproblemen hebben bij hun voormalige leveranciers.  Hiervoor is een sociaal opvangnet opgericht dat beter bekend is als Gedis.  
Het laatste jaar de sterkste stijger in Vlaanderen wat betreft aangroei van nieuwe klanten.  De grote stijging is vooral te verklaren daar de voormalige monopolisten massaal en in korte tijd al de voor hun “slechte” klanten hebben laten vallen.  En dit met medeweten van de regulator.
Jammer genoeg is men blijkbaar vergeten dat de intercommunales zelf akkoord zijn gegaan met de in het verleden toebedeelde taken.  Het feit dat de scheiding tussen bijvoorbeeld Electrabel en de gemengde intercommunales meer zichtbaar is geworden dankzij de liberalerisering was een kans om de kosten eerlijk te verdelen.  De akkoorden die gemaakt zijn tussen deze partijen aan de vooravond van de liberalisering zijn gewoon slecht onderhandeld.  De intercommunales zijn opgezadeld met een groot sociaal passief, bijvoorbeeld als men bedrijvigheid gaat splitsen kan men bijvoorbeeld de oudere en dus dure werknemers in dat gedeelte onderbrengen dat de burger zal dragen, in dit geval dus de intercommunales.
Hiermee is men akkoord gegaan en lijkt het me niet echt realistisch om hier nu te gaan over klagen.  
Nog maar enkele weken geleden stond er een tabel in De Tijd dat de distributietarieven in België veruit de duurste van Europa zijn!  Om er dan nog 15% bij te voegen zoals vandaag wordt bevestigd door de federale regulator CREG is dan ook onterecht.  In de wandelgangen van de intercommunales wordt nu al druk gezocht naar oplossingen om de grote kasposities weg te werken.  Ze bulken van het geld en men probeert bijvoorbeeld de pensioenvoorzieningen nog te vergroten.  
Opvallend is ook dat de zuivere intercommunales een lager voorstel hadden gedaan tot stijging, zij werken toch op dezelfde manier en zouden door hun kleinere schaal zelfs minder efficient kunnen werken.  Naar normale rendementen voor gereguleerde bedrijven(lees monopolies) zouden moeten beperkt blijven tussen de 4 à 6%.
Dat de leveranciers in de media wederom op één hoop worden gegooid is jammer daar er in België nog maar één leverancier ooit winst heeft gemaakt.  Zowel Luminus, Nuon als Essent maken tot nu toe alleen maar zware aanloopverliezen en worden gestraft door het uitblijven van een liberalising in productie.
Het lijkt me hier vooral te gaan over vorm en wederom niet over het inhoudelijke, op vrijdag wordt gezegd dat de prijs omhoog gaat omdat de liberalisering mislukt is en op zaterdag meldt de federale regulator CREG dat de distributietarieven met 15% stijgen.  Wie dus verantwoordelijk is voor de stijging van vandaag is duidelijk, de intercommunales.  Deze organen uit het verleden die tot op vandaag grote winsten hebben gemaakt hebben het blijkbaar moeilijk om de feiten onder ogen te zien.
Jammer is ook dat de regulator akkoord is gegaan met deze forse stijging op een moment dat de bedrijven en burger al een forse stijging voelen van de fossiele brandstoffen.  Daar Dhr. Termont zegt dat hij spreekt als expert kan ik alleen maar concluderen dat hij de laatste dagen vooral een ideologisch en partijstandpunt aan het verkondigen is.  

Vandaag werd er in De Morgen melding gemaakt van een plan/studie die gisteren door minister Peeters als kapstok werd gebruikt om duidelijk te maken dat ons nucleair park in België een grote waarde heeft.(als het park langer in bedrijf zou blijven)
Zoals normaal is in een artikel werden slechts enkele punten uit het rapport omschreven en dan nog maar een gedeelte.
Zoals vaak gebeurt stond een bedrag centraal in het artikel en werd er in de media en door de minister veel gesproken over 10 miljard €.  Voor degene die het rapport gelezen hebben is het geen nieuws dat dit bedrag aan de onderkant van de vork zit.  In de studie wordt melding gemaakt van een mogelijke opbrengst van minimum 10 miljard € en maximum 55 miljard € over een termijn van tien of vijftien jaar.  Als gemiddelde wordt er in de studie een opbrengst van 30 miljard € genomen over een periode van vijftien jaar.
Buiten de bedragen is het kader waarin dit mogelijk zou zijn nog belangrijker.  Het hoofdstuk hierover is het meest gedetaïlleerd en wordt vooral bekeken op zijn juridische haalbaarheid.  Ieder idee is maar zo goed als het uitvoerbaar is binnen een wettelijk kader.
Verder werd in het artikel melding gemaakt dat sommige aspecten nog niet onderzocht zijn wat ook in de studie duidelijk wordt omschreven, een klein stukje uit de studie luidt als volgt :
“Deze paper houdt een eerste evaluatie in van de belangen betreffende de verlenging van de operationele levensduur van de Belgische nucleaire centrales.
Een meer gedetailleerde analyse zal het precieze potentieel van dergelijke verlenging van de operationele levensduur van de kerncentrales kunnen bepalen en binnen het kader van de vastgestelde structuur, ….
Daarnaast zal een technische evaluatie van de huidige staat van de Belgische kerncentrales en van de gevolgen voor wat betreft de veiligheid ingevolgde een verlenging ….”
Uit bovenstaande kan men dus zien dat de studie zich beperkt in deze fase tot een berekening van de kasstromen(het geld) die worden gegenereerd door deze kerncentrales en ten tweede een mogelijk juridisch kader waarin dit kan uitgewerkt worden.
Wellicht is het goed hier eerst terug te gaan hoe het idee is ontstaan.  Op een zondag in november in 2004 las ik een oud artikel over de veilingen van UMTS vergunningen eind jaren 90, begin 2000.  
Gezien op dat ogenblik ook al de eerste signalen naar buiten kwamen dat de kerncentrales wel eens open zouden kunnen blijven ongeacht de beslissing die eerder genomen was door paars I.  Dit zou naar mijn mening de markt kunnen verstoren daar zo nieuwe spelers nooit een mogelijkheid zouden krijgen om zelf productie te bouwen daar nieuwe centrales veel duurdere stroom produceren dan afgeschreven kerncentrales.  Door de wet van de uitstap ontstaat er echter een mogelijke hefboom daar men duidelijk kan stellen dat het verlenen van uitstel dus waarde betekent.  Deze hefboom zou je kunnen vertalen in het inbouwen van voorwaarden waarop een uitstap verlaat zou kunnen worden.  Een tweede deel van mijn idee op zondag was de beslissing van de Nederlandse regering om de enige kerncentrale in Borssele langer open te houden tot 2033.(centrale is in 1973) in bedrijf genomen)  De aandeelhouders hebben deze vergunning tot (verlengde)uitbating bekomen na de voorziene sluitingsdatum na het akkoord gaan om belangrijke bedragen te investeren in innovatie en het bouwen van nieuwe vormen van duurzame productie.  
Met de combinatie van deze twee zaken heb ik PWC en Lawfort gevraagd om dit te onderzoeken.  Dit is gebeurd tussen november 2005 en maart 2006. 
Met de verkiezingen in aantocht hoop ik dat men het wel over inhoud blijft hebben en niet over de vormgeving.  Zelf ben ik geen voorstander van kernenergie al is het ook maar omdat ik vanop mijn zolder de koeltorens van Doel kan zien en dus bij wijze van spreken in de frontlinie zit als er iets zou gebeuren.  En toch denk ik dat we de komende dertig tot vijftig jaar zo weinig mogelijk extra gas- en kolencentrales moeten gaan bouwen die het milieu zwaar belasten op korte termijn.  
Een andere belangrijke reden voor deze studie is de noodzaak om voldoende gelden te hebben om naar nieuwe vormen van schone energie te gaan, hiervoor is geld nodig, veel geld.  Geld dat er vandaag niet is, de huidige subsidie voor groene stroom productie in beide landsdelen is goed voor een paar percent van ons verbruik, zes tot tien percent tot 2012, het vervangen van ons kernpark zijnde 55-60% vergt veel grote investeringen die zowel door de industrie als de samenleving(lees staat) zal moeten worden gedragen.  Door het nucleair park langer open te houden en een deel van de inkomsten te gebruiken om te investeren in nieuwe schonere productie ter vervanging van ons kernpark wordt het geheel realistisch en uitvoerbaar.

Deze studie heb ik vervolgens gegeven aan alle beleidsmakers van zowel links als rechts met de boodschap dat de studie hiermee van hun is en ze dit verder kunnen uitvoeren als er interesse is.  Niemand is dus eigenaar van dit idee of deze studie, dit ook daar de belangen te groot zijn om door één partij gedragen te worden.

Eerst en vooral gaat mijn eerste wens voor het nieuwe jaar uit naar een oud collega die de laatste weken met een nog onbekende oorzaak in het ziekenhuis is opgenomen.  
Mijn wens en hoop is dat Jo er snel weer boven op komt, dat hij weer snel thuis is en zijn positieve energie kan overdragen op anderen.

Today the European Commission again gave a clear signal in the Dutch newspapers that Europe needs to speed up its strategy towards a common energy mission.
As example it is stated that all member states need to follow the recently approved law in the Netherlands to split up network and production from the same historical energy companies. 
Strange that this example is described as it has become clear that the law will not be carried out although it has been approved.  Without stating that I am against the content of the law it seems that we as a community should not write and approve laws that will not be carried out.  This gives a very negative signal towards the same community.  
It is clearly positive that the European Commission under the lead of Chairman Barroso and with the assistance of Commissioner Kroes wants to force the member states to increase competition to assure that the market receives the best conditions for energy and that enough investments are made to develop the use of our production methods.
Although the first part is clearly good to recommend and even urgent as most member states are lacking behind in introducing competition the Commission should be careful that opening markets has a negative short term effect on investments and R&D rather than it has a positive impact.  As most private companies in energy have shareholders that demand a good return opening markets puts pressure on the profitability and even more important makes it more difficult to predict the future.  Companies that can not predict a clear vision and strategy on their development will be punished on the stock exchange and by the financial sector as a whole.
Everybody starts to understand that our challenges are huge and that the import from Russia is not even the most important worry.  Of course we need to be sure that the next twenty years we get enough fossil fuels to generate electricity and heat our homes but what then?  The recently announced problems with our climate raise a more fundamental question, how are we going to generate enough energy without killing our environment?  This is probably the biggest question of the next two, three generations.
For this we can not just count on the market and “hope” things will come.  As the slow advancement of the next generation of nuclear fusion has shown we do not control the time it will take to find a source of energy big enough to cover the needs of 9 billion people(by 2050).  Besides the decision to built a new test site for nuclear fusion in the South of France we should create a clear focus on the big question, for this we need to concentrate all the knowledge we have in the world to one place just as we have done for example with the development of the first atomic bomb in the early 40’s. Maybe it sounds not realistic but I am convinced we will have to do a large effort across borders and continents to reach a solution in time.   We need to create an Energy master plan that will have to contain a road book towards the future Energy Valley and probably the creation of the largest budget we have ever created.

Ralph Waldo Emerson(1803-1882)

Thanks for your great support in 2006, that all your wishes for 2007 may come true.