In weinig sectoren wordt er zoveel belang gehecht aan de eenheidsprijs als in de energiesector.  Vooral de prijs van electriciteit is de laatste jaren een heet hangijzer geworden voor zowel de gebruikers als de politieke machthebbers.  Dit weekend stond er ook weer een exclusief artikel in De Standaard betreffende de positie van de historische monopolist en zijn rol in de hele prijsbepaling van electriciteit.Wat mij vooral opvalt in dit artikel is dat er geprobeerd wordt een perceptie te creëren dat België dankzij de rol van de dominante marktpartij de laatste jaren kon rekenen op stabiele prijzen die niet gestegen zijn voor electriciteit.
Om de buitenstaanders van de energiesector een vollediger beeld te geven met betrekking tot de stellingen die worden gezegd in het artikel zal ik ingaan op de belangrijkste hiervan;
De engagementen van Pax Electrica deel 2 : wat kan men verwachten van een regering?  De regering dient te zorgen voor een stabiel en duidelijk wettelijk en regelgevend kader, voor zover is deze stelling juist maar niet volledig.  Wat hier niet gesteld wordt is dat de regeringen ook verantwoordelijk zijn voor een goede marktwerking waar alle spelers evenwaardig met elkaar kunnen concurreren.
Het hebben van stabiliteit “an sich” heeft geen zin als er geen goede marktwerking is en zeker niet in een markt van strategisch belang zoals de energiemarkt.  Het hebben van grote internationale spelers hoeft geen probleem te zijn maar het hebben van dominante spelers in één nationale markt is dat wel.
Het gebrek aan stabiliteit en transparantie wordt juist veroorzaakt door dominantie.  Hier kan men bijvoorbeeld een klassieke dictatuur nemen waarvan de meeste mensen het wel eens zijn dat deze meestal niet transparant zijn en zeker niet in het voordeel van de burger.  Andere klassieke voorbeelden zijn bijvoorbeeld de software sector waar Microsoft bijna constant onder vuur ligt door het gebrek aan transparantie in zijn werking en hiervoor ook al is veroordeeld geweest.
De mottenballentaks;  zelf ben ik ook geen voorstander van een dergelijke taks al is het maar omdat energie al teveel taksen kent en hierdoor de transparantie voor de gebruiker afneemt.  Dit neemt niet weg dat de motivatie niet verkeerd is, namelijk een deel van de winsten terug geven aan de Belgische burger die deze in het verleden teveel betaald heeft door de versnelde afschrijving van de kerncentrales.  Over juist hoeveel miljarden Euro’s extra winst het gaat is voor nu niet van belang maar iedereen bevestigd wel dat het zo is.
Buiten deze historische meerprijs voor de burger plaatst hij de politiek ook voor een belangrijk vraagstuk, hoe gaan we dit rechtzetten?  De mottenballentaks is er één van maar er zijn ook andere oplossingen.
Als motivatie van de geïnterviewde zegt hij dat de meerprijs de laatste jaren is teruggegeven aan de burger.  Hier ben ik het fundamenteel mee oneens want de feiten spreken dit volledig tegen.  Men gaat hier gemakkelijkheidshalve volledig voorbij aan het feit dat meer dan 75% van het electriciteitsverbruik zakelijk is en zij tot op vandaag het kind van de rekening zijn.  Alleen al de top 1500 bedrijven zijn goed voor meer dan de helft van het electriciteitsverbruik en zij alleen hebben hun prijs zien verdubbelen de laatste vier jaar!
Recent hebben zelfs de grootste verbruikers zich verenigd om dringend een oplossing te vinden en hun levensvatbaarheid te verzekeren.  Dit ziet men ook in de landen om ons hen.
Verder lijkt me  vooral dat door de komst van concurrenten zoals Luminus, Nuon en Essent in de consumentenmarkt dat er een prijsdrukkend effect is geweest wat betreft de electriciteitsprijs.   Dit geldt trouwens niet voor de gasprijzen in de consumentenmarkt daar er hier helemaal geen concurrentie is wat ook weer bewijst dat diezelfde dominante marktpartij er geen probleem mee heeft om de prijs met tientallen percenten te laten stijgen.
De zogenaamde prijsafspraak om tot september 2007 de prijs te bevriezen lijkt me enigszins gedreven door verkiezingskoorts en wordt hier gebruikt om goodwill te gebruiken als pasmunt. 
Twee “nieuwe” spelers die 15% van de productie kunnen verwerven; het geven van wat extra capaciteit aan SPE kan gezien worden als een tijdelijke reddingsboei maar draagt weinig bij tot meer marktwerking(het gaat hier om een paar percent extra bovenop de reeds bestaande productie van SPE van bijna 10%).
Belangrijker is de introductie van een derde speler die tevens 15% zou gaan verwerven, hier is al veel over gezegd alleen is het te hopen dat één van de bestaande leveranciers hiervoor in aanmerking kunnen komen daar zij in eerste instantie behoefte hebben aan eigen productie.  Het wisselen van capaciteit met een buitenlandse speler die nog niet actief is in België zal betekenen dat de eerste jaren er vooral een status quo blijft in de groothandelsprijzen om stroom aan te kopen daar een nieuwe marktpartij die alleen productie heeft maar geen klanten hetzelfde belang heeft als de dominantie marktpartij, namelijk zo hoog mogelijke productieprijzen.   Na enkele contacten binnen de markt ben ik hierover echter niet erg hoopvol, naar goede Belgische gewoonte wordt er al verdeeld achter gesloten deuren en lijkt veel al beslist.  Naar mijn mening zou de regering hier mee een stem in moeten hebben om er zo voor te zorgen dat een mogelijk derde speler onmiddellijk effect heeft in de markt.  Dit bekomt men natuurlijk sneller als men een bestaande speler gebruikt.
Als participant sinds het begin van de liberalisering heb ik steeds eerst het gemeenschapsbelang voor het eigen belang gezet als men de vraag stelt wat is goed voor de opening van een markt.  Respect hebben voor ieder zijn mening is dan ook een basis wat blijkbaar steeds moeilijker wordt voor de dominante marktpartij als zij stelt dat ze haar buik vol heeft van debat en argumentatie zonder dit persoonlijk te nemen.  Wellicht is er inderdaad wisseling van de wacht nodig…

Vorige week woensdag heb ik deelgenomen aan een colloquium georganiseerd door de benelux organisatie(voorloper EU).
De sprekers waren vooral academici die hun visie gaven over de uitdagingen waar wij met z’n allen voorstaan wat betreft transport en energie.
Vooral het vraagstuk Kyoto stond centraal tijdens de sessies en er werden vooral interessante oplossingen voorgesteld om het verkeer vlotter te laten verlopen.
Buiten het voorzien van aparte rijvakken voor wegtransport werden zelfs voorstellen gedaan om massaal ondergrondse lopende banden te bouwen die al het transport voor hun rekening zouden nemen(lokaal).
Vooral het pleidooi van professor Winkelmans uit Antwerpen was zeer gedetaïlleerd en kreeg veel bijval.  
Op het einde van de sessies was er tijd voor vragen en vroeg ik of de heren professoren mij konden zeggen hoeveel extra Co2 uitstoot de files veroorzaken rondom de steden.  Velen keken maar niemand wist het juiste antwoord.
Een professor uit Nederland stelde mij gerust dat deze resultaten zeker in het volgende onderzoek zouden worden meegenomen.  Eigenaardig, ondanks het feit dat ik zeker geen expert ben in het vinden van oplossingen omtrent het verlagen van de uitstoot van schadelijke stoffen geloof ik wel dat men eerst moet weten waar, wie en hoeveel de vervuilers vervuilen.
De aangereikte oplossingen om dan in onze diesel maar wat biodiesel te stoppen om zo de normen voor Kyoto te halen lijken mij een kromme redenering.
Net zoals met electriciteit is de beste uitstoot één die er niet komt.
De structurele files rondom onze grote steden verstikken ons meer dag na dag maar we hebben deze aanvaard als zijnde definitief en onoplosbaar.  Niks lijkt me minder waar als ik de heren professoren mag geloven.  
Tijdens de lunch had ik het genoegen om met medewerkers rond de tafel te zitten van de federale en Vlaamse regering die zich bezig hielden met energie en transport en zij vertelden mij dat ook zij vragende partij waren om op mijn vraag een verklaring te krijgen zodat er daarnaar beleid kan voorbereid worden waar dit het meest nodig is.  Scheiding van transport en mensen lijkt me een goed begin, Twee rijvakken extra voor onze vrachtwagens die betaald worden mits tolgeld, dit lijkt me een eerste stap naar minder files en dus minder uitstoot van schadelijke stoffen.
De maatregel om in eerste instantie vier bedrijven biodiesel te laten leveren tot 2007 is voor nu voldoende maar het lijkt me niet goed als men in de toekomst slechts een beperkt aantal leveranciers zou toelaten in een vrije markt.
Tevens zou men kunnen durven om de dieselprijs te verhogen zodat men terug gaat kiezen voor minder schadelijke brandstoffen of toch minstens onze mix terug zou verbeteren.
Rond de steden zou men ook kunnen kiezen om het voorbeeld van Londen te volgen en vooral het gebruik van de wagen in deze steden op spitsmomenten te ontmoedigen en zo mensen te dwingen om na te denken over alternatieven.  Gezien het ontbreken van bijvoorbeeld een ring rond steden zoals Antwerpen denk ik dat we ingrijpende maatregelen moeten nemen om de leefbaarheid te bevorderen

This week it has become clear that the Commissioner Mrs. Kroes is sticking to her strategy and that of the entire Commission to really start opening the until now closed energy market.  The merger between Suez and Gaz de France is coming on a turning point in the liberalization or better the lack of it in Europe.
The Commission has come to the conclusion that the market will not open just because the legal and regulatory environment exists. 
The historical national monopolists of every country have been successful in creating a status quo in Europe during the first years after the decision was taken and has even achieved to increase their margins and decrease any market openings.
The announced decision to enforce more remedies for the proposed merger is logical when taken into regard the above; furthermore the forced sell of Distrigas is just one step to insure a real competitive market.  The value of Distrigas is to say at least rather volatile as it has almost no assets but mostly a large customer base.
This brings a weak point into this remedy, besides selling of large quantities of customers it is necessary to force the sell of assets which can provide and/or create a competitive product.  The fact that some of the long term gas contracts are taken out of Distrigas weakens the possible competitiveness of new players on the electricity market for example.  These long term contracts are for example used to provide gas towards the power plants against aggressive conditions.  A new competitor that wants to build a gas plant will not have the benefit of these aggressive conditions.  As such any potential interest of constructing new gas fired power plants is killed because the output price of these plants will be considerably higher than those of the historical dominant former monopolist.
Nevertheless the decision of the Commissioner clearly shows that she means business for the energy market and that is good news. 
The other potential risk is that the announced measures of the historical dominant party to please the Belgium prime minister can be cancelled or at least been weakened.
The Commission must know that besides the gas market the electricity market is linked to this.  It is possible to look at this market separately and propose measures to increase competition as long as we realize that these markets have an impact on each other.
To give some examples, higher gas prices have resulted in higher electricity price, higher gas prices put a burden on new construction projects to built gas fired power plants, having a dual fuel proposition helps new entrants to be successful, being dominant in one of the areas creates market disturbances while opening them for competition, etc…
Every remedy in neither the gas- or electricity market has an impact on the other and this also across the border.  Especially neighbouring countries feel the impact of each other when measures are taken. 
For this it seems necessary to create a European energy strategy with clear guidelines that provides solutions for an integrated liberalized market. 
The Commission is now focussing on stimulating (read limit state intervention to stop these type of mergers) mergers across borders such as Eon and Endesa to at least ensure cross border competition across Europe, this could lead towards a guideline creating one European energy market.

Gisteren kon men zowel in de geschreven pers als op tv de aankondiging van Blue Sky zien, een initiatief van de grootste electriciteitsverbruikers van ons land of een aantal daarvan.  De zeven bedrijven nemen dat initiatief vanuit een bittere noodzaak om één van hun belangrijkste kosten stabiel te krijgen en als het mogelijk is naar beneden.
Op zich een zeer begrijpelijk initiatief daar deze bedrijven op twee/drie jaar tijd hun rekening hebben zien verdubbelen!  Daar zij met zeven alleen al goed zijn voor 15% van het nationaal electriciteitsverbruik luiden de (nood)klokken.  
Hoe komt het eigenlijk dat deze bedrijven in tegenstelling tot bijvoorbeeld de gezinnen en kleine bedrijven zoveel meer betalen voor hun energie dan voor de marktopening.  Hadden zij niet gerekend op meer concurrentie door de marktopening?
Voor de liberalisering konden er prijzen gemaakt worden op maat van het verbruik en was het dus mogelijk dat grote energieverbruikers zoals Blue Sky kost plus prijzen kregen.  Toen besloten werd om de energiemarkten te liberaliseren in Europa werd er zoiets als een marktprijs geïntroduceerd voor de aankoop van energie.  Gezien de nieuw ontstane concurrentie in alle klantsegmenten werd het moeilijker om bepaalde markten te gaan subsidieren(lees de ene betaald meer dan de andere) door de constante druk van deze nieuwe concurrentiële omgeving.
Een tweede oorzaak ligt natuurlijk in het gezond verstand van de historische marktspelers die een kans zagen om de prijs op één niveau te brengen of toch zoveel als mogelijk.
Vandaag is de toestand zelfs doorgeslagen en kan men zelf uitrekenen dat de gezinnen en kleine bedrijven veel minder voor hun electriciteit betalen dan de grootverbruikers.
Een totaal omgekeerde markt op twee tot drie jaar tijd.  De prijsstijgingen van de laatste jaren sinds de Irak oorlog hebben dit effect nog versterkt.
Een laatste factor van belang in deze omslag is de politieke druk om de prijzen van de kleinverbruikers stabiel te houden en dit op een moment dat internationale druk om de prijzen te verhogen groot is.  Hierdoor krijgt men in vele landen een marktprijs voor kleinverbruikers die onder of tegen de aankoopprijs ligt.
De inmenging van de politiek in de prijzen is op zich een foutief signaal in een markt die wordt vrijgemaakt maar is wel begrijpelijk voor een aantal landen en zeker voor België daar de dominantie van één marktpartij nog zeer groot is.
Er dient op korte termijn een oplossing te komen voor deze energie intensieve bedrijven en het is zeker goed dat zij een dergelijk signaal geven.  Ook in Nederland is een soortgelijk initiatief naar voren gekomen en zien we dat dit wel gewerkt heeft voor de bewustwording maar dat de prijzen er niet echt door gedaald zijn.
Denk dat de oplossing erin ligt om voor dergelijke bedrijven een kost plus benadering te hanteren voor onze nucleaire stroom(hun deel) opgelegd vanuit de wetgever gedurende een bepaalde tijd totdat er voldoende concurrentie is op productievlak en/of voldoende liquiditeit op de aankoopmarkt.  Het zelf bouwen van centrales is geen oplossing daar dit op korte termijn geen oplossingen geeft en dit ten tweede ook de prijzen niet naar een lager niveau zal brengen of men moet zelf bijvoorbeeld overwegen om kolencentrales te gaan bouwen wat voor ons land niet mogelijk is gezien de Kyoto verplichtingen.
In Nederland zie je het debat over kolencentrales ook naar boven komen als alternatief voor een “goedkope” korte termijn oplossing.  Alleen vergeet men de milieu kost en de demografische gevolgen hiervan.  De klimaatverandering door onze Co 2 uitstoot begint stilaan zichtbaar te worden en in een versneld tempo zijn gevolgen te laten zien.  Een drastische daling zal dan ook nodig zijn de komende tien tot vijftien jaar.

Vanaf woensdag hebben we allemaal kennis kunnen nemen van de aankondiging dat er afgelopen vrijdag een nieuw akkoord zou zijn tussen de federale regering en de dominante marktpartij.
De aankondiging was nog niet koud of ik kreeg telefoon van mensen actief in de sector die zeer bezorgd waren over dit aanstaande akkoord.  Velen zeiden ongeveer hetzelfde, dit is een slecht akkoord waar we zo goed als niks aan hebben en die een verdere liberalisering zou onder druk zetten.
Voor vrijdag kwam er ook een reactie vanuit de Commissie die via Mevrouw Kroes haar bezorgdheid uitte voor te snel gemaakte akkoorden.  De Commissie verkondigd dat de fusie haar exclusieve bevoegdheid is.
Mijn reactie is niet negatief, zelf denk ik dat iedere verbetering van het huidige beter is en dat het initiatief van de premier lovenswaardig is als hij zegt dat hij er gewoon voor wilt zorgen dat België nog verder gaat in de voorwaarden die de Commissie zou opleggen.
De onderhandelde voorstellen zijn een eerste stap in de goede richting. Het geven van extra capaciteit aan de tweede grootste producent die op dit ogenblik zware verliezen maakt is een goede noodmaatregel om de eerste noden toe te dienen.  Het genezen van een patient is beter dan hem te laten sterven.  De druk die uit het Franse landsgedeelte is gekomen om de patient te helpen heeft hier zeker geholpen.
De vermelde stijging naar 15% marktaandeel in stroomproductie betekent dus 5% extra bovenop de huidige 10%.  Vooral belangrijk is dat die 5% hoofdzakelijk zou bestaan uit nucleaire stroom die aan een kost+ zou worden verkocht.
Hier denk ik dat men iets te snel van stapel loopt, het bevoordelen van één marktpartij ook al is het doel nobel kan normaal niet in een vrije markt.  De 5% stroom die zou worden verkocht dient volgens normale Europese voorwaarden te verlopen.  Het kan best zijn dat andere marktpartijen ook nood hebben aan goedkopere afgeschreven nucleaire stroom en zich terecht gediscrimineerd zouden voelen.
Niet het verkopen van stroom aan één partij hoeft discriminerend te zijn maar wel als deze goedkoper wordt verkocht dan dat andere marktpartijen hun stroom dienen te kopen bij dezelfde verkopende partij.  U kunt zich voorstellen dat op de dag dat de 5% wordt verkocht aan kost+ op dezelfde dag een normale aankoop geschiedt volgens groothandelsprijzen.  Dit lijkt me een duidelijk voorbeeld van discriminatie van een dominante marktpartij, met of zonder goedkeuring van een regering.
Een volledige openheid over de aangeboden kost+ voor deze stroom zal zeer belangrijk zijn voor transparantie in een markt die open komt.  De Commissie zal hier zeker moeten op aandringen dat een dergelijke verkoop niet in de bekende achterkamers gebeurd.
Een tweede belangrijke positief voorstel is de introductie van een andere marktpartij die
15% zou kunnen verwerven van de productie(capaciteit) door een swap overeenkomst te sluiten met de dominante marktpartij.  Dit betekent zeker een stimulans naar een groothandelsmarkt die een begin van openheid brengt.  Belangrijk is wel dat de wetgevende instanties mee kunnen bepalen wie die partij wordt daar de dominante marktpartij op zoek zal gaan naar de voor hun meest neutrale nieuwe concurrent.  Met neutraal bedoel ik een partij die bijvoorbeeld geen of weinig synergieen heeft met zijn thuisland omdat het of te ver is, bijvoorbeeld Spanje, of die nog niet actief zijn in België.
Ook dient men in een mogelijke swap ervoor te zorgen dat de wetgever/regelgever de mechanismen kent van een dergelijke overeenkomst daar er soms andere voordelen in kunnen zitten voor een dominante marktpartij.
Naast een swapdeal kan men beter kiezen voor een klassieke methode met name de veiling georganiseerd door een neutrale partij(wet/regelgever) van 15% van de productie.
De reactie van de Commissie was duidelijk en betekent dat zij alleen nu eerst aan zet is en dat hierna anderen aanvullende voorwaarden mogen/kunnen opleggen. 
Dit hoeft op zich niet slecht te zijn daar de Commissie nu zeker dubbel op haar hoede zal zijn dat de opgelegde remedies wel degelijk een positieve impact zullen hebben op de liberalisering en wellicht gaat zij nu ook naar electriciteit kijken.
Indien de fusie zou worden goedgekeurd na voldoening van de remedies kan België zijn wensen ook laten uitvoeren en is er wellicht een mogelijkheid voor de gewesten om te beginnen met het voorstellen van remedies op gewestelijk vlak.  Zowel minister Peeters als minister Antoine hebben al duidelijke voorstellen gedaan en wensen deze en wellicht nog andere ideëen te onderzoeken.
Gezien men heeft gekozen voor een liberaliseringsbevoegdheid op gewestelijk vlak verwacht ik dat de bevoegde ministers extra maatregelen zullen nemen en voorstellen doen om de liberalisering op gang te helpen in hun eigen gebied.
Dit is tot op vandaag nog niet echt naar voor gekomen.

Het is geen ei maar een aandeel, een aandeel van goud.  De oplossing voor alle vooruitstrevende open economiëen.  Deze week klonken er vooral positieve geluiden in Brussel, zowel in Europa als in België.  De Commissie is blijkbaar tevreden met de aangeboden “remedies” die door de verloofden worden aangeboden.
Gek eigenlijk, deze week gesproken met twee energiebedrijven en deze waren helemaal niet tevreden over de aangeboden voorwaarden om te mogen fusioneren. 
Blijkbaar zit er veel ruis op de lijn op dit ogenblik tussen de beleidsmakers en de spelers.
Kijkende naar Frankrijk kan men bezwaarlijk stellen dat het hebben van een gouden aandeel bevorderend werkt voor een markt.  De stelling die nu genomen wordt voor België dat als het echt mis gaat men kan ingrijpen is een puur theoretisch gegeven.
Als het echt zou mislopen met de energievoorziening in dit land dan zal het hebben van een zogenaamd gouden aandeel geen soulaas bieden.
Het zal ook niks doen voor de opening van een markt waar bijna alle spelers gebukt gaan onder de hoge aankoopprijzen die alleen spelers ten goede komen die eigen (nucleaire) productie hebben. 
Onze beleidsmakers gingen deze week zelfs nog een stap verder of eigenlijk een stap terug door te verkondigen dat ze aan het onderhandelen zijn met de verloofden om ervoor te zorgen dat de electriciteitsprijzen de komende twee jaar niet zouden stijgen.
Zonder dit te weten helpen ze zo vooral de dominante marktpartij daar het vooral de nieuwe leveranciers zijn die op dit ogenblik amper het hoofd boven het water kunnen houden. 
De prijzen voor de consumenten zitten op dit ogenblik al veel lager dan de prijzen die onze bedrijven betalen en is bovenstaande dus zodanig niet echt te rechtvaardigen.  Het feit dat onze bedrijven tientallen percenten meer betalen voor hetzelfde product zorgt ervoor dat de belangrijkste groep van gebruikers niet kan genieten van de voordelen van een afgeschreven productiepark.   Dat onze liberale premier dit dossier naar zich toe heeft getrokken is een goede zaak gezien het belang, het onderhandelen over een gouden aandeel of vaste tarieven is echter geen oplossing voor een echte marktwerking.  Buiten deze maatregelen zal het productiepark toch moeten opgedeeld worden aan een aantal spelers. 
Verder lijkt het toch moeilijk haalbaar voor de Commissie dat gouden aandelen worden in het leven geroepen op een moment dat die zelfde Commissie duidelijk maakt dat de liberalisering de verkeerde kant op gaat.  Europa dient nu zijn been stijf te houden tegen dit soort defensieve maatregelen die vooral het status quo in stand houden bij gebrek aan meer structurele oplossingen. 
Wat ook opvalt is dat veel partijen bereid zijn om mondeling informatie te delen en ook bevestigen dat de liberalisering steeds verder weg blijkt te zijn.  Hierbij zijn ook mensen van de top tien energiebedrijven in Europa.