Deze week kwamen Publigas en Suez tot een akkoord over de verdere verdeling van de Belgische gasmarkt.  Ondanks de victorie gebaren van de voorzitter van Publigas was er weinig verrassend nieuws te rapen.  De uitslag is zoals verwacht, Fluxys netwerk komt grotendeels in handen van Publigas, wat trouwens de wens was van de regering en Europa.  De uitslag van dit gegeven stond dus min of meer op voorhand vast.  De grote slag ging over wie de controle zou krijgen over de opslagcapaciteit of beter gezegd de terminals, wie opslag controleert bepaald zijn eigen lot(of lees beter gezegd stabiele marges).  Hier heeft Suez zijn slag thuisgehaald, de garantie dat zij 60% van de aandelen verwerven in de vennootschap waar deze activiteiten worden onder gebracht betekend eigenlijk totale controle.  Zowel juridisch als economisch heeft Suez de absolute macht verworven en is er geen enkel obstakel.  Wilt dit zeggen dat er geen positief nieuws te rapen valt bij dit alles, ja en nee.  De prijzen voor het gebruik van het netwerk zullen niet dalen, de kans dat ze gaan stijgen is eerder het geval daar er nog nieuwe investeringen nodig zijn, om bijvoorbeeld alle gezinnen aan te sluiten of grenscapaciteit(uitbreiding).
Wat ook belangrijk is dat we beseffen dat een bedrijf door mensen wordt gebouwd en hier wringt wellicht nog een schoentje.  Men zal zorgvuldig de organizatie moeten screenen om ervoor te zorgen dat de neutraliteit zeker is.  Als men alleen al naar het management kijkt van deze bedrijven dan ziet men dat Suez zijn zonen(en dochters) heeft uitgestuurd.  Zonder de capaciteiten van deze mensen in vraag te stellen zal men toch extra zekerheden moeten vragen zodat de beroemde “Chinese walls” gewaarborgd zijn.  Dit lijkt ver gezocht maar ik heb zelf ook ondervonden in andere landen en sectoren dat voormalige monopolisten er altijd in slagen om hun mensen op zogenaamde neutrale posten te zetten, hierdoor hou je een indirecte invloedsfeer en dreigt er mogelijks belangenvermenging.  Publigas als toekomstig meerderheidshouder van Fluxys zal hopelijk de tijd nemen om een dergelijke screening uit te voeren.
Buiten dit denk ik dat België een draaischijf kan blijven voor gas in Noord West Europa op voorwaarde dat er nog meer in opslag wordt geïnvesteerd.  Ook in Rotterdam zit men bijvoorbeeld niet stil en zal de regering ook waakzaam dienen te blijven dat Suez blijft investeren in nieuwe opslag in België.

Mijn reis naar Peking zit erop, het is een zeer mooie ervaring geweest, zowel de Spelen als het geen er rond.  Eén ding is voor mij wel duidelijk, de toekomst(in ieder geval de economische) zal de eerste helft van deze eeuw daar voor een groot stuk bepaald worden.  De mogelijkheden lijken quasi onbeperkt en de mensen zijn er zeer optimistisch.  Zelf heb ik ook nog een bezoek kunnen brengen aan een bedrijf en heb er kennis gemaakt met enkele Chinese managers.  Het gesprek was zeer direct en zakelijk alleen merkte ik wel dat het er nog erg traditioneel aan toe gaat.  Alle strategische vragen werden in beraad genomen en worden beantwoord door de baas.  In zo’n gesprek verloopt alles traag daar je via een tolk werkt, voor mij opvallend want dit bedrijf exporteert 95% van hun producten.  Geen woord Engels, dit maakt de tolk erg belangrijk, zelf had ik het geluk dat de ambassade(van Nederland) erg behulpzaam was geweest in het maken van deze afspraak en er zelfs iemand is meegegaan naar het gesprek.  Deze heer had zelfs als specialisatie energie en milieu, trouwens mocht u zelf naar daar gaan voor zaken zoek een tolk met kennis over het onderwerp anders loop je het risico dat de tolk alleen maar gaat vertalen en niet blijft nadenken.
Zelf heeft China ook besloten dat tegen 2015 meer dan 10% van hun energie duurzaam zal zijn, een huzaren stuk voor een land in volle ontwikkeling.  De kans dat ik nog terug ga naar daar is groot, wellicht reeds in oktober om ook enige fabrieken te bezoeken en verdere afspraken te maken.  Nog één tip, neem altijd een rechtstreekse vlucht, zelf moest ik even een tussenstop maken via Munchen met gevolg dat ik ongeveer een halve dag extra kwijt was.

Op dit ogenblik zit ik in China waar ik met veel plezier enkele wedstrijden bijwoon van vooral Nederlandse sporters, jammer maar ik kom hier weinig Belgen tegen.  De Nederlanders hebben zelfs een eigen huis het zogenaamde Holland huis.  Een geweldige marketing treffer van Heiniken die mede bewijst dat Nederlanders nog altijd geweldig kunnen verkopen.  Met duizenden zijn ze hier om hun ploegen te ondersteunen die overigens verbazend veel succes hebben.  De gouden en zilveren plakken volgen elkaar regelmatig op, bijna iedere avond is het één groot oranje feest.  Met mijn rode t-shirt(lees de Rode Duivels) voel ik mij opvallen in de oranje zee.  Maar het is niet alleen dit dat opvalt.
Vooral de omvang en snelheid van deze stad vallen op, ondanks het succes van het liedje 9 miljoen fietsen in Peking staan we hoofdzakelijk vast in de file.  Er zijn weinig fietsen maar eerder 9 miljoen wagens.  De wolkenkrabbers gaan kilometers aan één stuk door en ze zijn allemaal nieuw, deze stad kan zo in een ander werelddeel geplaatst worden.  Zonder dat ze het zelf beseffen is Peking niet meer in China.  De mensen zijn hier ook zeer vriendelijk en hoffelijk wat in deze bijna 16 miljoen grote stad ook opvalt.  Op sommige vlakken staan ze hier verder dan in Europa, bijvoorbeeld om de uitstoot terug te dringen rijden alle brommers op electriciteit, gaan om 00.00u s’nachts alle lichten uit, totale duisternis in sommige straten, inclusief de verlichting van de hotels.  Wat mij ook bijblijft zijn de momenten van chaos, het is duidelijk dat de snelheid van groei zorgt voor het achterblijven van processen die dit ondersteunen.  Later meer …

Deze week heb ik samen met een aantal collega’s en consultants samen gezeten in verband met een grote studie waar wij aan werken die begin september klaar dient te zijn.  Eén van de kostprijsbepalingen is de toekomstige kostprijs van CO2 per ton.  Eén van de vragen die in mij opkwam was hoeveel ruimte een ton CO2 inneemt.  Er wordt aan gerekend.  Wat vooral opvalt is de verwachting dat de kostprijs van CO2 in de toekomst wel eens bepalend zou kunnen worden voor de productiekeuze en uiteindelijk ook de prijs van een KWh voor een klant.  De verwachtingen zijn dat we relatief snel naar 60€ per ton zullen gaan met een mogelijkheid om naar 80€ door te groeien.  Daar de meeste rapporten nog uitgaan van een gemiddelde prijs van 30€ is er nog veel werk aan de winkel om de uitstoot te verminderen.  Eén van de mogelijke voordelen zou kunnen zijn dat opslag van CO2 rendabel kan worden met prijzen boven de 60€ per ton. 
Volgende week ga ik naar het land dat recent het meeste uitstoot aan het veroorzaken is, namelijk China.  Zal tijdens mijn bezoek daar naast het sportieve gebeuren ook even de tijd nemen om fabrieken te bezoeken en mogelijks een bezoek brengen aan het ministerie van energie daar.  Het feit dat de laatste twee jaar China om de drie dagen een nieuwe kolencentrale in gebruik heeft genomen is zeker iets wat ik moeilijk kan geloven en wil ik zelf wel eens zien.

Nog maar net terug van vakantie las ik vandaag in de media dat de nieuwe energiebedrijven goede resultaten kunnen tonen in een markt die nog steeds gedomineerd wordt door één partij.  Wat mij opviel was dat men wel heel kort door de bocht ging door bijvoorbeeld energieleveranciers te vergelijken met bedrijven die investeren in kleinschalige groene stroom productie.  Vermits de liberalisering er voor heeft gezorgd dat de energieketen is opgedeeld is de vergelijking tussen de verschillende bedrijven jammer genoeg niet meer relevant.
Productie, handel, opslag, netwerk(en metering) en levering zijn totaal verschillende markten met verschillende wet- en regelgeving.  Daar ikzelf al heb gewerkt voor Essent en nu ook NPG energy mee ben aan het uitbouwen met Jacques Adam heb ik aan den lijve ondervonden hoe groot de impact van regelgeving kan zijn op de winstgevendheid van een activiteit.  De verplichtingen(openbare) die sommige regio’s aan de leveranciers worden opgelegd zorgen voor een hoge kost.  De meeste bedrijven die worden opgesomd investeren dus in kleinschalige groene stroom productie en deze heeft vandaag veel subsidie nodig om hun bedrijf te kunnen uitbreiden. Voor windenergie is de subsidie per opgewekte MWh hoger dan wat je krijgt voor de stroom zelf.  Wilt dit dan zeggen dat groene stroom een onrendabele manier van stroom is, volgens mij niet.  Energie is gewoon veel te goedkoop vandaag, onze economie heeft vandaag goedkope energie nodig om zijn motor aan de gang te houden, zonder goedkope energie stokt ons model van minstens 2% groei per jaar.  Persoonlijk denk ik dat energie duur genoeg moet worden zodat er zuinig mee wordt omgesprongen, hoeveel is dit dan?  Wellicht is een goede prijs voor elektriciteit een prijs waar groene stroom productie geen subsidie meer nodig heeft. Als men groene stroom productie echt grootschalig wilt gaan inzetten(de 20% tegen 2020 is echt al heel ambitieus) dan zal energie drie tot vijf keer duurder moeten worden per geproduceerde MWh en uiteindelijk dus ook de prijs die de klant ervoor gaat betalen. De weinige energiebedrijven die zich breed(vanaf het begin en ook naar de consumenten markt) in de markt hebben begeven zoals Nuon en Essent hebben tot nu toe al zwaar geïnvesteerd en hebben hun nek hiervoor uitgestoken.
Hopelijk kunnen de politici deze berichtgeving in de juiste context plaatsen want dat de liberalisering nog veel ondersteuning nodig heeft.

This week it became clear that Centrica used its right(they owned together with Gaz de France 51% of SPE of which the shares were parked in a holding company) to buy all shares of Gaz de France(25,5%) in SPE and as such they have become the majority shareholder.  With  51% they can propose a change in strategy for example or a change in management.  In the short run there are not that many options to change strategy as the energy market in Belgium is locked tight.  The large shifts for this year have happened, meaning the sell of Distrigas to ENI and the sell of Gaz de France’s shares in SPE.  The battle for the majority in the LNG terminal is still going on between the municipalities (Publigas) and Suez.  Somebody of the press asked me this week what the interest was behind wanting to have the majority in the LNG terminal, it is flexibility or simply said money.  Having storage of gas gives you for example the opportunity to use your reserves when gas prices go up.  As the need for gas is increasing for the next decades it is clear that having large storage capacity is a strategic advantage.  On the second question if prices would go down if Publigas would be able to acquire the majority I expressed my doubts as gas prices are set internationally. 
To come back to the first topic about Centrica it also was announced that they are bidding together with EDF on British Energy who owns nuclear plants.  As this is off far more importance for Centrica than having more shares in SPE it is possible that EDF and Centrica understand each other’s needs very good and as such have not started a big battle over the shares of SPE(remember that EDF had launched a bid on the shares of Gaz de France) As Centrica also has a retail position in the Netherlands it seems that they have decided to stay for now.  If SPE has not become weaker now that Gaz de France is not longer there as in house gas supplier (buying power) will become visible as soon as we get the financials in the years to come.  As SPE mostly runs its production plants on gas it needs stability on its wholesale price, not simple when the boss of Gazprom says earlier this month that gasprices are likely to increase with another 40% before the end of the year.

Deze week is in Parijs champagne gedronken op het huwelijk tussen deze twee grote bedrijven.  Deze zeer lange verlovingspartij heeft toch geleid naar de vorming van één van de grootste energiebedrijven van de wereld.  Samen met EDF heeft de Franse staat met de vorming van Gaz de Franze/Suez nu twee bedrijven in de top tien in de wereld van energiebedrijven.  De indirecte renationalisering van Suez is hiermee een feit daar de Franse staat ongeveer 40% aandeelhouder is in dit bedrijf en dus de referentie aandeelhouder.  Daar zowel EDF als Suez/Gaz de France nu dezelfde referentie aandeelhouder hebben zal dit in de eerste plaats in Frankrijk tot minder(lees nog minder) concurrentie leiden.  Het lijkt me logisch dat de Franse staat ervoor zal zorgen dat deze bedrijven elkaar het leven niet zuur gaan maken en er geen aandeelhouderswaarde vernietigd wordt.  De impact van deze fusie op de Franse markt is groter dan deze op de Belgische markt gezien het gewicht van Gaz de France in Frankrijk.  In België heeft de fusie op het eerste gezicht weinig gevolgen daar de positie van Gaz de France wat het gasgedeelte betreft zeer goed past in de Suez/Electrabel activiteiten.  Zeker na de verkoop van Distrigas aan ENI heeft Suez/Electrabel een nieuwe sterke gaspoot nodig.  Dat Gaz de France dit kan en zal invullen is zo goed als zeker.  In een periode van vijf jaar daalt de (gedwongen) afname van Electrabel bij Distrigas van 100 naar 20%.  In deze periode kan het nieuwe fusiebedrijf een Distrigas II bouwen die dus een groot deel van het portfolio kan overnemen van hun vroegere bedrijf Distrigas/Eni. 
Of dit ook zal gebeuren zullen we de komende jaren kunnen waarnemen.  Hiermee zijn alle voorwaarden voor de fusie nog niet voldaan want er woedt nog een strijd om de meerderheid in Fluxys en dit vooral om het belang in de opslagterminal(LNG) in Zeebrugge die voor Suez/Gaz de France van strategisch belang is.  Het huwelijkspaar is nog niet op huwelijksreis gegaan of de ware machtsverhoudingen komen naar boven.  Dat de overheid(via de gemeenten) de meerderheid wilt over Fluxys is ook een eis van Europese Commissie maar hier legt het nieuwe paar zich niet bij neer.  Zij hopen de LNG terminal in een aparte vennootschap te kunnen onderbrengen om de meerderheid te houden in deze activiteit.  Zoniet dreigen zij ermee België te verlaten, lees we bouwen wel een LNG terminal in Frankrijk. Of ze dit dreigement hard maken laat ik in het midden maar de mogelijke bouw van terminal in Frankrijk kan er zo ook wel komen of ze nu de meerderheid houden in Zeebrugge of niet.  De behoefte aan gas de komende dertig jaar groeit nog en ook in Frankrijk zal LNG één van mogelijke gasbronnen worden.  Het argument van Suez/Gaz de France dat als zij weggaan het volume in Zeebrugge zal dalen is veel minder waarschijnlijk en zelfs onwaarschijnlijk.  De gasnoden in de Benelux de komende dertig jaar zijn zelfs nog veel groter dan de huidige capaciteit.  Nederland wordt binnen afzienbare tijd zelf invoerder van gas en zijn er daar dus zelfs groeimogelijkheden naar het noorden toe. Ook Engeland wordt een grote importeur van gas, en er is al een directe pijplijn van België naar Engeland.  Verder is er ook een groeiende vraag naar gas in België.  Er zijn voldoende energiebedrijven die zeer graag capaciteit zouden krijgen op de hub in Zeebrugge dus is het te hopen dat ze inderdaad vertrekken.  Zover zal het echter niet komen want het is nog altijd beter om 40% te hebben van een dergelijk belangrijke hub dan niks.  Erger is dat we het risico lopen dat iemand gaat denken dat ze het ook menen en dat er een risico zou bestaan voor de belangrijke positie van Zeebrugge als hub in West-Europa.  Hopelijk snappen ze dat dergelijke blufpoker vooral gebaseerd is op een vergroot vertrouwen na het lukken van dit huwelijk.

Deze week hebben we wederom kunnen zien dat niet alles goud wordt in de ontwikkeling naar een duurzame elektriciteitsproductie. De nochtans goed voorbereide beursgang van Thenergo is geëindigd op een sisser of erger nog op een publieke afgang. Het bewijst wederom dat de hemelpoorten niet voor iedereen open gaan, net zoals dit was in de zeventiende eeuw in Nederland met de tulpen “boom” en begin deze eeuw met de bekende Internet bubbel. Nu gaat het hier niet om een industrie die op lucht is gebaseerd of niet zou voldoen aan een echte behoefte maar gaat het hier toch om meer dan om slechte timing door de crisis in de financiële markten. Welk zijn dan wel de redenen? Eén van de redenen zou kunnen zijn dat dit bedrijf relatief onbekend is bij de belegger(buiten een klein kransje van professionele beleggers) en dus niet kan rekenen op steun in de brede markt.  Een tweede probleem zou kunnen zijn dat ze nog niet genoeg bewezen hebben in deze nog jonge sector. De redenen op zich zijn belangrijk maar het gevolg is voor hen een behoorlijke vertraging in hun uitbouw.
Deze week kwam ik ook in aanraking met een nieuw initiatief in groene stroom productie, deze mensen willen in binnen- en buitenland productie gaan bouwen en hebben hiervoor een plan geschreven. Daar ikzelf dit al een aantal keren heb gedaan weet ik toch waar de zwakheden zitten in een verhaal, belangrijk in iedere opstart is wat ik noem de vliegende start. Hiermee bedoel ik dat in ieder geval voor mijn opstarten ik steeds geprobeerd heb om al een bedrijf te hebben met klanten en/of projecten alvorens naar extra kapitaal te zoeken.  Is dit dan enige weg, zeker niet maar hij beperkt wel enigszins de risico’s, waarom? Buiten dat potentiële investeerders direct kunnen investeren in reële projecten bewijst dit ook de uitvoerbaarheid van een plan of toch de opstart ervan. Belangrijker nog is dat het jezelf vertrouwen geeft en het vaak zo is dat ook de groei van je bedrijf door een vliegende start sneller gaat. Gezien het feit dat in deze sector velen zich geroepen voelen om productie te gaan bouwen zal het zeker zo zijn dat niet iedereen succes zal kennen. Kijkende naar mijn laatste zes jaar in de energiemarkt is het goed mogelijk dat de bestaande energiebedrijven hun voordeel kunnen blijven behouden daar zij groene productie meer kunnen laten opbrengen. Door grijs met groen(productie) te mixen wordt de opbrengst hoger in vergelijking met producenten die alleen maar groene stroom productie hebben. Verder moet men ook durven zeggen dat groene stroom productie vandaag leeft bij de gratie van staatssubsidie en dus nog niet zelfstandig levensvatbaar is.
Dit alles neemt niet weg dat het groeipad van deze betrekkelijk nieuwe industrie nog vele jaren kan doorgaan op voorwaarde dat de verbruiker/staat blijft aanvaarden dat de kost(lees subsidie) betaald wordt.

Afgelopen week was ik een dagje in Nederland waar ik eerst een relatief klein energiebedrijf bezocht om over mogelijke gezamenlijke projecten te praten voor NPG energy.  Ook in Nederland zijn er nog interessante mogelijkheden om te investeren in groene stroom productie.  Deze leverancier had als grootste probleem zijn groei aan te kunnen, verkopen van stroom op zich is heel makkelijk alleen zijn de marges klein en moet je alles ook aankopen.  In dit aankopen schuilt één van de moeilijkheden daar de stroombeurs of producenten wel garanties verwachten voor de stroom die jij wilt aankopen.  Hoe meer bankgaranties je moet geven hoe hoger bijvoorbeeld je kapitaal dient te worden.  Ook in het verleden heb ik nieuwe spelers hun tanden zien stuk bijten en zelfs stoppen met hun bedrijvigheid.  De energiemarkt heeft maar een kleine ruimte gemaakt voor nieuwe spelers.
In de namiddag was ik uitgenodigd door een ander energiebedrijf die jaarlijks de minister van energie op hun receptie hadden om haar beleid te komen toelichten.  De onlangs verschenen energienota van minister van der Hoeven werd niet echt op veel gejuich ontvangen.  Zowat alle grote energiespelers waren aanwezig en na met hun even gesproken te hebben vroeg ik hun mening over deze nota.   Verrassend vond ik hun conclusie dat de nota vooral zaken belicht die niet besloten worden.  De kritiek was niet mals op deze nota en ik vroeg dan ook welke vragen zij de minister zouden willen stellen als ze geen beperkingen hadden.  Voor mij is het iets gemakkelijker om directe vragen te stellen, daar ik nog niet actief ben op de Nederlandse markt en ik in ieder geval niet wakker lig van duidelijke vragen stellen.
Na de inleiding van de CEO van dit energiebedrijf nam de minister het woord en lichtte zij haar nota toe, zij gaf eerlijk toe dat sommige toch belangrijke beslissingen niet meer door dit kabinet zouden worden genomen, zoals de vraag of Nederland nieuwe kernenergie nodig heeft, deze zin zegt wel veel over de slagkracht van deze regering om de uitdaging met de toekomst aan te gaan.  Deze nota kwam mij heel bekend voor daar in België ook heel veel beslist wordt om later te beslissen.  Dat Nederland nieuwe kernenergie gaat bouwen staat in de sterren geschreven, in ieder geval als er geen nieuwe rampen gebeuren met kerncentrales, daar we simpelweg te weinig alternatieven hebben.  Daar de gasbel in Slochteren  tot een einde komt wordt Nederland bijna volledig afhankelijk van import van brandstoffen zoals gas.
Gezien de krapte bij de installatiebedrijven is het zelfs gevaarlijk om deze beslissing uit te stellen want het gevolg zou wel eens kunnen zijn dat ze te laat gaan zijn. 
Op het einde van haar betoog was er nog even tijd voor een vragenronde en ik vroeg haar of zij al met haar Belgische collega Dhr. Magnette contact had gehad om op een aantal zaken tot een gemeenschappelijk beleid te komen, bv.  Grensoverschrijdende netwerken. Hierop antwoordde ze enigszins ontwijkend door te zeggen dat er contact was geweest maar niet echt waarover.  Hopelijk beseft minister van der Hoeven dat België en Nederland hun energiebeleid op elkaar moeten afstemmen daar deze gedomineerd wordt door één bedrijf.  Ook dienen onze landen het voorbeeld te geven richting Europa hoe je succesvol over de grenzen hen tot betere marktwerking kan komen in plaats van kritiek te geven op datzelfde Europa.  De lidstaten zijn Europa en niet andersom, de uitbouw en uitvoering van ons energiebeleid in de Lage landen is tot nu toe maar een heel mager beestje met als gevolg dat onze volledige energiehuishouding in handen komt van buitenlandse privé bedrijven(privé is in het geval van België relatief natuurlijk met de Franse staat als grootste aandeelhouder).
Op mijn tweede vraag of ik het goed had begrepen dat de minister en haar regering had besloten dat bedrijven die in hun eigen land niet overgingen tot splitsing(tussen netwerkactiviteiten en productie/levering) de Nederlandse energiebedrijven niet kunnen overnemen antwoordde zij bevestigend!  Een stelling die daarna in twijfel werd getrokken door de verantwoordelijken van de verschillende aanwezige energiebedrijven.  Blijkbaar wordt dit nog vervolgd…

Sinds gisteren hoorden we op de radio een nieuw spotje van de Vlaamse regelgever over vijf jaar “vrije markt”.  Een leuk spotje, terwijl de federale regelgever in de touwen ligt gaat Vlaanderen in de aanval, althans zo lijkt het.
Hoewel ik alle begrip heb voor deze campagne en iedere inwoner van Vlaanderen de website van de Vreg zou moeten kennen hoop ik dat de Vreg bepaalde problemen nu ook mee gaat aanpakken.
Eén van de aanhoudende problemen van de laatste vijf jaar is de bijna volledig gesloten markt van de klein zakelijke verbruiker.  Deze toch belangrijke doelgroep met meer dan 500.000 klanten hebben de pech dat de nieuwe spelers geen aanbod kunnen doen naar deze doelgroep.  De reden is onder andere een technische van aard maar zou oplosbaar moeten zijn.  De verbruikersprofielen komen eigenlijk niet overeen met het eigenlijk verbruik en er zijn vooral veel te weinig profielen.  Deze groep bestaat uit zoveel verschillende bedrijven gaande van kappers, bakkers, restaurants, etc…, dat iedereen wel begrijpt dat men een maximum profielen zou moeten hebben.  Hoeveel juist is nu niet belangrijk maar opvallender is dat deze groep al jaar en dag vergeten wordt door de regelgevers, toeval?
Een tweede zaak die men in gang zou moeten zetten is het doorlichten van de hele energiewaardeketen zodat de wet- en regelgevers een beter beeld krijgen hoe deze markt in elkaar zit.  Deze zou men in twee groepen kunnen delen zijnde de “vrije”(productie en levering) en “gereguleerde”(zijnde transport en distributie van elektriciteit, opslag en transit van gas, groothandel van gas(er is hier eigenlijk geen concurrentie), het netwerk van gas en de meterbedrijven).
Het is heel moeilijk voor de regelgevers om voorstellen te doen om de marktwerking te verbeteren als men niet ieder deel van de keten volledig in kaart heeft gebracht.
In de verschillende media was één boodschap wel duidelijk, het status quo blijkt uit alle cijfers.